Η «λίστα» του Πολάνσκι

Ο Άντριεν Μπρόντι ενσαρκώνει τον βιρτουόζο του πιάνου Βλάντισλαβ Σπίλμαν, στην ταινία του Ρόμαν Πολάνσκι «Ο πιανίστας»

Αν η Αμερική απέκτησε τη «Λίστα του Σίντλερ» η Ευρώπη από τις 26 Μαΐου, όταν η
ταινία του Πολάνσκι κατέκτησε το μεγάλο τρόπαιο των Καννών, έχει τη Λίστα του
Σπίλμαν. Η διαφορά στην προσέγγιση, όχι στην εκτέλεση, είναι διατυπώμενη σε
μια δήλωση του Πολωνοεβραίου σκηνοθέτη.

Όταν τον ρώτησαν πώς τολμάει και δείχνει άθλιους Εβραίους στο γκέτο της
Κρακοβίας, εκείνος, με την συνηθισμένη του προκλητικότητα, απάντησε: «Μα είναι
ιστορική αλήθεια. Η ταινία μου δεν είναι χολιγουντιανό παραμύθι. Υπήρξαν καλοί
και κακοί Εβραίοι, όπως υπάρχουν καλοί και κακοί Γερμανοί, Γάλλοι, Πολωνοί.
Υπάρχουν παντού και θα υπάρχουν πάντα. Είναι εντελώς ανθώπινο».

Ο ήρωας της ταινίας – ο πιανίστας – είναι τόσο αληθινός, όσο αληθινή
ήταν η… εξαέρωση εκατομμυρίων πλασμάτων από τους φούρνους του Χίτλερ και του
Γκέμπελς. Πρόκειται για τον Γολγοθά του Βλάντισλαβ Σπίλμαν (Άντριεν Μπρόντι),
ενός από τους εκλεκτότερους βιρτουόζους πιανίστες του 20ού αιώνα και της
οικογένειάς του. Σχεδόν κυριολεκτικά εντοιχισμένος στους τοίχους του…
νεκροταφείου με το όνομα Κρακοβία, και με τη βοήθεια ενός φιλεύσπλαχνού
Γερμανού αξιωματικού, καταφέρνει να ξεγλιστρήσει από το ανθρωποκυνηγητό των Ες
Ες και των Πολωνών ταγμάτων ασφαλείας. Ό,τι δεν κατάφερε η θρυλική Άννα Φρανκ,
μπόρεσε να κάνει αυτός ο θρυλικός πιανίστας.

Τα γυρίσματα έγιναν στην Πολωνία και η επιστροφή του Πολάνσκι στα πάτρια
εδάφη, τα οποία είχε εγκαταλείψει προ αμνημονεύτων χρόνων μετά την επιτυχία
της πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας του «Μαχαίρι στο νερό», σημαδεύτηκε με
θριαμβευτική επιτυχία.

«Για μένα», λέει, «αυτή η ταινία ήταν μια εσωτερική ανάγκη. Να εκφράσω ύστερα
από τόσα χρόνια, τις παιδικές μου αναμνήσεις και τις τραγικές στιγμές από το
γκέτο της Κρακοβίας. Η ιστορία του Σπίλμαν και το αυτοβιογραφικό του βιβλίο
ήταν ταυτόχρονα το πιο καταλληλο αλλά και το πιο αισιόδοξο υλικό που έπεσε στα
χέρια μου. Επιτέλους, κάποιος Εβραίος που πίστεψε και που έγραψε πως αν
πρόκειται να πεθάνουμε, ας το κάνουμε με το κεφάλι ψηλά».

Η πλάγια βολή εναντίον της «Λίστας του Σίντλερ» είναι σαφής και
δηλητηριώδης. Στην ταινία του Σπίλμπεργκ τα υποψήφια θύματα οδηγούνται στους
φούρνους, σαν τα πρόβατα που πάνε για σφαγή. Στη… λίστα του Πολάνσκι, ο
Σπίλμαν αγωνίζεται να επιβιώσει και με απίστευτο πόνο καταγράφει στη μνήμη του
σκηνές από την κτηνώδη ανθρωποφαγία που συντελέστηκε στο όνομα της ανώτερης
φυλής. Παθητικότητα από τη μία, επιβίωση από την άλλη.

INFO

Η αβάν πρεμιέρ του Cine Club των «ΝΕΩΝ», το Σάββατο, στις 3 μ.μ., στον
κινηματογράφο «Γαλαξίας» (αρχή λεωφ. Μεσογείων, Αμπελόκηποι, τηλ. 010
7773319). Το κουπόνι, που θα ανταλλάσσεται, με προσκλήσεις (με σειρά
προτεραιότητας) δημοσιεύεται στους «Ορίζοντες». Πληροφορίες και στο τηλ. 010 3686880.