Εγκληματικά σφάλματα

Το αυτόματο σύστημα προειδοποίησης στον πύργο ελέγχου βρισκόταν εκτός
λειτουργίας. Ο ένας από τους δύο ελεγκτές δεν βρισκόταν στη θέση του. Το
Tupolev εκλήθη να χάσει ύψος μόλις 50 δευτερόλεπτα πριν από τη σύγκρουση.
Ανταποκρίθηκε με καθυστέρηση 25 δευτερολέπτων. Η τραγωδία μοιάζει να οφείλεται
σε μια αλληλουχία σφαλμάτων.

Ίσως να περάσουν εβδομάδες, ακόμη και μήνες, έως ότου ολοκληρωθούν οι έρευνες
και ανακοινωθεί το πόρισμα για τα αίτια της εναέριας σύγκρουσης του ρωσικού
Tupolev με το μεταγωγικό Boeing, πάνω από τη λίμνη Κωνσταντίας της Νότιας
Γερμανίας. Οι αρχές έχουν εντοπίσει τα μαύρα κουτιά και των δύο αεροσκαφών,
αναζητούν όμως ακόμη στοιχεία στον τόπο του δυστυχήματος, και συνεχίζουν το
μακάβριο έργο της περισυλλογής των πτωμάτων. Από τους 71, συνολικά,
επιβαίνοντες του Tupolev και του Boeing, από τα 52 παιδιά που επέβαιναν στο
ρωσικό αεροσκάφος, όλοι αριστούχοι μαθητές όπως αποκαλύφθηκε, που είχαν
αποσπάσει ως ανταμοιβή από την UNESCO δωρεάν διακοπές στην Ισπανία, μόνο 37
πτώματα έχουν περισυλλεγεί.

Στο μεταξύ, οι Ελβετοί ελεγκτές εξακολουθούν να επιρρίπτουν την ευθύνη για τη
σύγκρουση στον πιλότο του Tupolev. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία του αεροσκάφους,
Bashkirian Airlines, εξακολουθεί να επιρρίπτει την ευθύνη στους Ελβετούς
ελεγκτές. Τα στοιχεία που ήρθαν χθες στο φως μοιάζει να επιβαρύνουν τη θέση
των ελεγκτών. Οι ίδιοι οι Ελβετοί αποκάλυψαν ότι τη στιγμή που σημειώθηκε η
αεροπορική τραγωδία, το αυτόματο σύστημα του πύργου ελέγχου που προειδοποιεί
ότι δύο αεροσκάφη βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης δεν λειτουργούσε,
πραγματοποιούνταν εργασίες συντήρησης ρουτίνας και βρισκόταν σε κατάσταση
εφεδρείας – δεν μπορούσε, λοιπόν, να προειδοποιήσει για τον επικείμενο κίνδυνο
με ηχητικό σήμα.

Οι ίδιοι επίσης παραδέχθηκαν ότι μόνο ένας ελεγκτής βρισκόταν εκείνη την ώρα
στον πύργο ελέγχου. Ο δεύτερος έκανε διάλειμμα, και παρ’ όλο που η υπεύθυνη
εταιρεία Skyguide υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο δεν αντιβαίνει στους κανονισμούς,
οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν το σύστημα αυτόματης προειδοποίησης δεν
λειτουργεί, πρέπει πάντα να βρίσκονται στον πύργο ελέγχου δύο ελεγκτές.

Ντάρια Κόσλοβα (πάνω) και Καρίνα Ουρασλίνα (κάτω). Δύο από τα παιδιά που έχασαν τη ζωή τους

Από την εξέταση του μαύρου κουτιού του Tupolev προέκυψε επίσης ότι ο Ελβετός
ελεγκτής κάλεσε για πρώτη φορά το αεροσκάφος να χάσει ύψος μόλις 50
δευτερόλεπτα πριν από τη σύγκρουση, και παρ’ όλο που η Skyguide υποστηρίζει
ότι ο χρόνος αυτός είναι επαρκής, οι ειδικοί αντιτείνουν ότι ο Ρώσος πιλότος
θα έπρεπε να είχε προειδοποιηθεί τουλάχιστον πέντε λεπτά νωρίτερα – το Tupolev
είχε, πράγματι, εισέλθει στον ελβετικό εναέριο χώρο πέντε λεπτά νωρίτερα και
βρισκόταν ήδη, τη στιγμή εκείνη, σε πορεία σύγκρουσης με το Boeing. Πολλά
ερωτήματα, λοιπόν, εξακολουθούν να μένουν αναπάντητα.

Γιατί, για παράδειγμα, προειδοποιήθηκε μόνο ο Ρώσος πιλότος;

Γιατί έλαβε την πρώτη προειδοποίηση μόλις 50 δευτερόλεπτα πριν από τη
σύγκρουση;

Για ποιο λόγο καθυστέρησε 25 δευτερόλεπτα το Tupolev να ανταποκριθεί;

Γιατί ήχησε το σύστημα προειδοποίησης του Boeing παρ’ όλο που το Tupolev είχε
ήδη αρχίσει την κάθοδο;

Αν, λένε οι ειδικοί, και τα δύο αεροσκάφη είχαν υπακούσει στα αυτόματα
συστήματα προειδοποίησής τους, ο ένας πιλότος θα έπρεπε να είχε πάρει ύψος και
ο άλλος να είχε χάσει ύψος. Κανονικά, όλα τα αεροσκάφη είναι εξοπλισμένα με
αυτόματο σύστημα προειδοποίησης. Δεν μπορεί να απορριφθεί λοιπόν, σε θεωρητικό
τουλάχιστον επίπεδο, το ενδεχόμενο να έλαβε ο πιλότος του Tupolev
αντικρουόμενες οδηγίες: το αυτόματο σύστημα να τον κάλεσε να πάρει ύψος και ο
Ελβετός ελεγκτής να χάσει ύψος.

Ίσως η κατάσταση να ξεκαθαρίσει λίγο περισσότερο όταν ανακριθεί ο Ελβετός
ελεγκτής, ο οποίος υπέστη, σύμφωνα με πληροφορίες, σοκ και δεν ήταν σε θέση να
μιλήσει. Όπως και να έχουν τα πράγματα, πάντως, αν αποδειχθεί ότι η τραγωδία
οφείλεται σε ανθρώπινο σφάλμα και όχι σε κάποιο τεχνικό πρόβλημα, θα έχουμε,
όπως επισημαίνει και η γερμανική εφημερίδα «Frankfurter Rundschau», «μία ακόμη
απόδειξη ότι όσο αυξάνεται η εναέρια κυκλοφορία τόσο θα αυξάνεται και ο
αριθμός των αεροπορικών τραγωδιών».

«Καθημερινά στην Ευρώπη», αναφέρει η ελβετική «La Tribune de Geneve»
εμβαθύνοντας στο πρόβλημα, «3.500, στην καλύτερη περίπτωση, ελεγκτές
διαχειρίζονται 26.000 πτήσεις. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός των ελεγκτών
(16.000 συνολικά στην Ευρώπη) είναι ανεπαρκής, ότι θα έπρεπε να αυξηθεί
τουλάχιστον κατά 15%».

Υπερωρίες και κούραση

«Το επάγγελμα αυτό, ωστόσο, δεν προσελκύει πολλούς υποψηφίους. Ούτε και οι
αρχές το επιδιώκουν, το κόστος της κατάρτισης είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η
κατάρτιση του ελεγκτή εναέριας κυκλοφορίας είναι μακρόχρονη – διαρκεί από τρία
έως πέντε χρόνια – και πολύ απαιτητική, ιδίως όσον αφορά τον χειρισμό του
στρες. Πολλοί υποψήφιοι, λοιπόν, αποτυγχάνουν ή εγκαταλείπουν τις σπουδές
τους. Το αποτέλεσμα είναι να συσσωρεύουν οι υπάρχοντες ελεγκτές υπερωρίες και
κούραση. Και να γίνεται, με το πέρασμα του χρόνου, η ασφάλεια των πτήσεων
ολοένα και πιο εύθραυστη».