Ως αντέθνικ αντιδραστικός

Ακούς μια τούμπα που φυσάει μια φορά στο τρίλεπτο, συνοδευόμενη από πιάτα με
λαρυγγισμούς κοντράλτο και η παθιάρικη φωνή του «παραγωγού» σου εξηγεί πως
πρόκειται για θρησκευτική μουσική της πατρίδας του αείμνηστου ανθρωποφάγου
Μποκάσα. Και χαίρεσαι γιατί έτσι συμμετέχεις στην παγκόσμια γλώσσα της
μουσικής που δεν έχει σχέση με την άθλια παγκοσμοιοποίηση γιατί αυτή είναι
«αθώα» – ε, ναι! Το άκουσα κατά λέξη από ραδιοφωνικό σταθμό τις προάλλες εν
μέσω νεροποντής.

Το ακόμη μεγαλύτερο μεγαλείο του «έθνικ» είναι ότι είναι εν γένει και
αμετακλήτως προοδευτικό. Στη λογοτεχνία, ας πούμε, είναι έθνικ να λες ότι ως
Έλληνας συγγραφέας αισθάνεσαι συγγενής με τους Βαλκάνιους ομοτέχνους σου. Ως
έθνικ υποστηρίζεις τις μικρές λογοτεχνίες για να αντισταθείς στην ισοπέδωση
που έχουν επιφέρει οι μεγάλες, όπως υποστηρίζεις τα νησιώτικα τραγούδια
απέναντι στον Σαίνμπεργκ.

Είσαι εναντίον των αγγλικών και υπέρ των διαλέκτων και όπου σταθείς κι όπου
βρεθείς προπαγανδίζεις με σθένος τις «διαφορές» και τις «ιδιαιτερότητες» στην
έκφραση, χωρίς εννοείται να χρειάζεται να εξηγήσεις σε κανέναν – ούτε στον
εαυτόν σου – τι ακριβώς εκφράζουν αυτές οι διαφορές και οι ιδιαιτερότητες. Θα
ήταν λάθος να προσπαθήσεις να το κάνεις αυτό αφού η απόπειρα απόδοσης νοήματος
καταστρέφει το νόημα του ανοήτου. Όπερ έδει δείξαι.

Παλιότερα, όταν η εν Ελλάδι πνευματική κοινότητα διήνυε τη βυζαντινή της
περίοδο, και δεν τολμούσες να πεις ότι προτιμάς τον Καραβάτζιο από τους
εικονογράφους του Αγίου Νεκταρίου γιατί θα σε αντιμετώπιζαν ως λακέ των
φράγκων, μια απορία ερχόταν και ξαναρχόταν στο μυαλό μου: ας μου δώσει κάποιος
μια βυζαντινή φρασούλα, μια έστω φρασούλα όπως το «Εν οίδα ότι ουδέν οίδα» της
«αντιδραστικής» κλασικής Ελλάδας, και είμαι έτοιμος να δεχθώ όλες τις
πληκτικές μακρόσυρτες λειτουργίες τως βυζαντινών αιώνων.

Το ίδιο πρόβλημα έχω και τώρα. Αν το βιβλίο μιας μικρής λογοτεχνίας με
γοητεύει δεν με γοητεύει ως «μπάλκαν» έθνικ αλλά γιατί αγγίζει τον ίδιο κόσμο
που αγγίζει και η μεγάλη λογοτεχνία – πώς τα ισοπεδώνω όλα ρε παιδί μου.

Αν η προαναφερθείσα τούμπα μου αρέσει, δεν μου αρέσει επειδή εκφράζει τη βαθιά
ψυχή του Μποκάσα, αλλά γιατί φέρνει κάτι σε μουσική – και, όπως και να το
κάνουμε, ο κόσμος της μουσικής είναι ένας, απλώς είναι αρκετά μεγάλος ώστε να
χωράει πολλές μουσικές.

Μη γίνεσαι ρατσιστής – ακούω τα ρετάλια της προοδευτικής μου συνείδησης να με
επιτιμούν μέσα μου εν χορώ. Μα είμαι κάτι χειρότερο: είμαι αντέθνικ
αντιδραστικός. Εγώ, εξακολουθώ να πιστεύω ότι υπάρχουν κλασικές αξίες που
διατρέχουν τον χρόνο και την οικουμένη – χωρίς τις οποίες δεν υπάρχει
δημιουργία – όπως και ότι υπάρχει μια πνευματική ιεραρχία χωρίς την οποία το
νόημα είναι μια σκέτη ανοησία.

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι συγγραφέας