Το κιβώτιο με τα απολιθώματα

Όμως είναι βέβαιο πια πως θα αποδειχθεί κατώτερο από τις προσδοκίες που είχε δημιουργήσει.

Περιμέναμε ιδεολογικά κηρύγματα και βρήκαμε ταπεινές ομολογίες ποταπών
κινήτρων. Λες και η ιδεολογική κάλυψη μπορεί να εξαγοράσει τη φρίκη των
δολοφονιών. Λες και θ’ άλλαζε τίποτε αν ακούγαμε για μία ακόμη φορά – και
σίγουρα θα τ’ ακούσουμε – εκείνη την παπαγαλία του στοιχειώδους
μαρξισμού-λενινισμού, μπολιασμένου με δόσεις εθνικιστικής παράκρουσης. Απλώς
ανακαλύπτουμε για μία ακόμη φορά ότι η ιδεολογική αφέλεια, εκτός του ότι
αποβλακώνει, σκοτώνει κιόλας.

Όμως, ας μην ξεχνάμε ότι μας χρειάστηκαν χρόνια για να μην αποκαλούμε
τη 17 Νοέμβρη Επαναστατική Οργάνωση, κι άλλα τόσα για να απαλλαγούμε από
εκείνη τη διατύπωση «μαζί με τον στόχο κινδύνευσαν και αθώοι περαστικοί» – λες
και ο στόχος ήταν ένοχος. Κι ας μην ξεχνάμε ότι, ούτως ή άλλως, έχουμε να
κάνουμε με ανθρώπους οι οποίοι σκότωναν χωρίς να διακινδυνεύουν οι ίδιοι τη
ζωή τους, αφού το σύστημα που πολεμούσαν έχει καταργήσει τη θανατική ποινή που
οι ίδιοι εφάρμοζαν με όλη τους την άνεση.

Κινδυνεύουμε να πάθουμε ομαδική κατάθλιψη τώρα που διαπιστώνουμε ότι ο
«φερόμενος ως αρχηγός» δεν είναι κανένας Αρχάγγελος του Σκότους, αλλά φέρνει
περισσότερο προς μαιευτήρα χειρουργό την ώρα που ετοιμάζεται να σου ζητήσει
φακελάκι. Και απογοητευόμαστε τώρα που διαπιστώνουμε ότι οι περίφημοι
εκτελεστές δεν θυμίζουν ήρωες του Ντοστογιέφσκι, αλλά εκείνους τους
καθημερινούς τραμπούκους που καβαλάνε με το μηχανάκι στο πεζοδρόμιο γιατί
πιστεύουν ότι ο κόσμος, που τους έχει αδικήσει, τους ανήκει.

Ακόμη δεν έχουμε φθάσει ώς το τέλος. Ακόμη ελπίζουν πολλοί ότι καθώς θα
προχωρούν οι έρευνες θα αποκαλυφθούν ξένες μυστικές υπηρεσίες, διακρατικές
συνωμοσίες, πολιτικές διασυνδέσεις πρώτης διαλογής, ότι η φτηνή ελληνική
παραγωγή θα αποδειχθεί πως διαθέτει κατά βάθος χολιγουντιανές προδιαγραφές.

Όμως, ό,τι κι αν γίνει, η αρχική εντύπωση δεν πρόκειται ν’ αλλάξει. Το βάθος
του Κιβωτίου θα είναι πιο ρηχό από τις προσδοκίες μας. Κι εμείς θα μείνουμε με
την απορία: Μα είναι δυνατόν; Είναι δυνατόν τόσα χρόνια που εμείς νομίζαμε,
που εμείς αναλύαμε, είναι δυνατόν τόσο δέος να πάει έτσι χαμένο; Είναι δυνατόν
μια ολόκληρη κοινωνία να αντέξει τις Ερινύες τόσων αθώων θυμάτων όταν ξέρει
ότι τα κίνητρα του θύτη ήταν τόσο ποταπά;

Τα ιδεολογικά απολιθώματα που βρέθηκαν μες στο Κιβώτιο ένα πράγμα μας
επισημαίνουν: μετά την τρομοκρατία αν κάτι οφείλει να αλλάξει είναι ο τρόπος
που σκεφτόμαστε την πολιτική – κι αυτή θα είναι η πιο ουσιαστική δικαίωση των
αθώων θυμάτων του τρόμου. Εκτός πια κι αν επιμείνουμε στην πάγια τακτική μας,
που επιμένει ότι φταίει η πραγματικότητα όποτε αποδεικνύεται κατώτερη από τις
εκτιμήσεις μας, αν επιμείνουμε δηλαδή να εξηγούμε τον κόσμο με τα μεγέθη και
τους διχασμούς της δεκαετίας του ’60 ακόμη και τώρα που έδειξαν, στον ξεπεσμό
τους, την ειδεχθή πλευρά του προσώπου τους.

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι συγγραφέας.