Πρόσωπα Η απαγόρευση της ατιμωρησίας

Την 1η Ιουλίου είδε το φως ένας σημαντικός θεσμός για την καταπολέμηση της
ατιμωρησίας. Παρά τις αντιδράσεις της Ουάσιγκτον, ιδρύθηκε το Διεθνές Ποινικό
Δικαστήριο.

Ο Γάλλος γερουσιαστής Ρομπέρ Μπαντεντέρ

Και όπως λέει ο Γάλλος γερουσιαστής Ρομπέρ Μπαντεντέρ στο περιοδικό «Λ’
Εξπρές», το δικαστήριο αυτό αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί στη Χάγη στις
αρχές του 2003. Πρώην υπουργός Δικαιοσύνης, ο Μπαντεντέρ εκφράζει την ελπίδα
ότι οι δήμιοι θα κοιμούνται στο εξής λιγότερο ήσυχοι. Δεν είναι όμως σίγουρος.
Το βέβαιο είναι πως καθίσταται πλέον ευκολότερη η προσαγωγή στη δικαιοσύνη των
εκτελεστικών οργάνων, αξιωματούχων που ευθύνονται άμεσα για εγκλήματα. Και
αυτό μπορεί να δράσει αποτρεπτικά. Πρωταρχικός στόχος αυτού του Δικαστηρίου
είναι να απαγορεύσει την ατιμωρησία. Την πρώτη ευθύνη για τη δίκη ενός
εγκληματία θα την έχει το δικαστήριο της χώρας του. Αν δεν το κάνει, είτε
γιατί δεν έχει τα μέσα, όπως η Ρουάντα, είτε γιατί αρνείται, όπως η Σερβία,
τότε επεμβαίνει το Διεθνές Δικαστήριο.

Πώς εξηγείται η εχθρότητα των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι σ’ αυτόν τον θεσμό;
«Όποιος γνωρίζει τη δικαστική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, ήξερε από την
αρχή ότι η χώρα αυτή, που θέλει να ελέγχει πλήρως τους πολίτες της, δεν θα
επικύρωνε ποτέ αυτή τη συνθήκη. Πώς είναι δυνατόν – λένε – από τη μια πλευρά
να σηκώνουμε το φορτίο της υπεράσπισης της ειρήνης και από την άλλη να τελούμε
συνεχώς υπό την απειλή μιας δίωξης για εγκλήματα πολέμου που θα κινήσει ένας
κοσμοπολίτης εισαγγελέας; Όταν ακούω αυτό το επιχείρημα, εξεγείρομαι. Αν ποτέ
παραπέμπονταν σε δίκη Αμερικανοί στρατιώτες, αρμόδια να τους δικάσει θα ήταν η
αμερικανική δικαιοσύνη. Τι έχουν να φοβηθούν οι Αμερικανοί από τα δικαστήριά
τους; Το παλιό σύνδρομο του Βιετνάμ εξακολουθεί να καταδιώκει το Πεντάγωνο».

Ο Ρομπέρ Μπαντεντέρ παραδέχεται ότι και η Γαλλία δίστασε να επικυρώσει τη
συνθήκη. Στον γαλλικό στρατό ποτέ δεν άρεσε να δίνει λογαριασμό για τις
ενέργειές του σε ξένα όργανα. Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη
συνθήκη, η Γαλλία απαίτησε έτσι, και πέτυχε, να περιληφθεί μια διάταξη που
επιτρέπει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου για μια περίοδο
επτά ετών. Η διάταξη αυτή καταγγέλθηκε από τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων – όμως δεν μπορεί να υπάρξει τέλεια και οικουμενική δικαιοσύνη.

Το Δικαστήριο αυτό θα μπορούσε, άραγε, να δικάσει τον Μπιν Λάντεν; «Η
αρμοδιότητά του επεκτείνεται στους οργανωτές, εμπνευστές και εκτελεστές
οργανωμένων συλλογικών επιχειρήσεων. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να δικάσει όμως
έναν μοναχικό καμικάζι που τινάζεται στον αέρα από ιδεολογικό ή θρησκευτικό
φανατισμό. Στην περίπτωση της Αλ-Κάιντα, πρόκειται πράγματι για ένα δίκτυο που
ασκεί τρομοκρατία με θύματα αμάχους».