Διάσημοι και «μεγάλοι»

Από την ώρα που το γυαλί καθορίζει την ιεράρχηση των αισθητικών και κοινωνικών
αξιών της κοινωνίας αυτόματα οι επιλογές της μάζας καθορίζουν και την κυρίαρχη
κουλτούρα, καθώς και τα πρόσωπα της δημοσιότητας. Ό,τι πουλάει, προβάλλεται.
Κι αυτό βέβαια που πουλάει συνταιριάζει με την παιδεία, τις εμπειρίες και τους
προβληματισμούς της μάζας.

Είναι άδικο λοιπόν να κατηγορούνται οι τηλεοπτικοί σταθμοί και οι συντελεστές
των διάφορων τηλεσκουπιδιών για το αισθητικό κιτς που προσφέρουν. Η ευθύνη
περισσότερο βαρύνει τους διάφορους ταγούς που κατακεραυνώνουν από καθέδρας τα
σχετικά προγράμματα, εθελοτυφλούντες απέναντι στις δικές τους τεράστιες
ευθύνες για το κοινό που έχουν οι ίδιοι δημιουργήσει. Διότι αυτοί ακριβώς
είναι υπεύθυνοι για τα εκπαιδευτικά προγράμματα, για την αποστροφή του Έλληνα
προς το διάβασμα και για τη λατρεία του προς την εύκολη διέξοδο, τα
ταβερνάκια, το μπουζουκάκι και το γενικότερο κιτς.

Η υψηλή κουλτούρα αντικαταστάθηκε από την κουλτούρα της μάζας. Το λαϊκό
κιτς ξέσπασε σαν δείγμα γενικής πολιτιστικής στάθμης.

Μοντέλες, ταλαιπωρημένοι συνάνθρωποι και νεόκοποι καλλιτέχνες συνθέτουν το
σκηνικό της σύγχρονης δημόσιας σκηνής. Οι προσωπικότητες της δημόσιας ζωής
αποτελούν προϊόντα της τηλεθέασης. Επειδή όμως η τηλεθέαση απαιτεί την
κατανάλωση φυσιογνωμιών χαμηλών ποιοτικά στάνταρ και φωναχτής χυδαιότητας,
πλημμυρίζει έτσι και η δημόσια ζωή με προσωπικότητες αντίστοιχων προδιαγραφών.
Τα υλικά από τα οποία είναι χτισμένη η κοινωνία γίνονται φτηνιάρικα, σαθρά και
επικίνδυνα.

Διασημότητες, λοιπόν, υπάρχουν πολλές στην εποχή μας. Αυτό όμως που σπανίζει
είναι οι «μεγάλοι» άνθρωποι. Δεν υπάρχουν στην Ελλάδα, για παράδειγμα,
συγγραφείς με διεθνή αναγνώριση. Και δεν είναι υπεύθυνη βέβαια γι’ αυτό η
δύσβατη γλώσσα μας. Διότι οι εξίσου δύσκολες σκανδιναβικές και
βελγο-ολλανδικές γλώσσες δεν στάθηκαν εμπόδιο στην αναγνώριση συγγραφέων των
χωρών αυτών σε διεθνές επίπεδο. Το ίδιο ισχύει για τη μουσική, τον
κινηματογράφο και το θέατρο. Για τις επιστήμες ας μη συζητάμε.

Όταν τα ποιοτικά στάνταρ καθηλώνονται, συνακόλουθα εκμαυλίζονται και οι λαϊκές
ενοράσεις. Ο κόσμος αναζητεί το εύκολο και το γρήγορο. Το πολιτιστικό
περιβάλλον δεν ανέχεται πρότυπα που διαφημίζουν την υπομονή, τη σκληρή δουλειά
και τον μακροχρόνιο ατομικό σχεδιασμό. Τα πολιτικά πρότυπα έτσι της ανοιχτής
κοινωνίας και της ελεύθερης οικονομίας, που κατά κύριο λόγο εδράζονται πάνω σε
αντιλήψεις και αξίες που απορρίπτουν τη ραστώνη, τη χυδαιότητα και την
κοινωνική μακαριότητα, κλυδωνίζονται επικίνδυνα. Η Κεντροδεξιά απομένει δίχως
ερείσματα στον κόσμο των κοινωνικών αξιών. Συνακόλουθα και οι πολιτικές της
τύχες παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Είμαστε λοιπόν καταδικασμένοι να ζούμε με διασημότητες, αλλά δίχως «μεγάλους»;
Όχι υποχρεωτικά. Διότι η παιδεία θα μπορούσε να σπάσει τον φαύλο αυτό κύκλο.
Όπως και η συνειδητή και προγραμματισμένη προσπάθεια προβολής με διάφορους
τρόπους κοινωνικών προτύπων μιας διαφορετικής κοινωνικής πορείας.

Καταπολεμώντας δηλαδή τη διαφθορά, τον παρασιτισμό, τα διάφορα
κυκλώματα και τη φτηνή εκμετάλλευση των ταπεινών λαϊκών ενστίκτων. Με τρόπο
κατά κύριο λόγο ενεργητικό και όχι αρνητικό. Μεγάλοι φόροι δηλαδή στα χυδαία
θεάματα, έκτακτες εισφορές για όσους πλουτίζουν από κρατικές δουλειές και
δημόσιες προμήθειες και πραγματική εφαρμογή τού πόθεν έσχες σε δημόσιους
λειτουργούς και πολιτικά πρόσωπα.

Με άλλα λόγια, χρειάζεται τρομακτική τόλμη και ανεπανάληπτος δυναμισμός για να
βγούμε από τον φαύλο αυτό κύκλο. Κοντολογίς, χρειάζονται ηγεσίες άλλου
βεληνεκούς…