Δρόμοι

Σε μια εσπερίδα…

… στην Καλκούτα γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο γιος του Ινδού
οικοδεσπότη κλώτσησε μια μπάλα και έσπασε ένα μπουκάλι ουίσκι. Κομμάτια από το
γυαλί χώθηκαν στο γυμνό μπράτσο του γενικού προξένου της Αμερικής που τον
πήραν στο νοσοκομείο για να τον ράψουν. Την ώρα που τον έπαιρναν, ο βιολόγος
Χαλντέιν έσπασε την αμήχανη σιωπή με αυτό το σχόλιο: «Ένας μικρός Βεγγαλέζος
κομμουνιστής επιτέθηκε επιτυχώς σε έναν Αμερικανό ιμπεριαλιστή». Δεν
γνωρίζουμε αν ο συγγραφέας Ραμ Γκούα βρισκόταν εκεί, πάντως διηγείται το
επεισόδιο στο περιοδικό «Γκράντα».

Ο Ραμ Γκούα…

… βρέθηκε αργότερα στην Αμερική. Για σπουδές. Μια μέρα που περπατούσε στο
πανεπιστήμιο, είδε τον πρύτανη να παρκάρει το αυτοκίνητό του, να βγάζει μια
τεράστια σακούλα με ψώνια, να την παίρνει αγκαλιά και να την ανεβάζει ο ίδιος
τρεις ορόφους μέχρι το γραφείο του. Ο Ινδός εντυπωσιάστηκε. Ο
«αντιαμερικανισμός» του δέχτηκε ένα πλήγμα. Τόσο απλοί άνθρωποι είναι λοιπόν
οι Αμερικανοί; Ύστερα μπόρεσε να δει ποια είναι η πραγματική εικόνα της
Αμερικής, όταν την κοιτάζει κανείς από μέσα: αυτή η απλότητα στον τρόπο ζωής
και η μεγάλη κοινωνική κινητικότητα. Μια όμορφη εικόνα. Εκεί που γίνεται
άσχημη και αλαζονική είναι όταν την κοιτάζει κανείς απέξω: η Αμερική δεν
αναγνωρίζει τη διεθνή ποινική δικαιοσύνη, δεν πληρώνει τον ΟΗΕ, δεν υπογράφει
τις συνθήκες για το κλίμα, δεν συμφωνεί στην κατάργηση των ναρκών ­ συμφωνεί
μόνο με τις συνθήκες που η ίδια μπορεί να επιβάλλει στις υπόλοιπες χώρες.

Η αλήθεια…

… για την Αμερική είναι πως ταυτόχρονα είναι μια βαθιά δημοκρατική και μια
ενστικτωδώς ιμπεριαλιστική χώρα, κατέληξε ο Ινδός. Άλλες χώρες, όπως οι
σκανδιναβικές, είναι το ένα χωρίς να είναι το άλλο. Οι ρίζες του
αντιαμερικανισμού βρίσκονται στη λατρεία του χρήματος που δίνει ισχύ στην
Αμερική. Είναι μια ισχύς αισθητικά αποκρουστική. Όταν ο Ινδός πρωθυπουργός
Νεχρού επισκέφθηκε την Αμερική το 1949, δόθηκε επίσημο δείπνο προς τιμήν του.
«Κύριε Νεχρού, 50 δισ. δολάρια κάθονται αυτή τη στιγμή ολόγυρά σας», του είπε
ο οικοδεσπότης. Φυσικά, ο Βραχμάνος που είχε σπουδάσει τον βρετανικό
σοσιαλισμό δεν εντυπωσιάστηκε καθόλου.

Η αμερικανολατρία…

… που παρατηρείται στις μέρες μας έχει ρηχές ρίζες. Η σαγήνη που ασκεί η
υπερδύναμη οφείλεται στην ισχύ που δίνει το χρήμα. Οι νεοπροσύλητοι στον
αμερικανισμό δεν νιώθουν την αποστροφή του Νεχρού. Αντίθετα, τόσο έχει
αμβλυνθεί η αισθητική τους, που εκείνο ακριβώς που έκανε τον Βραχμάνο να
αποστρέψει το βλέμμα του από τις Σειρήνες είναι που τους σαγηνεύει
περισσότερο: η ισχύς και το χρήμα.