Στα σπλάχνα της αττικής γης

Κρυμμένο στα σπλάγχνα της ανατολικής πλαγιάς του Υμηττού, το σπήλαιο

της Παιανίας, το Κουτούκι, αποτελεί ένα μοναδικό «έργο τέχνης» που γέννησε η

φύση πριν από δύο εκατομμύρια χρόνια. Σε υψόμετρο 510 μ. το σπηλαιοβάραθρο,

που έχει βάθος 38,5 μ., αποτελεί το μοναδικό επισκέψιμο σπήλαιο της Αττικής

και το τέταρτο σε σπηλαιολογική αξία στην Ελλάδα, καθώς είναι ιδιαίτερα

πλούσιο σε σχηματισμούς.

Ένα απρόσεκτο κατσικάκι που γλίστρησε και έπεσε στη φυσική είσοδο του

σπηλαίου ήταν και η αφορμή για την ανακάλυψή του το 1928. Οι πρώτες

προσπάθειες για την εξερεύνησή του από τον δημοσιογράφο Δ. Χατζόπουλο δεν

στέφθηκαν με επιτυχία. Και για πρώτη φορά «κατακτάται» από τον άνθρωπο το 1954

όταν οι σπηλαιολόγοι Γιάννης και Άννα Πετροχείλου αποκάλυψαν τα μυστικά του

και το χαρτογράφησαν.

Μόλις διαβεί κανείς το κατώφλι ακούγεται η μουσική των χιλιετηρίδων,

γράφει ο ποιητής Κώστας Στεργιόπουλος. Σταγόνες της βροχής, που βρήκαν δίοδο

μέσα από τις ρωγμές του μαρμάρου και εμπλουτίστηκαν με μέταλλα και άλατα εδώ

και αιώνες «γέννησαν» τους σταλαγμίτες και τους σταλακτίτες. «Τροφός» τους, η

υγρασία που τους βοηθούσε να μεγαλώνουν αργά-αργά, ένα εκατοστό ανά αιώνα.

«Προστάτες» τους, οι πλάκες μαρμάρου που τους περιβάλλουν και απορροφούν τους

κραδασμούς των σεισμών.

Με εφόδια τη φαντασία, αλλά και τον άρτια καταρτισμένο οδηγό του

σπηλαίου Στάθη Ζουριδάκη ξεκινά η κατάβαση. Ακολουθώντας μια πορεία 350 μ.

ανάμεσα από εντυπωσιακούς και διακριτικά φωτισμένους σπηλαιολογικούς

σχηματισμούς, έχουμε την ευκαιρία να δούμε το 95% του σπηλαίου.

Κόκκινοι, κωνικοί και ανεξάρτητοι οι σχηματισμοί, που περιέχουν σίδηρο,

μπεζ πλατιά συμπλέγματα εκείνα που «ζυμώθηκαν» με μαγγάνιο, γυαλιστερά εκείνα

που περιλαμβάνουν στη σύνθεσή τους μαγνήσιο δημιουργούν ένα πολύχρωμο και

πολυποίκιλο ψηφιδωτό.

Η «Ολυμπιακή φλόγα», το «Άγαλμα της Ελευθερίας», ο «Πύργος της Πίζας»,

το «Κρεμασμένο Χταπόδι» και ο «Λευκός Καταρράχτης» είναι μερικά μόνον τα

φυσικά «γλυπτά» που είδαν με τα μάτια της φαντασίας τους οι πρώτοι εξερευνητές

και τα οποία κλέβουν την παράσταση μέχρι να φτάσουμε μπροστά στη μεγαλύτερη

και πολύχρωμη κολόνα του σπηλαίου, που δημιουργήθηκε από την ένωση σταλαγμιτών

και σταλακτιτών και έχει ύψος 10 μ. Στη βάση της έχει «φωλιάσει» ο «Κινέζικος

Δράκος», που αλλάζει «διάθεση» και χρώματα με τη συνοδεία κλασικής μουσικής σε

ένα ολιγόλεπτο θέαμα που θυμίζει το «Ήχος και Φως».

«Μια κάποια στιγμή φάνηκε ψηλά μακρινό το φως της ημέρας», περιγράφει ο

ποιητής τη στιγμή που το βλέμμα σηκώνεται για να συναντήσει τη φυσική είσοδο

του σπηλαίου. Άνοιγμα που θα πρέπει να κλείσει, όπως υποστηρίζουν οι

επιστήμονες, καθώς δημιουργεί ρεύμα αέρος με την τεχνητή είσοδο και

διαταράσσει τη σταθερή θερμοκρασία του σπηλαίου, που είναι 17 βαθμοί Κελσίου.

Η ανθρώπινη παρουσία όμως έχει σημαδέψει αρνητικά το σπήλαιο, που δεν

κατοικήθηκε ποτέ. Ορισμένοι από τους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες

αφαιρέθηκαν όχι μόνον για να γίνει επισκέψιμο, αλλά και διότι οι κάτοικοι της

περιοχής τούς έκοβαν καθώς θεωρούσαν πως είχαν εμπορική αξία. Ο φωτισμός τούς

μολύνει, ενώ το άγγιγμα από το ανθρώπινο χέρι τούς μεταδίδει επιπλέον

θερμοκρασία, δημιουργεί μικρόβια που «νεκρώνουν» τα πετρώματα και μαυρίζουν

την επιφάνειά τους.

Χμμ. Καλό θα ήταν να υπήρχε ένα ενημερωτικό έντυπο για τους επισκέπτες,

αν όχι ένα μικρό πωλητήριο. Λείπει επίσης ένα μικρό αναψυκτήριο, καθώς όσοι

περιμένουν την επόμενη ξενάγηση στέκονται κάτω από τον ήλιο, ενώ θα μπορούσαν

να απολαμβάνουν τον καφέ τους και την υπέροχη θέα.

Οδηγίες «χρήσης»

Πού: Στο Κουτούκι (τηλ. 010-6642.108), 4 χλμ έξω από την Παιανία.

Πότε: Κάθε μέρα 9 π.μ. έως 4 μ.μ. Ανοικτά και αργίες.

Πόσο κοστίζει: 4,5 ευρώ. Για παιδιά έως 10 ετών, φοιτητές, πολύτεκνους

και άτομα άνω των 65 ετών 2,5 ευρώ. Ομάδες μαθητών: 1,5 ευρώ.

Ξεναγήσεις: Δωρεάν κάθε μισή ώρα στα ελληνικά και τα αγγλικά.

Απαγορεύεται η φωτογράφιση στο σπήλαιο.

Πάρκινγκ: Άνετο και δωρεάν πριν από την είσοδο του σπηλαίου.