Ποιος θα… δροσίσει τον πλανήτη;
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά  |
 |
Και όμως, αλλάζει. Το κλίμα του πλανήτη γίνεται θερμότερο, επισημαίνει η νέα
έκθεση των Αμερικανών επιστημόνων, που συνέταξαν για λογαριασμό της κυβέρνησης
Μπους, η οποία εστάλη στον ΟΗΕ. Παρά τις μέχρι τώρα αντίθετες απόψεις της
κυβέρνησης, η έκθεση περιλαμβάνει προβλέψεις για τις επιπτώσεις του φαινομένου
του θερμοκηπίου στο περιβάλλον των Ηνωμένων Πολιτειών, βασιζόμενες στα
σημερινά στοιχεία.
Για πρώτη φορά, η κυβέρνηση κατηγορεί ανθρώπινες δραστηριότητες για την
υπερθέρμανση του πλανήτη. Τονίζει μάλιστα, ότι η κυριότερη αιτία είναι η καύση
ορυκτών καυσίμων, που εκπέμπει θερμοκηπικά αέρια στην ατμόσφαιρα. Τα αέρια
αυτά, ως γνωστόν, παγιδεύουν τη θερμότητα.
Όμως, αν και η έκθεση αναφέρει ότι το περιβάλλον στις ΗΠΑ θα μεταβληθεί
σημαντικά ως αποτέλεσμα των κλιματικών αλλαγών, δεν προχωράει «ένα βήμα
παραπάνω», όπως θα ήθελαν οι περιβαλλοντολόγοι. Δεν ζητεί δηλαδή την αλλαγή
πολιτικής του Μπους και την υποχρεωτική λήψη μέτρων από την κυβέρνηση για τη
μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων.
Προτείνει απλά, την προσαρμογή στις αναπόφευκτες αλλαγές και όχι σημαντικές
μειώσεις των εκπομπών ώστε να περιοριστεί η αύξηση της παγκόσμιας
θερμοκρασίας. Αυτό δηλαδή που ζητούν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι
χώρες που έχουν αποδεχθεί το Πρωτόκολλο του Κιότο, μία συμφωνία για το κλίμα
που είχε υπογράψει ο Κλίντον, αλλά απέρριψε ο Μπους.
Το νέο έγγραφο ονομάζεται «Αμερικανική Έκθεση Δράσης για το κλίμα 2002» και
καταλήγει στο συμπέρασμα πως ό,τι και αν γίνει στο μέλλον για να περιοριστούν
οι εκπομπές, τίποτα δεν μπορεί να αποτρέψει τη ζημιά που ήδη έχει γίνει και
γίνεται στο περιβάλλον έπειτα από δεκαετίες συσσώρευσης διοξειδίου του άνθρακα
και άλλων αερίων στην ατμόσφαιρα.
 |
|
Δέκα χρόνια μετά τη Διεθνή Διάσκεψη για το Περιβάλλον στο Ρίο, η Γη |
Η προσέγγιση αυτή βολεύει ιδιαίτερα την πολιτική για το κλίμα που
ανακοίνωσε ο Μπους τον Φεβρουάριο. Ο πρόεδρος ζήτησε τότε τη λήψη κάποιων
μέτρων από τις βιομηχανίες, χωρίς όμως να επιβάλει ποια θα είναι αυτά. Και
ξεκαθάρισε ότι τα μέτρα έχουν σκοπό τη μείωση του ρυθμού με τον οποίο
αυξάνονται οι εκπομπές των αερίων.
Ωστόσο, η έκθεση θεωρείται ένα βήμα προόδου, αφού μέχρι τώρα η κυβέρνηση Μπους
αρνιόταν να παραδεχθεί τις οποιοδήποτε αλλαγές στο κλίμα. Και ανοίγει ένα νέο
κεφάλαιο στον συνεχιζόμενο πόλεμο κυβέρνησης, βιομηχανιών, επιστημόνων και
περιβαλλοντολόγων. Για πρώτη φορά η κυβέρνηση – μέσω της επιστημονικής έκθεσης
– διαχωρίζει τη θέση της από αυτήν του λόμπι των αυτοκινητοβιομηχανιών και
άλλων κλάδων που παράγουν ή εξαρτώνται από θερμοκηπικά αέρια.
Ειδικοί εκτιμούν ότι τώρα ο Μπους ίσως προσπαθεί να ξαναφτιάξει τις πολύ κακές
του σχέσεις με τους περιβαλλοντολόγους, καθώς οι ήττες του στον τομέα του
περιβάλλοντος είναι πολλές και σημαντικές τον τελευταίο καιρό. Με
χαρατηριστικότερο παράδειγμα, την απόρριψη από τη Γερουσία της πρότασής του
για ερευνητικές γεωτρήσεις πετρελαίου στην άγρια προστατευόμενη φύση της
Αλάσκας.
Όμως δεν φαίνεταιι να τα κατάφερε, καθώς η έκθεση δεν ικανοποίησε
καθόλου τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Κατ’ αρχήν, δεν υπήρξε καμία επίσημη
ανακοίνωση. Απλά, σιωπηρά τη μοίρασαν στον ΟΗΕ την περασμένη εβδομάδα και την
ανήρτησαν στο site της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (http:
//www.epa.gov/globalwarming/publications/car/). Οι οργανώσεις επισημαίνουν
πως τα ευρήματα των επιστημόνων έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις κυβερνητικές
προτάσεις. «Η κυβέρνηση τώρα παραδέχεται πως η υπερθέρμανση του πλανήτη θα
καταστρέψει για πάντα τα πιο μοναδικά μέρη της άγριας φύσης στην Αμερική»,
λέει ο Μαρκ Βαν Πιούτεν, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης για την Άγρια Φύση, μία
ιδιωτική περιβαλλοντική οργάνωση. «Πώς όμως μπορεί να το παραδέχεται αυτό και
ταυτόχρονα να αρνείται να βοηθήσει στην επίλυση του προβλήματος, τη στιγμή που
οι λύσεις είναι ξεκάθαρες;».
Το «κρυφτούλι» του Κιότο
 |
|
Η επόμενη Διάσκεψη για το Περιβάλλον θα γίνει στο Γιοχάνεσμπουργκ τον |
Η πολιτική και οικονομική μάχη για το κλίμα περιγράφει ορισμένες μόνο από τις
στρατηγικές, τις κινήσεις σκοπιμότητας, τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις που
εξελίσσονται παράλληλα με τον μεγάλο πόλεμο για το περιβάλλον.
Την 1η Δεκεμβρίου του 1997 δυνατοί και αδύναμοι του πλανήτη συναντήθηκαν στο
Κιότο της Ιαπωνίας, προκειμένου να αποφασίσουν περιορισμούς των εκπομπών
διοξειδίου του άνθρακα. Επιστήμονες, πολιτικοί, διπλωμάτες, περιβαλλοντικές
οργανώσεις βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι διαπραγματεύσεων με εταιρείες όπως η
Shell, η Exxon, η Chrysler, η Ford και η DuPont, και ισχυρά λόμπι όπως ο
Παγκόσμιος Συνασπισμός για το Κλίμα και η Διεθνής Συνεργασία για τις
Κλιματολογικές Αλλαγές.
Θεωρητικά, έπρεπε να συμφωνήσουν στα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν για να
περιορίσουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Στην πράξη, κάτι τέτοιο απειλούσε να
ανατρέψει το ενεργειακό status quo του πλανήτη. Τα στρατόπεδα ήταν ξεκάθαρα
από την πρώτη στιγμή. Η πλευρά των πετρελαιοπαραγωγών χωρών υποστήριζε πως
οποιαδήποτε μείωση των αερίων του θερμοκηπίου θα είχε τεράστιο οικονομικό
κόστος, θα μπορούσε να καταστρέψει τις εθνικές τους οικονομίες, να κάνει μη
ανταγωνιστικές τις βιομηχανίες, να βάλει φρένο στο ελεύθερο εμπόριο, να φέρει
στα ύψη την ανεργία. Πολιτικοί, διπλωμάτες και επιστήμονες εκλήθησαν τότε να
συμβιβάσουν από τη μια τις πιέσεις της βιομηχανίας και από την άλλη τα
πορίσματα μελετών και εκθέσεων σύμφωνα με τα οποία οι επιπτώσεις του
φαινομένου του θερμοκηπίου θα ήταν καταστροφικές για εκατομμύρια ανθρώπους.
Δέκα ημέρες κράτησαν οι διαπραγματεύσεις. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι
εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα έπρεπε να μειωθούν κατά 5,2% (σε σχέση με
τα επίπεδα του 1990) μέχρι το έτος 2002. Πιθανός περιορισμός των εκπομπών,
όμως, απειλούσε επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, κι έτσι για πολλά χρόνια
αργότερα όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς συνέχισαν να… διευκρινίζουν.
Τον Ιούλιο του 2001 στη Βόννη ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους έκανε σαφές πως
δεν αποδέχεται το Πρωτόκολλο του Κιότο, γιατί κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο
την οικονομία της χώρας του. Ιαπωνία, Αυστραλία και Καναδάς αρχικά πήραν το
μέρος των ΗΠΑ και μόνο η Ευρωπαϊκή Ένωση πήγε στη διάσκεψη της Βόννης με
ξεκάθαρη θέση και κατάφερε να πείσει 178 χώρες να προχωρήσουν στην εφαρμογή
του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Με τις ΗΠΑ, όμως, εκτός παιχνιδιού, η χαρά της
νίκης δεν μπορεί παρά να διαρκέσει λίγο. Ένας από τους σημαντικότερους
ρυπαντές στον κόσμο έμεινε τελείως αμέτοχος – τακτική που πολλοί υποψιάζονται
πως οι ΗΠΑ θα υιοθετήσουν και στην επικείμενη διάσκεψη για το περιβάλλον στο Γιοχάνεσμπουργκ.
Οι «μεγάλοι παίχτες» και ο φαύλος κύκλος
Δέκα χρόνια μετά τη Διεθνή Διάσκεψη για το Περιβάλλον, στο Ρίο ντε Τζανέιρο
της Βραζιλίας, τα ίδια προβλήματα εμφανίζονται εντονότερα. Το κλίμα δεν είναι
αισιόδοξο, ούτε εν όψει της επόμενης διάσκεψης στο Γιοχάνεσμπουργκ (από τις 26
Αυγούστου έως τις 4 Σεπτεμβρίου). Οι «μεγάλοι παίκτες», οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία,
ξεκινούν την… παρτίδα με δισταγμό. Οι χώρες με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στο
περιβαλλοντικό πρόβλημα δεν δείχνουν διάθεση να δεσμευθούν και να λάβουν
συγκεκριμένα μέτρα, επικαλούμενες το δυσβάσταχτο γι’ αυτές οικονομικό κόστος.
Έλληνες και ξένοι ειδικοί περιγράφουν έναν φαύλο κύκλο και φοβούνται πως, αν
δεν παρθούν συγκεκριμένα μέτρα, θα αναμασηθούν οι ίδιες υποσχέσεις…
Νίκος Χαραλαμπίδης, διευθυντής στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace. «Ο
ίδιος ο Κόφι Ανάν αναγνωρίζει ότι “η οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το
περιβάλλον σαν ανεπιθύμητο επισκέπτη”. Η ανάπτυξη ορίζεται με βάση το ΑΕΠ,
αγνοώντας τις επιπτώσεις που έχουν οι παραγωγικές διαδικασίες και οι
καταναλωτικές συνήθειες στην ποιότητα και την ποσότητα του νερού, στη
βιοποικιλότητα, στο κλίμα, στην ποιότητα του αέρα κ.λπ. Το πραγματικό ερώτημα
δεν είναι: “οικολογία ή οικονομία”, αλλά πώς αυτά τα δύο θα γίνουν ένα».
Hilary French, ερευνήτρια στο Worldwatch Institute, το ανεξάρτητο κέντρο
περιβαλλοντικών ερευνών που εδρεύει στην Ουάσιγκτον. «Το παγκόσμιο
οικονομικό σύστημα δεν μπόρεσε να εκτιμήσει το φυσικό κεφάλαιο, ως συνισταμένη
στα προγράμματα ανάπτυξης. Κι έτσι, κάθε προσπάθεια να αναστραφούν οι
καταστροφικές για το περιβάλλον τάσεις ήταν αποτυχημένη. Οι υψηλές
συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, η εξαφάνιση της
βιοποικιλότητας του πλανήτη και η λειψυδρία, είναι προβλήματα ακόμη ανοιχτά».
Klaus Topfer, γενικός διευθυντής του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το
Περιβάλλον (UNEP). «Υπάρχουν προτάσεις και τεχνικά εργαλεία για την
αντιμετώπιση της ρύπανσης στη Μεσόγειο – τη θάλασσα των δημογραφικών πιέσεων,
της ανισομερούς πληθυσμιακής ανάπτυξης, της βαριάς και επικίνδυνης ναυτιλιακής
κινητικότητας, της ανεπαρκούς διαχείρισης των παράκτιων περιοχών. Η λειψυδρία,
η διάβρωση των εδαφών, η ερημοποίηση, είναι προβλήματα που δεν αφορούν μόνο το
περιβάλλον, αλλά επίσης την υγεία, την ευημερία, την ασφάλεια. Αυτό είναι το
μήνυμα που πρέπει να τονισθεί στη διάσκεψη του Γιοχάνεσμπουργκ».
Μιχάλης Καραντινός, ομότιμος καθηγητής οικολογίας και περιβάλλοντος.
«Ούτε το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ούτε η μείωση της βιοποικιλότητας του
πλανήτη, ούτε το πρόβλημα της ερημοποίησης μεγάλων εκτάσεων γης,
αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. Τα προβλήματα που απασχόλησαν πριν από 10
χρόνια τη Διεθνή Διάσκεψη στο Ρίο, εξακολουθούν να υπάρχουν, πιο απειλητικά.
Οι περιβαλλοντικές θεωρίες και η ευαισθητοποίηση πολλών κατοίκων του πλανήτη
είναι καιρός να μετουσιωθούν σε πράξη».
Χρήστος Ζερεφός, διευθυντής στο Παγκόσμιο Κέντρο Χαρτογράφησης Όζοντος του
ΟΗΕ. «Στο Ρίο ψηφίστηκε ένας μακρύς κατάλογος ευθυνών και υποχρεώσεων για
τη διάσωση του περιβάλλοντος, το λάθος όμως ήταν πως δεν καθιερώθηκαν
μηχανισμοί ελέγχου και επιβολής κυρώσεων. Οι επιστήμονες φέρουν βαριά την
ευθύνη, για την ελάχιστη μέχρι σήμερα πρόοδο. Γιατί η επιστήμη θα πρέπει να
καθοδηγεί όλες τις πολιτικές αποφάσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Οι
αρχαίοι Έλληνες έπαιρναν πάντα σαν γνώμονα την απαισιόδοξη πλευρά:
“Προλαμβάνειν ή θεραπεύειν”…».
Θεοδότα Νάντσου, μέλος του ελληνικού τμήματος του Παγκόσμιου
Περιβαλλοντικού Ταμείου για τη Φύση (WWF). «Η απροθυμία των οικονομικά
ισχυρών, ΗΠΑ και Ιαπωνίας, να δεσμευθούν με συμφωνίες, φάνηκε αυτές τις μέρες
στο Μπαλί της Ινδονησίας, όπου διεξάγεται προπαρασκευαστική συνάντηση για τη
Διεθνή Διάσκεψη του Γιοχάνεσμπουργκ. Η στάση των χωρών αυτών απειλεί να
τινάξει στον αέρα κι αυτή την προσπάθεια. Ενδεχόμενο ναυάγιο της Διάσκεψης του
Γιοχάνεσμπουργκ θα αποτελέσει απαράδεκτη και επικίνδυνη οπισθοδρόμηση».
Χρονολόγιο
1992: 117 αρχηγοί κρατών συμμετέχουν στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών
για το Περιβάλλον στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας και δεσμεύονται να
αναλάβουν δράσεις για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, την αποδοτική χρήση των
φυσικών αποθεμάτων, τη μείωση των ρυπαντών και των χημικών αποβλήτων.
1994: Η Παγκόσμια Ένωση Διαχείρισης (IUCN) δημοσιεύει την αναθεωρημένη
λίστα απειλούμενων ειδών. Χαρακτηρίζει απειλούμενα 11.000 από τα 1,7
εκατομμύρια είδη που έχουν καταγραφεί συνολικά.
1995: Η διακυβερνητική επιτροπή για τις κλιματικές αλλαγές (IPCC)
τονίζει πως «υπάρχουν σαφείς ενδείξεις υπέρ του ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα
επηρεάζει το κλίμα».
1997: Πυρκαγιές σε ολόκληρο τον κόσμο καταστρέφουν πέντε εκατομμύρια
εκτάρια δασικών εκτάσεων.
1997: Το Πρωτόκολλο του Κιότο ορίζει μείωση των εκπομπών αερίων του
θερμοκηπίου κατά 6% έως 8% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, μέχρι το 2008.
1998: Η τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική φτάνει τα 25
εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα (το 1993 ήταν τρία εκατομμύρια τετραγωνικά
χιλιόμετρα).
2000: Το Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια θέτει περιορισμούς στην εμπορία
γενετικά τροποποιημένων φυτών και οργανισμών.
2001: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ανακοινώνει πως οι ΗΠΑ δεν θα
επικυρώσουν το Πρωτόκολλο του Κιότο, καθώς η χώρα δεν αντέχει να μειώσει τις
εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
2001: Το IPCC ανακοινώνει πως αν το φαινόμενο του θερμοκηπίου
συνεχιστεί, η θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί από 1,4 έως 5,8 βαθμούς Κελσίου
μέχρι το 2100.
ΠΗΓΗ: Worldwatch, Μάιος/Ιούνιος 2002.
INFO
Αύριο 5 Ιουνίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Google news
