Άφησαν… σύξυλο τον Οιδίποδα

Η παράσταση του «Οιδίποδος επί Κολωνώ» του Γουόλε Σογίνκα άρχιζε με ένα πλοίο, στο οποίο έχουν καταφύγει Αφγανοί μετανάστες, της φυλής των Γιορούμπα, με προορισμό την Αυστραλία. Κυνηγημένος Αφγανός ήταν και ο Οιδίπους του…

Μπορεί ένας νομπελίστας Λογοτεχνίας, ένας αναγνωρισμένος καθηγητής
Πανεπιστημίου, ένας πολιτικοποιημένος πνευματικός άνθρωπος και πολίτης του
κόσμου να απογοητεύσει τόσο δραματικά ένα κοινό που έσπευσε στους Δελφούς για
να παρακολουθήσει με τις καλύτερες των προθέσεων το τελευταίο του θεατρικό
έργο «Οιδίπους επί Κολωνώ»;

Κι όμως! Τουλάχιστον το παραστασιακό αποτέλεσμα του εγχειρήματος του Γουόλε
Σογίνκα μας «καθήλωσε» με την απλοϊκότητα και τη φλυαρία του. Ο Νιγηριανός
νομπελίστας κατάφερε κάτι μοναδικό. Τη συλλογική επικριτική έως και ειρωνική
αντίδραση των θεατών (το εν τρίτο του κοινού έφυγε κατά τη διάρκεια της
παράστασης).

Στο κείμενο υπήρχε ένα εύρημα. Δύο ιστορίες, η ιστορία του Οιδίποδα και η
ιστορία ενός Αφγανού πολέμαρχου, εκδιωγμένου από τους Ταλιμπάν,
διασταυρώνονται. Ο αρχαίος τραγικός ήρωας και ο σύγχρονος πρόσφυγας
ταυτίζονται. Η επαναδιατύπωση του μύθου βάζει μέσα και άλλα πολλά θέματα. Όπως
την ιερότητα του ασύλου, την υποκρισία των κυβερνήσεων προς τους μετανάστες,
το πρόβλημα του φονταμενταλισμού, την ιστορία των μαύρων φυλών, τα ήθη και
τους δρόμους της πολυθεΐας, τη διέξοδο στον κόσμο των προγόνων-νεκρών.

Η παράσταση αρχίζει με ένα πλοίο, στο οποίο έχουν καταφύγει Αφγανοί
μετανάστες, της φυλής των Γιορούμπα, με προορισμό την Αυστραλία. Στο σκηνικό,
ένα πατάρι με σκαλωσιές, φινιστρίνια, ανοίγματα, κατάρτια, πανιά, κινείται ο
θίασος του Πανεπιστημίου της Νεβάδα και επιχειρεί φωνάζοντας και χειρονομώντας
να ερμηνεύσει το πλήθος των θεμάτων και ιστοριών που διαπραγματεύεται. Μετά το
πρώτο τέταρτο, ακόμα και αυτή η «αθωότητα» που έχει μια σχολική παράσταση,
κατάφερε να κατρακυλήσει σε ανεπίδοτα σκηνικά ευρήματα.

Η παρακολούθηση του αγγλικού κειμένου γινόταν και με υποτιτλισμό που έχει
εξασφαλίσει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δελφών. Ωστόσο η πληθώρα των πληροφοριών, οι
αφελείς ερμηνείες, τα προχειροφτιαγμένα και ακαλαίσθητα κοστούμια, ο κορεσμός
των πολυπολιτισμικών στοιχείων και η απλουστευτική χορογραφία οδηγούσαν τη
μαθητική παράσταση σε τηλεοπτικό θέαμα φιλολογικής σοβαροφάνειας – παρά το
χιούμορ που είχε την πρόθεση να εντάξει ο νομπελίστας συγγραφέας και
σκηνοθέτης.

Στο συνέδριο την επόμενη μέρα, όπου συζητήθηκε η παράσταση, οι
συντελεστές έδειχναν ικανοποιημένοι. Ο δε Γουόλε Σογίνκα σε ερώτηση αν θα
αναθεωρούσε το έργο του με τις απλοϊκές σκηνικές λύσεις, απάντησε πως δεν
ξέρει πόσο έγκυρο είναι το σχόλιο-ερώτηση. Και γενικά απέφυγε να μιλήσει για
τη θεατρική πράξη, αλλά και για τη δραματουργία του Οιδίποδα επί Κολωνώ. Με
προσήλωση θεωρητικού αναφερόταν διαρκώς στη σημασία των θεοτήτων των
Γιορούμπα, του ασύλου, της μετανάστευσης και γενικά πολιτικοποίησε ένα έργο
που μόνο την πρόθεσή του να είναι πολιτικό νιώθαμε.