Προμηνύματα για τη Ν.Δ.

Οι επόμενες εθνικές εκλογές θα είναι ντέρμπι με ανοιχτό αποτέλεσμα, καθώς η
Ν.Δ. υπερέχει, αλλά δεν είναι ικανή να αξιοποιήσει πολιτικά την υπεροχή της
και κάνει τη νίκη ισοπαλία. Καταλύτης του εκλογικού σκηνικού ήταν η αμοιβαίως
ατυχής επιλογή του κ. Τζαννετάκου. Πρόκειται όμως για επιφαινόμενο μιας
βαθύτερης κακοδαιμονίας της Ν.Δ., η οποία εμφανίζεται σαν κόμμα με συγκεχυμένη
φυσιογνωμία και αβέβαιη γραμμή. Το ερώτημα που την ταλανίζει τα τελευταία
χρόνια είναι ένα και επαναλαμβανόμενο. Θα μπορέσει, επιτέλους, να αναδειχθεί
σε μια σύγχρονη Κεντροδεξιά με βάση τη δική της φυσιογνωμία, χωρίς
πολυσυλλεκτικά κολπάκια και δανεικές πολιτικές; Η απάντηση είναι ασφαλώς
δύσκολη για την ηγεσία της Ν.Δ., καθώς πρέπει να λύσει γρίφους στρυφνούς, τους
οποίους όμως η ίδια περιέπλεξε.

Ο πρώτος γρίφος αφορά τη σχέση της με την Ακροδεξιά. Μπορεί να
υπερτονίστηκε ο κίνδυνος της Ακροδεξιάς, αλλά πρόβλημα
Ακροδεξιάς υπάρχει και υπήρχε. Μάλιστα, η μαζική βάση μέσα στη Ν.Δ. και
στις παρυφές των άλλων κομμάτων είναι ευρύτερη από τα ποσοστά των
Καρατζαφέρηδων. Η πρώτη δουλειά που έχει να κάνει η Ν.Δ., είναι να ξαναμαζέψει
μέσα της και να σκεπάσει την Ακροδεξιά που αυτονομήθηκε. Είναι καλύτερα για
την ίδια και για όλους μας. Η εμφάνιση ενός αυτόνομου ακροδεξιού πόλου θα
εκβαρβαρίσει τα πολιτικά ήθη και θα στρέψει δεξιότερα τον κομματικό
ανταγωνισμό. Στη συνέχεια όμως, η ηγεσία της Ν.Δ. πρέπει να αγωνιστεί επίμονα
να μειώσει την επιρροή που ασκεί η Ακροδεξιά στο εσωτερικό του κόμματος, γιατί
αλλιώς ναρκοθετείται κάθε άνοιγμά της προς τον «ενδιάμεσο χώρο». Εδώ όμως τα
πράγματα είναι πιο δύσκολα, γιατί έρχεται αντιμέτωπη με τον Χριστόδουλο και
την πλειοψηφία της Διοικούσας Εκκλησίας. Η πρόσφατη κάλυψη που έδωσε ο
Αρχιεπίσκοπος στους ψηφοφόρους του Καρατζαφέρη επιβεβαιώνει απλώς την
ιδεολογική καθοδήγηση που de facto ασκεί στον ακροδεξιό χώρο ­ και είναι
αφελής όποιος πιστεύει ότι η νέα ανάμειξη οφείλεται μόνο στην «επιλογή
Τζαννετάκου». Από την αρχή της υπόθεσης των ταυτοτήτων είχε γίνει φανερό ότι η
Ν.Δ., και προσωπικά ο κ. Καραμανλής, έναντι επισφαλών κερδών, άνοιγε μεγάλα
προβλήματα, γιατί αναγόρευε τον Αρχιεπίσκοπο συνδιαχειριστή σημαντικού
τμήματος της βάσης του κόμματος. Η «εξέγερση» των οπαδών της Ν.Δ. και η
συσπείρωσή τους στον Καρατζαφέρη μπορεί να είναι περιστασιακή, αλλά
αποκαλύπτει τους περιορισμούς που μπορεί μελλοντικά να επιβάλει ο Χριστόδουλος
και η πλειοψηφία της Διοικούσας Εκκλησίας στους χειρισμούς της ηγεσίας της
Ν.Δ. ή ενδεχόμενα της κυβέρνησης της Ν.Δ. Για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά
την επιρροή της Ακροδεξιάς, ο κ. Καραμανλής πρέπει να επανακτήσει την
πολιτική εξουσία στην παράταξη, αρνούμενος τον πολιτικό ρόλο που
ανέμελα αναγνώρισε στον Αρχιεπίσκοπο. Η αποκατάσταση του «μεταπολιτευτικού
κεκτημένου» που ο θείος του καθιέρωσε με ιδιαίτερη αποφασιστικότητα ­ ότι η
πολιτική πρέπει να ασκείται επιτέλους και στην Ελλάδα από τους αρμόδιους
δημοκρατικούς θεσμούς και όχι από παράκεντρα ­ αποτελεί συστατικό στοιχείο
μιας σύγχρονης κεντροδεξιάς ταυτότητας της Ν.Δ.

Το δεύτερο ζήτημα που η ηγεσία της Ν.Δ. θα κληθεί να εκτιμήσει, είναι
οι στρεβλές επιπτώσεις που έχει πια στη φυσιογνωμία της η «τακτική της
περικύκλωσης» του ΠΑΣΟΚ μέσω μιας σιωπηλής και υπόγειας «συμμαχίας» με την
Αριστερά (ιδίως με το ΚΚΕ). Την τακτική του «ανοίγματος» της Ν.Δ. στα αριστερά
καθιέρωσε ο κ. Μητσοτάκης στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Ήθελε να βγάλει την
παράταξή του από τα στενά όρια που την είχε εγκλωβίσει ο παραδοσιακός
αντικομμουνισμός της Ν.Δ. του Ευ. Αβέρωφ και να εκμεταλλευτεί την ανάγκη που
αισθανόταν η Αριστερά να αποτινάξει τον ασφυκτικό «εναγκαλισμό» του ΠΑΣΟΚ, το
οποίο έξυνε συνεχώς το «αντιδεξιό σύνδρομο» για να πάρει ψήφους από τα
αριστερά. Η τακτική όμως της Ν.Δ. της δεκαετίας του ’80 συμπλήρωνε και δεν
υποκαθιστούσε μια παράλληλη προσπάθεια τής τότε ηγεσίας να εκσυγχρονίσει την
ιδεολογική φυσιογνωμία τής συντηρητικής παράταξης. Σήμερα, αντιθέτως, η
«τακτική της περικύκλωσης» έχει ενταχθεί στο κολάζ ενός ασπόνδυλου
πολυσυλλεκτισμού, τον οποίο ακολουθεί η ηγεσία της Ν.Δ. Δεν είναι έτσι τυχαίο
ότι η τακτική αυτή λειτουργεί εκφυλιστικά και για τη Δεξιά και για την
Αριστερά. Η απόλυτα νόμιμη φιλοδοξία και η προσπάθεια της Ν.Δ. να απευθυνθεί
σε αριστερούς ψηφοφόρους δεν έρχεται ως συνέπεια μιας ιδεολογικής –
προγραμματικής διαδικασίας εκσυγχρονισμού, αλλά ως πολιτικαντισμός που αυξάνει
τη σύγχυση για τη φυσιογνωμία και τις επιλογές του κόμματος. Από την άλλη, το
ΚΚΕ και ο μισός ΣΥΝ έχουν καταλήξει να θεωρούν ως υπέρτατη στιγμή της
πολιτικής τους πρωτοβουλίας και μέγιστη απόδειξη της ιδεολογικής τους
αυτονομίας την καταγγελία του ΠΑΣΟΚ, αν όχι την καταψήφισή του στον δεύτερο
γύρο των δημοτικών εκλογών. Ψευδαίσθηση πρωτοβουλίας, υποκατάστατο αυτονομίας
που δεν μπορούν να διασκεδάσουν πια το υπαρξιακό πρόβλημα της κομμουνιστικής
Αριστεράς.

Αλλά σ’ αυτό θα επανέλθουμε, όταν συμπληρωθεί η εικόνα των δημοτικών εκλογών.

Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι πολιτικός επιστήμονας, ερευνητής στο
Ινστιτούτο Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών