«Φοίνισσες» δίχως έλεος

Κατακόκκινα τα κοστούμια των Φοινισσών συνδύαζαν, με τα διαφανή κολάν και τα μακριά μανίκια, τη δραματικότητα της φλόγας και τη θεαματικότητα ενός εγχώριου Μπαϊρόιτ

Κάθε χρόνο η καθιερωμένη φεστιβαλική παράσταση του Θεατρικού Οργανισμού
Κύπρου αναμένεται από το πιστό κοινό των Επιδαυρίων με συμπάθεια. Μετρημένες,
χαμηλών τόνων, καλοστημένες παραγωγές από έναν θίασο δουλεμένων ηθοποιών, που
«τα δίνει όλα». Η φετινή όμως παράσταση του ΘΟΚ, με τις «Φοίνισσες» του
Ευριπίδη, που παίχτηκε το διήμερο της περασμένης Παρασκευής και Σαββάτου,
κινήθηκε σε εκκωφαντικούς τόνους, με πληθωρικές ερμηνευτικές και σκηνικές
λύσεις.

Ο σκηνοθέτης Νίκος Χαραλάμπους προσέγγισε την τραγωδία του αδελφοκτόνου
πολέμου άκρως θεαματικά. Η ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου γέμισε από χρυσές
σφαίρες, κύκλους, κυλίνδρους. Στη σκηνή μια τεράστια σφαίρα από πλέγμα και
μέσα σ’ αυτήν τρεις μικρότερες χρυσές σφαίρες που γύριζαν δίνοντας μια αίσθηση
πλανητάριου (σκηνικά: Άντης Παρτζίλης).

Μέσα από το πλέγμα και σκαρφαλωμένες σ’ αυτό εμφανίστηκαν οι γυναίκες
του χορού. Κατακόκκινες οι Φοίνισσες, με προκλητικά, διαφανή, τούλινα κολάν,
(κι έβαλε ένα φύλλο συκής για να φαίνεται η γύμνια του – λέει ένας στίχος του
Λειβαδίτη) με μανίκια δίμετρα που κρέμονταν και χρυσή κορδέλα που κάλυπτε όλο
τους το μέτωπο (κοστούμια: Στέφανος Αθηαινίτης).

Η Ιοκάστη (Τζένη Γαϊτανοπούλου) με κόκκινο ένδυμα και καραφλή, είπε τον
πρώτο της μονόλογο, για τα καθέκαστα με τον Λάιο και τον γιο του Οιδίποδα,
μέσα από τη δεσπόζουσα σφαίρα. Στον λόγο της βαραίνει ο χρησμός να μην κάμει
παιδί ο Λάιος γιατί θα σκοτωθεί από τον γιο του και η κατάρα του τυφλού πια
και ανήμπορου Οιδίποδα.

Η μοίρα της αδελφοκτονίας άρχισε να πλανιέται. Η επόμενη σκηνή
Αντιγόνης (Στέλλα Φυρογένη) και Παιδαγωγού (Ανδρέας Βασιλείου), που ανεβαίνουν
στα τείχη και αγναντεύουν τους πολιορκητές, παίζεται εκτός ορχήστρας, εντός
του κοίλου, στο επάνω διάζωμα.

Ο Πολυνείκης (Αχιλλέας Γραμματικόπουλος) έρχεται εναντίον του αδελφού
του Ετεοκλή (Νεοκλής Νεοκλέους). Η συνάντηση των δύο αδελφών – ντυμένοι με τα
ίδια κοστούμια ως δίδυμοι και χωρίς μαλλιά – παίζεται μετωπικά στο κοινό, ενώ
η μάννα Ιοκάστη, παρούσα πια στην ορχήστρα πάνω σε αναπηρικό καροτσάκι,
φορτίζει με τον συναισθηματικό λόγο της τον μύθο.

Οι τραγικές εκρήξεις θα κορυφωθούν όταν ο Τειρεσίας (Αντώνης Κατσαρής)
λέει στον Κρέοντα (Γιώργος Μουαίμης) πως για να σωθεί η Θήβα πρέπει να
θυσιάσει τον γιο του τον Μενοικέα (Θεόδωρος Μιχαηλίδης), αλλά εκείνος
προτιμάει να σκοτωθεί στη μάχη.

Σ’ όλη τη διάρκεια της δράσης η ορχήστρα παίζει ζωντανά τη μουσική του
Χρήστου Πήττα, ενώ ο χορός των «Φοινισσών» κινείται μέσα από τις χορογραφίες
του Ισίδωρου Σιδέρη σε πολύπλοκους σχηματισμούς.

Η παράσταση «ησυχάζει» κάπως στα τελευταία και πιο δραματικά γεγονότα
που ακολουθούν. Ενώ τα δύο αδέλφια έχουν αλληλοεξοντωθεί και η μάνα τους
σφάζεται πάνω στα πτώματά τους, η Αντιγόνη ξεσπάει σ’ ένα θρήνο κρεμασμένη στο
πλέγμα της τεράστιας υδρογείου, ενώ από τον κύκλο που έχει τοποθετηθεί στην
άκρη της ορχήστρας και όσο η μουσική ακαταπαύστως συνεχίζει να τονίζει τη
δραματικότητα της σκηνής, ο χορός βγάζει ένα μαύρο πανί, το οποίο κάλυπτε σ’
όλη τη διάρκεια της παράστασης έναν κύκλο, και αποκαλύπτεται μια λιμνούλα,
όπου είναι ριγμένα τα πτώματα.

Ο Κρέων διατάσσει τη φυγή του Οιδίποδα. Ο τυφλός Οιδίπους (Στέλιος
Καυκαρίδης) βγαίνει λέγοντας τα δεινά του και αποχωρεί με την Αντιγόνη.

Το φινάλε με τα χειροκροτήματα και τα σποραδικά μπράβο έφερε στην
ορχήστρα όλους τους συντελεστές της παράστασης, που έδειχναν ικανοποιημένοι
από το παραστασιακό αποτέλεσμα. Ανάμεσα στους θεατές ήσαν ο υπουργός Παιδείας
και Πολιτισμού της Κύπρου Ουράνιος Ιωαννίδης, οι βουλευτές Άννα
Ψαρούδα-Μπενάκη και Αλέξανδρος Λυκουρέζος, ο Λυκούργος Καλλέργης, η Δέσποινα
Μπεμπεδέλη, ο Γιώργος Ζιάκας, ο Τάσος Χαλκιάς κ.ά.