Ταινίες με σενάριο αρχαίες…αλήθειες

Περίτεχνα ψηφιδωτά της ρωμαϊκής πόλης Ζεύγμα που σώθηκαν την τελευταία στιγμή χάρη στη διεθνή κινητοποίηση και ανασκαφή, λίγο πριν η αρχαία πόλη βυθιστεί σε βάθος 40 μέτρων στον ποταμό Ευφράτη. «Οι τελευταίες ημέρες της Ζεύγμα» τώρα στην οθόνη, χάρη στην 4η Διεθνή Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου

Μια τετραήμερη διεθνής κινηματογραφική συνάντηση γεμάτη αρχαιολογικές ταινίες
που δεν έχουν ξαναπαιχθεί (οι περισσότερες) ξεκινά την Πέμπτη 16 Μαΐου στον
κινηματογράφο «Απόλλων», με όλη την έξαψη που προκαλεί το καινούργιο και η
αναμονή των βραβείων, αλλά και με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Είναι ο «Αγών», η 4η Διεθνής Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού
Χώρου, που αργά αλλά σταθερά καταξιώνεται, καταξιώνει και συσπειρώνει τους
πιστούς του φτωχού και απαιτητικού κινηματογραφικού είδους που εξελίσσεται με
ταχείς ρυθμούς. Η στάθμη των ταινιών είναι ανεβασμένη, η πολυλογία και ο
πατριωτικός οίστρος έχουν κοπάσει, ο ερασιτεχνισμός ξεπερνιέται – όλες
παιδικές ασθένειες της αρχαιολογικής ταινίας. Και αυτό επιτρέπει να διαφανεί
ένα κλίμα προσέγγισης, η αρχή ενός διαλόγου μεταξύ του θέματος και της γλώσσας
του κινηματογράφου.

Τριάντα οκτώ ταινίες θα προβληθούν συνολικά. Οι είκοσι από αυτές,
υποτιτλισμένες στα ελληνικά, θα διεκδικήσουν τα βραβεία και τα χρηματικά
έπαθλα ύψους 3.000 ευρώ στη σκηνοθεσία, το σενάριο, τη φωτογραφία, την
εκπαιδευτική ταινία, την πρωτοτυπία στη σύλληψη και το βραβείο κοινού, που
καθιερώνεται φέτος για πρώτη φορά. Οι ταινίες επελέγησαν από 85 που
υποβλήθηκαν με ευρύτητα αντίληψης ως προς το περιεχόμενο του αρχαιολογικού
σκέλους και την ποιητική και έχουν πολλά ενδιαφέροντα και καινούργια να πουν
και να δείξουν με τους πιο διαφορετικούς τρόπους.

Παρέα με τον «4ο Αγώνα», στο διαγωνιστικό τμήμα θα μπούμε στο ειδυλλιακό κλίμα
του τόπου της «Ολύνθου» του Απόστολου Τσιτσούλη και θα γνωρίσουμε χωρίς
σπέσιαλ εφέ και φτιασίδια τα μνημεία και την ιστορία της πόλης.

Θα ανακαλύψουμε τον γνωστό μας άγνωστο αρχαίο «Πειραιά» του Πάνου Ζενέλη, μια
πόλη κοσμοπολίτισσα, θαυμάσια οργανωμένη και τους αληθινούς θησαυρούς που
σώθηκαν ώς τις μέρες μας στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιώς. Αφορμή να
ανακαλύψουμε τα τελευταία ευρήματα της αρχαίας Ολυμπίας, αυτά που φωτίζουν την
άγνωστη, προ των Ολυμπιακών Αγώνων, προϊστορική εποχή, δίνει η γερμανική
ταινία «Ολυμπία, μαντείο, λατρευτικές τελετές και αθλητικοί αγώνες» της Έλι
Κρις. Θα δούμε στιγμές ανεπανάληπτες, όπως τη μεταφορά των Καρυάτιδων στο
Μουσείο της Ακρόπολης στο Ερεχθείο και τον «Χρόνο» της Αθανασίας Δρακοπούλου,
ένα ντοκουμέντο της υποδειγματικής αναστήλωσης του μνημείου.

Το κλίμα αλλάζει, γίνεται πιο κινηματογραφικό, καθώς μοιραζόμαστε το ταξίδι
ενός νεαρού Αλβανού που ανακαλύπτει την ανάσα της Ελλάδας, τους τόπους και τα
μοναστήρια στο «Ελληνοαλβανικό συναξάρι» του Λευτέρη Δανίκα. Άλλο μοναδικό
ντοκουμέντο είναι από τις ανασκαφές και τα ευρήματα του Μετρό – στο «Ένα
παράθυρο στη γη» των Πάνου Παππά και Δέσποινας Χαραλάμπους, μια ταινία που
παίζει με τους σταθμούς του Μετρό, τα ευρήματα – λουτρά, πιθάρια, νεκροταφεία
κ.ά. – το τότε και το τώρα.

Στον «Χορό των αλόγων» του Χρ. Βούπουρα μεταφερόμαστε στη Λέσβο και
δανειζόμαστε τα μάτια ενός παιδιού και τη μοναδική αφήγηση μιας ογδοντάχρονης
γιαγιάς για να γνωρίσουμε ένα πανάρχαιο έθιμο, ενώ στους «Απ’ εκεί» της Μαρίας
Μαυρικίου γνωρίζουμε την εθνική ελληνική μειονότητα στην Αλβανία που
μετεωρίζεται μέσα στα ελληνικά μνημεία και τους θρύλους, αλλά και τη σημερινή
σκληρή πραγματικότητα.

Από τις ξένες ταινίες που θα διαγωνισθούν αναφέρουμε την «Ζεύγμα», μια γαλλική
ταινία του Τιερί Ραγκομπέρ που μας μεταφέρει στις τελευταίες μέρες μιας
αρχαίας πόλης στην Τουρκία η οποία βυθίζεται στα νερά εξαιτίας της κατασκευής
ενός φράγματος του Ευφράτη. Στην «Αταπουέρκα – χώρος της παγκόσμιας
κληρονομιάς», ισπανική ταινία του Χαβιέ Τρουέμπα, μοιραζόμαστε μια καινούργια
αρχαιολογική ανακάλυψη στα βουνά, όπου διαπιστώνεται η συνεχής παρουσία του
ανθρώπου εδώ και ένα εκατομμύριο χρόνια.

Στην αυστριακή ταινία «Έφεσος, Μητρόπολη του αρχαίου κόσμου» η αλήθεια των
εντυπωσιακών αναστηλωμένων κτιρίων αμιλλάται με τις τρισδιάστατες
αναπαραστάσεις τους και στο ίδιο κλίμα μια ιταλική ταινία μάς δείχνει και μας
αναπλάθει την οικία του «Ιουλίου Πολυβίου στην Πομπηία», όπως ήταν, όπως
σώζεται σήμερα, όπως ήταν τη στιγμή της καταστροφής από την έκρηξη του
Βεζουβίου. Από τη Ρώμη και η επόμενη ταινία, μας μυεί στην ελάχιστα γνωστή
«Λατρεία του Μίθρα στη Ρώμη».

Στο λίκνο και τα άδυτα του περίτεχνου αραβο-ανδαλουσιανού πολιτισμού
ρίχνει φως η γαλλική ταινία «Οι Ανδαλουσίες από τη Δαμασκό στην Κόρδοβα», ενώ
δύο βουλγαρικές ταινίες μάς γνωρίζουν τον θρακικό «Ναό των βασιλέων» που
ανακαλύφθηκε κοντά στη Φιλιππούπολη και τα μνημειώδη βραχώδη θρακικά
συγκροτήματα στον «Δρόμο προς την Αθανασία».

Ένα σπάνιο αρχαίο μπρούντζινο κιγκλίδωμα που βρέθηκε το καλοκαίρι του 2000 στη
«Μεντιάνα» της Σερβίας δίνει το έναυσμα για την ομώνυμη ταινία, ενώ στη
γερμανική ταινία «Ετρούσκοι» βρισκόμαστε στη Νότια Ιταλία σε απόσταση αναπνοής
από την πρόσφατη ανακάλυψη ενός είδους παλατιού και άλλων κτιρίων που σηκώνουν
το πέπλο του μυστηρίου που καλύπτει αυτόν τον αρχαίο λαό. Πίσω στις απαρχές
της γεωργικής καλλιέργειας μας φέρνει η γαλλική ταινία «Εργαλεία, τεχνικές και
πινακίδες», όπου η πειραματική αρχαιολογία ξαναζωντανεύει ένα πανάρχαιο
περίπλοκο εργαλείο, τη «δοκάνη», ενώ η τουρκική ταινία «Αναζητώντας τον χαμένο
χρόνο» μάς φέρνει σε επαφή με τον κόσμο των καταδύσεων, των βυθισμένων
ναυαγίων, των θησαυρών.

Βιώματα στην οθόνη

Στο μη διαγωνιστικό τμήμα της συνάντησης δεν θα υπάρχει υποτιτλισμός στα
ελληνικά. Υπάρχουν όμως ταινίες βιωματικές, με ιδιαίτερη χροιά και ποιότητα.
Αναφέρουμε ενδεικτικά τη «Νόνα», μια γερμανική ταινία της Ελληνίδας Αγγέλας
Μυλωνάκη, που αποτελεί ένα ταξίδι στον κόσμο των παιδικών χρόνων, όπου η
ηρωίδα συναντά τη γιαγιά, την ταινία «Από τη Θράκη στην Ανατολική Μακεδονία»
της Μέμης Σπυράτου, όπου καταγράφονται με επιστημονικό τρόπο και χωρίς φολκλόρ
τα βιώματα του Ελληνισμού ώς την Κριμαία και «το Αιγαίο μέσα από τα λόγια των
ποιητών» της Λουκίας Ρικάκη, μια σύνθεση κειμένων ποίησης και πεζών απ’ όλο
τον κόσμο με εικόνες του Αιγαίου.

Η ταινία της Λουκίας Ρικάκη προέκυψε από τον διαγωνισμό σεναρίου με θέμα το
Αιγαίο, που είχε προκηρύξει το περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες» σε
συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού. Το υπουργείο Πολιτισμού, άλλωστε,
αθλοθετεί το βραβείο εκπαιδευτικής ταινίας του «Αγώνα», ενώ το βραβείο
σκηνοθεσίας είναι του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και το βραβείο κοινού
του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων.

Άλλοι χορηγοί της εκδήλωσης είναι η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και η ΕΡΤ ως
χορηγός επικοινωνίας.

Η διεθνής κριτική επιτροπή της «4ης Διεθνούς Συνάντησης Αρχαιολογικής Ταινίας
του Μεσογειακού Χώρου» αποτελείται από τους Ντάριο Ντι Μπλάζι, Φίλιπ Ντορθ,
Μάνο Ζαχαρία, Νίκο Μπακουνάκη, Μέμη Σπυράτου, Νικόλαο Σταμπολίδη και Μιχάλη Χριστοδουλίδη.

INFO

«Αγών», από την Πέμπτη 16 έως την Κυριακή 19 Μαϊου, από 10 π.μ. έως 10 μ.μ.,
στον κινηματογράφο «Απόλλων – Renault» (Σταδίου 19, τηλ. 010-3236.811).
Είσοδος ελεύθερη.