Πετάει, πετάει ο… Σπάρτακος!

Ο Σπάρτακος – Ντμίτρι Μπελογκολόφτσεφ με τους επαναστατημένους δούλους του Μπολσόι

Έχουν περάσει είκοσι πέντε ολόκληρα χρόνια. Από το 1977, όταν τα Μπολσόι, εν
πλήρει δόξη τότε, «εισέβαλαν» για πρώτη φορά στο Ηρώδειο και μας
«κατατρόπωσαν». Γερνούμε. Ή, έστω…, μεγαλώνουμε. Αλλά όσοι ήμασταν εκεί,
τότε, ακόμα έχουμε στα αυτιά μας τον απόηχο του θριάμβου. Δέκα μέρες το
Ηρώδειο «να πέφτει» κάθε βράδυ από το χωρίς τέλος χειροκρότημα και τις ιαχές.
Από τους μεγαλύτερους θριάμβους του Φεστιβάλ Αθηνών.

Τώρα, τα Μπολσόι ξαναγύρισαν. Με «Σπάρτακο» και «Ζιζέλ» πάλι – τότε είχαν
παρουσιάσει και «Λίμνη των κύκνων». Έκτοτε έχουν πάρα πολλά αλλάξει. Τότε
πατρίδα τους ήταν η Σοβιετική Ένωση, που τα είχε σαν τα μάτια της. «Βιτρίνα»
της ακριβή. Τώρα έφτασαν στην άκρη του γκρεμού: να κλείσουν. Και στο παρά
τρίχα γλίτωσαν. Τότε ηγέτης της χώρας τους ήταν ένας παραδοσιακός γέρων
κομμουνιστής, ο Μπρέζνιεφ. Τώρα είναι ένας νέος τεχνοκράτης, ο Πούτιν. Οι
μεγάλοι πρωταγωνιστές τού τότε έχουν αποχωρήσει. Παρών μόνον ο Μπορίς Ακίμοφ
που χόρευε Κράσσο, το ’77, στον «Σπάρτακο», σε δεύτερη διανομή. Αλλά παρών ως
καλλιτεχνικός διευθυντής, πια, του Μπαλέτου. Ο Γιούρι Γκριγκορόβιτς, «απόλυτος
άρχων», τότε, του συγκροτήματος, ανήκει στην ιστορία του. Το δόγμα του
σοσιαλιστικού ρεαλισμού στο οποίο εμφανώς έχει «πατήσει» ο Γκριγκορόβιτς το
1968 για τη χορογραφία του «Σπάρτακου» ανήκει στις γραφικότητες του
παρελθόντος. Οι σολίστες του Μπαλέτου έχουν μικρότερο μέσο όρο ηλικίας από το
’77. Το Ηρώδειο στην πρεμιέρα ήταν γεμάτο, το κοινό ενθουσιώδες, αλλά καμία
σχέση με τον ενθουσιασμό εκείνον.

Όμως, τα Μπολσόι παραμένουν Μπολσόι. Ένας μοναδικός «εκτροφέας»
σπουδαίων χορευτών. Τώρα Σπάρτακος δεν ήταν ο Λαβρόφσκι του ’77. Ούτε ο μέγας
Βλαντίμιρ Βασίλιεφ που μας αφάνισε όταν τον είδαμε στην κινηματογραφική
μεταφορά του μπαλέτου. Αλλά τι σπουδαίος χορευτής ο Ντμίτρι Μπελογκολόφτσεφ!
Τι δύναμη! Τι στυλ! Τι άλματα! Αυτά τα περιώνυμα ρώσικα άλματα. Πετούσε.
Κράσσος δεν είναι ο Μαρίς Λιέπα – πολύ «βαρύς» τότε. Αλλά ο Βλαντίμιρ
Νεπορόζνι, ένας πανύψηλος, λεπτός χορευτής, μεγάλου διαμετρήματος. Φρυγία δεν
ήταν η σπουδαία Νατάλια Μπεσμέρτνοβα – ένα κλαράκι. Αλλά η Άννα Αντονίτσεβα,
μια εκπληκτική χορεύτρια, με μακριές γάμπες και μακριά, υπέροχα χέρια. Και
μαζί τους, η Αίγινα της Ναντιέζντα Γκρατσόβα και οι άλλοι σολίστες, ένας κι
ένας. Μια επάξια αλλαγή φρουράς και μια ευθεία γραμμή στη μεγάλη ρωσική
παράδοση.

Γυμνή από σκηνικά η στενή για Μπολσόι σκηνή του Ηρωδείου και η αρρενωπή,
αντρική κατά βάση, σφριγηλή χορογραφία του Γκριγκορόβιτς απλώθηκε λαϊκή,
άμεση, αφηγηματική, με αφέλειες, με μερικά κομμάτια – τα «ποιμενικά», τα
«οργιαστικά»… – σχεδόν αστεία σήμερα, τριάντα τέσσερα χρόνια μετά τη
δημιουργία της. Αλλά, περιέργως, με αντοχές, χωρίς να έχει χάσει τη δύναμή
της. Τα σόλα, τα ερωτικά πα ντε ντε Σπάρτακου – Φρυγίας, κάποια
γκρουπαρίσματα, το φινάλε, όσο κι αν φαίνονται παλιά προσφέρουν ακόμα
συγκίνηση.

Η ιστορία του σκλάβου Σπάρτακου από τη Θράκη, του ερωτευμένου με την
επίσης σκλάβα Φρυγία, ο οποίος ξεσηκώνει τους δούλους ενάντια στους επηρμένους
Ρωμαίους του στρατηγού Κράσσου, τον συλλαμβάνει, τον ταπεινώνει αλλά του
χαρίζει τη ζωή, και της… ελαφρών ηθών πρώτης παλλακίδας του Κράσσου, της
Αίγινας, που τρυπώνει στο στρατόπεδο των επαναστατών, τους «ρίχνει γυναίκες» –
εκεί να δείτε βακχεία… – και «τους κάνει λειώμα», ώστε να γίνουν εύκολη βορά
των ρωμαϊκών λεγεώνων, κύλησε μέσα στις τρεις ώρες της διάρκειάς της,
συμπεριλαμβανομένων των δύο μεγάλων διαλειμμάτων, κρατώντας το ενδιαφέρον του
κοινού μέχρι την κορύφωση του φινάλε με τον Σπάρτακο να υψώνεται, ενώ τον
διαπερνούν δεκάδες λόγχες και, στη συνέχεια, με δεκάδες χέρια να υψώνουν το
νεκρό κορμί του.

Την συνόδευσε η αμιγώς «μπαλετική» μουσική του Αράμ Χατσατουριάν, με τις
ηχηρές εντάσεις της αλλά και το ελκυστικά λυρικό ερωτικό θέμα της, παιγμένη
από την Συμφωνική Ορχήστρα του Θεάτρου Μπολσόι. Στο πόντιουμ, ο γηραιός
μαέστρος Αλεξάντρ Κοπίλοφ, ο μόνος ίδιος από το ’77, που διηύθυνε όλο το έργο
καθισμένος σε καρέκλα.

Την παράσταση παρακολούθησαν ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Χρήστος
Σαρτζετάκης και μεταξύ άλλων οι Γιώργος Αλογοσκούφης, Αλέξανδρος Λυκουρέζος,
Μιχάλης Σταθόπουλος, Περικλής Κούκος, Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, Αλέξης Σολομός,
Ζανέτ Πηλού, Άρντα Μαντικιάν, Νίκος Συνοδινός, Άννα Πέτροβα, Δήμος Βρατσάνος,
Βασίλης Κυρίτσης.

INFO

Ο «Σπάρτακος» επαναλαμβάνεται απόψε, στις 9. Τιμές εισιτηρίων: 110, 85, 60,
40, 30 και για φοιτητές κ.λπ. 30, 20, 15 ευρώ. Πληροφορίες: 010.32.21.459 (και
προπωλήσεις με πιστωτική κάρτα), 010.32.32.771, 010.32.35.582.