Χρυσάφι που «γράφει» ιστορία

Χρυσά κοσμήματα, που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη σε γυναικείους τάφους, στην Αρχαία Πέλλα

Τάφοι πολεμιστών από την Εποχή του Σιδήρου ώς τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια,
κτερίσματα γυναικείων και ανδρικών τάφων που εντοπίστηκαν στο Αρχοντικό Πέλλας
επιβεβαιώνουν, για μια ακόμη φορά, το υψηλό βιοτικό επίπεδο αλλά και την
ειδική – διαφοροποιημένη από τη Νότια Ελλάδα – κοινωνική και πολιτική εξέλιξη
της Αρχαίας Μακεδονίας.

Περί τους 330 τάφους που χρονολογούνται από την αρχαϊκή περίοδο (6ος αιώνας
π.Χ.) ώς τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια (περί τους δύο αιώνες πριν από την εποχή
του Φιλίππου Β’ και του Αλεξάνδρου) αποκάλυψε η συνεχιζόμενη επί οκταετία
ανασκαφική έρευνα στην περιοχή.

Οι νέες αποκαλύψεις της αρχαιολογικής έρευνας κατατέθηκαν χθες από τους
υπευθύνους της ανασκαφής αρχαιολόγους κ.κ. Παύλο και Αναστασία Χρυσοστόμου στη
διάρκεια του Ζ΄ Διεθνούς Συμποσίου για την Αρχαία Μακεδονία που διοργανώνει το
Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, στη Θεσσαλονίκη.

Χάλκινο κράνος πολεμιστή (βρέθηκε μαζί με χρυσά επιστήθια και άλλα ελάσματα πολεμιστή) από τα νέα εντυπωσιακά αρχαιολογικά ευρήματα στην Πέλλα

Στόχος της ανακοίνωσης, όπως τονίζουν οι αρχαιολόγοι, δεν είναι να
επιδειχθούν τα εντυπωσιακά (χρυσά στην πλειονότητά τους) κτερίσματα καθώς
αντίστοιχα έχουν ήδη εντοπισθεί και σε παλιότερες ανασκαφές στην ίδια περιοχή,
αλλά να δοθεί στην έρευνα η συνολική εικόνα της ταφής για την περίοδο των
αρχαϊκών χρόνων και να περιγραφεί το φαινόμενο της οπλοφορίας ή σιδηροφορίας
των νεκρών.

Από τις 330 ταφές, στην Εποχή του Σιδήρου χρονολογούνται 82, στην κλασική
εποχή – πρώιμη ελληνιστική περίοδο 73 και στην αρχαϊκή εποχή 176. Τα κράνη,
ασπίδες, μάσκες, ξίφη και δόρατα, τα επιστήθια και διακοσμητικά ελάσματα
υποδημάτων, κοσμήματα, αγγεία, ομοιώματα επίπλων και αγροτικών αμαξών
συνιστούν τεκμήρια υψηλού βιοτικού επιπέδου και κοινωνικού κύρους,
υπογραμμίζοντας τον πλούτο, τον ηρωικό χαρακτήρα και τον ηγετικό ρόλο
ορισμένων οικογενειών που ανήκαν στη μακεδονική αριστοκρατία. Ως επικεφαλής
ήλεγχαν και ρύθμιζαν την ανταλλαγή των αγαθών, ασκώντας ένα είδος οικονομικής
εξουσίας, ικανής να αποδώσει εξαιρετικά πλούσια αγαθά πολιτισμού. Αστικό
κέντρο των πολεμιστών αυτών ήταν το Αρχοντικό, το σημαντικότερο οικιστικό
κέντρο της Βόρειας Βοττιαίας στη διάρκεια των προϊστορικών και ιστορικών
χρόνων ώς το τέλος του 5ου αιώνα π.Χ., όταν η Πέλλα επιλέχθηκε ως η νέα
πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου.

Ο εξαιρετικός πλούτος των αρχαϊκών ταφών αλλά και τα ταφικά έθιμα είναι
σαφώς διαφοροποιημένα από αυτά της Νότιας Ελλάδας (εντοπίζονται σαφείς
αναφορές και ομοιότητες με τους γεωμετρικούς και μυκηναϊκούς χρόνους) γεγονός
που, όπως υποστηρίζουν οι αρχαιολόγοι, ερμηνεύεται αν λάβει κανείς υπόψη του
τη διαφορετική πολιτική και κοινωνική εξέλιξη της Μακεδονίας που γενικά
παρουσιάζει συντηρητισμό σε σχέση με τις υπόλοιπες ελληνικές περιοχές.

Στο μεταξύ, με ανακοίνωση – επιστολή του προς το ΙΜΧΑ αλλά και τα ΜΜΕ ο
μορφωτικός πολιτιστικός σύλλογος «Δίαυλος Ελλήνων» διαμαρτύρεται έντονα για τη
διοργάνωση του συνεδρίου με αφορμή τις εισηγήσεις ξένων επιστημόνων για την
κοινωνική και ερωτική δραστηριότητα της βασιλικής αυλής στην εποχή του
Φιλίππου Β’ στη Μακεδονία. «Στο συνέδριο θα προβληθεί μια εικόνα της
Μακεδονίας μας ιδιαίτερα προσβλητική, σε μια περίοδο μάλιστα που “ανθούν”
παντός είδους ανθελληνικές προπαγάνδες και συμπεριφορές», υπογραμμίζεται στην
ανακοίνωση του συλλόγου.

Στήλη πολιτικής συμφιλίωσης

Εγχάρακτη μαρμάρινη στήλη του 4ου π.Χ. αιώνα με ευανάγνωστο κείμενο 150
στίχων που περιλαμβάνει πέντε ψηφίσματα της εκκλησίας του Δήμου, όπου
περιγράφονται οι όροι συμφωνίας-συμφιλίωσης ανάμεσα σε δύο αντιμαχόμενες
πολιτικές παρατάξεις, εντοπίστηκε από τους αρχαιολόγους στην περιοχή της Αγίας
Παρασκευής Θεσσαλονίκης. Καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η στήλη, ύψους 74
εκ., πλάτους 25 και πάχους 13,5 εκ., από λευκό – πιθανόν πεντελικό – μάρμαρο
μεταφέρθηκε από άλλη περιοχή, οι αρχαιολόγοι υποθέτουν ότι η «Τούμπα Αγγελάκη»
όπου βρέθηκε ταυτίζεται με την αρχαία πόλη Δίκαια – αποικία των Ερετριέων, που
τοποθετείται στον μυχό του Θερμαϊκού Κόλπου. Στο κείμενο της στήλης γίνεται
μνεία του βασιλιά Περδίκα ως μάρτυρα και εγγυητή. Με βάση το σχήμα των
γραμμάτων και τις ορθογραφικές ιδιομορφίες, οι μελετητές ταυτίζουν το όνομα με
αυτό του Περδίκκα Γ’ της Μακεδονίας – μεγαλύτερου αδελφού του Φιλίππου Β’, ο
οποίος βασίλεψε από το 365 έως το 359 π.Χ.