Από τη Σεβίλλη… στο Γεντί Κουλέ

Τέταρτη σκηνή της πρώτης πράξης: Η Λεονόρε – Φιντέλιο (Cheryl Studer) παρακολουθεί αμήχανη την ερωτευμένη μαζί της Μαρτσελίνε, τον δεσμοφύλακα Ρόκο και τον Τζακίνο. Πίσω τους, το κάστρο του Γεντί Κουλέ «στήνει» το φυσικό σκηνικό των φυλακών της Σεβίλλης για τον Φιντέλιο

Πήγαμε τελικά στο Επταπύργιο. Παραλίγο να μην πάμε. Εμείς, όπως και
εκατοντάδες άλλοι που επιχείρησαν να διασχίσουν την «κάτω» πόλη το βράδυ της
πρεμιέρας (και εγκαινίων παράλληλα της Διεθνούς Έκθεσης), την Κυριακή και την
Τρίτη (επίσης της Διεθνούς Έκθεσης, των διαδηλώσεων, των αποκλεισμένων
δρόμων), για να φτάσουν στην Άνω Πόλη και στο Γεντί Κουλέ.

Εκατοντάδες όμως ήταν κι αυτοί που έφτασαν τελικά και πέρασαν την πύλη
του πρώην κολαστηρίου. Κάποιοι αδιάφορα. Κάποιοι άλλοι με ρίγος της μνήμης.

Ήταν δεκάδες οι πρώην πολιτικοί κρατούμενοι στο Γεντί Κουλέ την εποχή
της Χούντας που με την ευκαιρία της όπερας βίωσαν το προσωπικό τους κρεσέντο
μνήμης στην αυλή των φυλακών – πλατεία σήμερα του ιδιότυπου θεάτρου.

Η σκηνή είναι στημένη ανάμεσα σε δύο πύργους. Ακουμπά στα τείχη (του
15ου αιώνα) που ορθώνονται πίσω της κουβαλώντας στις στοιβαγμένες πέτρες τους
μνήμες, κραυγές, ιαχές και… πολλή υγρασία. Δεξιά κι αριστερά της σκηνής
ανεβαίνουν οι σκαμμένες στα τείχη σκάλες (τις χρησιμοποιούσαν οι φρουροί των
τειχών για την άνοδό τους στις πύργους – πολεμίστρες-φυλάκια.

Στην αυλή, εμπρός από τη σκηνή, διαμορφώθηκε το «πιτ» για την ορχήστρα
και στο βάθος στήθηκαν οι μεταλλικοί σκελετοί – κερκίδες της πλατείας. Στις
πρώτες τοποθετήθηκαν περίπου 200 καρέκλες. Οι υπόλοιποι 250 και πλέον θεατές
(συνολική χωρητικότητα περί τις 460 θέσεις) κλήθηκαν να βολευτούν – άβολα –
στις μεταλλικές (καλυμμένες με ξύλο) κερκίδες.

Η 60μελής ορχήστρα (Ορχήστρα της Όπερας του Βελιγραδίου) παίρνει τη
θέση της και ο διευθυντής της – συνθέτης Dejan Savic τη δική του στο πόντιουμ.

Εισαγωγή… Στη σκηνή η Μαρτσελίνε (η νεαρή σοπράνο Μυρτώ Παπαθανασίου)
τακτοποιεί την μπουγάδα της, ενώ ο Τζακίνο (ο λυρικός τενόρος Γιώργος
Παναγιωτίδης) της κάνει ερωτική εξομολόγηση. Εκείνος εγκαταλείπει τη σκηνή και
η Μαρτσελίνε ερμηνεύει την άριά της για τον κρυφό της έρωτα με τον Φιντέλιο.

Η Λεονόρα – μεταμφιεσμένη σε Φιντέλιο (η Αμερικανίδα σοπράνο Cheryl
Studer) – εμφανίζεται στην τρίτη σκηνή και ακολουθούν ο Ρόκο (ο μπάσος
Δημήτρης Κασιούμης), ο ντο Πιζάρο (ο Γερμανός κατ’ επανάληψη Πιζάρο σε
διάφορες σκηνές της Ευρώπης Franz – Josef Kapellmann). Ακολουθούν στη δεύτερη
πράξη ο Αμερικανός τενόρος Mark Baker στον ρόλο του κατάδικου Φλόρεσταν και ο
νεαρός βαρύτονος Άκης Λαλούσης ως Δον Φερνάντο.

Το κοινό ξεσπά σε χειροκροτήματα μετά το τέλος κάθε σκηνής και σε
ηχηρότατα μπράβο από το τέλος της πρώτης κιόλας πράξης. Ηχηρά χειροκροτούνται
και οι λιγοστές άριες του έργου, αλλά κυρίως τα ντουέτα και τα κουαρτέτα.

Δέος καταλαμβάνει τους θεατές στην έξοδο από τα κελιά, την κάθοδο από
τις σκάλες (χύνονται σχεδόν σαν φτιαγμένοι από ρευστό υλικό) της Χορωδίας
Όπερας Δωματίου Θεσσαλονίκης με τα 48 μέλη της ρακένδυτα (από τον Γιάννη
Μέτζικωφ) με τεράστιες αράχνες στα ρούχα τους για την ανάγκη των ρόλων των
φυλακισμένων, να χορωδούν «Μιλάτε σιγανά, συγκρατηθείτε. Μας παρακολουθούν μ’
αυτιά και μάτια».

Το λιμπρέτο, μεταφρασμένο στα ελληνικά, προβάλλεται με τη μορφή
υποτίτλων στην «οθόνη» του τείχους δεξιά της σκηνής. Το κοινό δείχνει
ενθουσιασμένο στη σκηνή της αναγνώρισης και του ντουέτου των πρωταγωνιστών
(Λεονόρε και Φλόρεσταν), στην έβδομη σκηνή της δεύτερης πράξης με σύσσωμη τη
χορωδία και τους τραγουδιστές επί σκηνής και, τέλος, στην όγδοη και τελευταία
με τη χορωδία να υμνεί τη γενναία Λεονόρε – Φιντέλιο «Ο έπαινος ποτέ Δεν
φτάνει για ‘κείνη που έγινε του άντρα λυτρωμός»…

Τα μπράβο περίσσεψαν και κράτησαν μαζί με διαρκή και ηχηρά
χειροκροτήματα πάνω από πέντε λεπτά τους 120 και πλέον (πρωταγωνιστές,
χορωδούς και μέλη της ορχήστρας) όρθιους να υποκλίνονται στο συγκινημένο
κοινό.

Η μοναδική πλήρης όπερα του Μπετόβεν, ο «Φιντέλιο», σχεδόν 200 χρόνια
μετά την πρώτη παράστασή της (Βιέννη – Νοέμβριος 1805), ευτύχησε στη δεύτερη
παράστασή της στη Θεσσαλονίκη (προηγήθηκε το 1978 ανέβασμά της και πάλι σε
σκηνοθεσία του άξιου Σπύρου Ευαγγελάτου) χάρη στην εμπνευσμένη ένατη παραγωγή
της Όπερας Δωματίου Θεσσαλονίκης.

Το Επταπύργιο πρωτοχρησιμοποιήθηκε ως φυσικό σκηνικό για το ανέβασμα
θεατρικών παραστάσεων αμέσως μετά την εκκένωση και τη μεταφορά στα Διαβατά των
δικαστικών φυλακών Θεσσαλονίκης το 1989. Ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για
παραστάσεις του ΚΘΒΕ («Ερωφίλη» του Χορτάτζη και «Οράματα και Θάματα» του
Μακρυγιάννη) επί διεύθυνσης του ΚΘΒΕ από την καθηγητή Δημήτρη Μαρωνίτη.

INFO

Ο «Φιντέλιο» δίνει ακόμη μία παράσταση αύριο, στο Επταπύργιο. Εισιτήρια 45, 30
και 20 ευρώ (φοιτητικό). Το πρόγραμμα 120 σελίδων (με το λιμπρέτο) πωλείται
προς 10 ευρώ. Πωλούνται επίσης μαύρα βαμβακερά μπλουζάκια με το «λογότυπο» της
παράστασης (10 ευρώ).