ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ Οικογένεια

Ο λόγος στους αναγνώστες. Ο Νάσος Θεοδωρίδης, Καμελιών 26, Π. Ψυχικό,
γράφει:

«Εδώ και μερικούς αιώνες τα ποικίλα συστήματα εξουσίας χρησιμοποίησαν τον
θεσμό της οικογένειας ως έναν ιδεολογικό μηχανισμό του Κράτους. Στην
οικογένεια ανατέθηκε ένας καθοριστικής σημασίας ρόλος για την αναπαραγωγή της
κυρίαρχης ιδεολογίας: η εγχάραξη και ενστάλαξη στα άτομα ταξικών θέσεων και
αντιλήψεων. Οι πολιτικές εξουσίες έχουν στρεβλώσει τον χρήσιμο ρόλο της
οικογένειας ως εστίας θαλπωρής και την έχουν προορίσει να αποτελεί το
“τσιμέντο” που διατηρεί τη συνοχή και εξασφαλίζει τη διαιώνιση συγκεκριμένης
μορφής σχέσεων σε κοινωνικό επίπεδο.

Ο σημερινός στρεβλός τρόπος λειτουργίας του οικογενειακού μοντέλου μέσα στο
καπιταλιστικό σύστημα εξυπηρετεί βασικά τρεις στόχους: Πρώτον, η οικογενειακή
κοινωνική συγκρότηση, υπό τα ισχύοντα δεδομένα, ευνοεί την ύπαρξη απλήρωτης
εργασίας προς όφελος του κεφαλαίου, διότι μειώνονται τα έξοδα της εργοδοσίας
για την ικανοποίηση των στοιχειωδών οικιακών αναγκών αναπαραγωγής της
εργασιακής δύναμης (π.χ. μαγείρεμα φαγητού, πλύσιμο, φροντίδα των παιδιών
κ.λπ. ). Κατά συνέπεια, ο κόσμος της μισθωτής εργασίας αντιμετωπίζει ως
“φυσικό και λογικό” το να αρκείται σε αμοιβές πολύ χαμηλότερες από αυτές που
αντιστοιχούν στο συνολικό κόστος αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης. Ειδικά η
γυναίκα, παράλληλα με την κύρια εξωοικιακή εργασία της, καλείται να
πραγματοποιεί μέσα στο σπίτι μία επιπρόσθετη επίπονη απλήρωτη εργασία. Έτσι,
“εξηγείται” και η υψηλότερη ανεργία των γυναικών, αφού η δεξιά νοοτροπία της
“νοικοκυροσύνης” νομιμοποιεί ευκολότερα την απομάκρυνσή τους από την
παραγωγική διαδικασία. Μάλιστα, στις λαϊκές τάξεις που βιώνουν εντονότερα την
εκμετάλλευση, η γυναίκα οδηγείται σε πλήρη κοινωνική υποβάθμιση και
περιθωριοποίηση, καθώς επικρατούν σεξιστικές αντιλήψεις περί δήθεν
προκαθορισμένων “ρόλων” και “ικανοτήτων”. Τελικά, περιορίζεται δραστικά ο
ελεύθερος χρόνος, εφόσον το εργατικό δυναμικό υποχρεώνεται να “δαπανά”
απλήρωτη εργασία για αυτοσυντήρηση, αντί να διεκδικεί ένα ύψος μισθού που να
επαρκεί για την αγορά υπηρεσιών καθαρισμού, μαγειρικής κ.λπ. Δεύτερον, οι
πλούσιες τάξεις εξασφαλίζουν μέσω της οικογένειας την κληρονομική διαδοχή της
ιδιοκτησίας και τη συσσώρευση του κεφαλαίου, χωρίς κανέναν φραγμό, αφού
αφήνουν στους διαδόχους τους όχι μόνο πρώτες ή δεύτερες κατοικίες (όπως θα
ήταν εύλογο), αλλά αμέτρητα ακίνητα πολλών εκτάσεων, τη στιγμή που άλλοι
μένουν στο νοίκι. Τρίτον, η οικογένεια συντελεί στη μετάδοση κατεστημένων
νοοτροπιών στους γόνους των εργαζομένων, ώστε αυτοί να αποδέχονται μελλοντικά
τις συντηρητικές κοινωνικές αξίες (π.χ. να πειθαρχούν στον εργοδότη) και να
χειραγωγούνται ευκολότερα, αφού έτσι “καταστέλλεται”, εν τη γενέσει της, κάθε
αμφισβήτηση και ριζοσπαστικότητα.

Τέλος, σε επόμενες γενιές ίσως τεθούν και ζητήματα πιο ελευθεριακής
συγκρότησης του ίδιου του πλαισίου του οικογενειακού δεσμού, οπότε μέσα από
την ισότιμη και ελεύθερη βούληση και συμφωνία των ίδιων των συνιδρυτών της θα
μπορεί να ξεπερνιέται η ισχύουσα “μικροαστική” υποκρισία του διατεταγμένου και
αρκετές φορές ανεφάρμοστου μονογαμικού προσανατολισμού που καλλιεργεί ενοχές
και στιγματίζει ως “εκτροπή” κάθε τάση νέων αναζητήσεων, παρεμποδίζοντας την
πολυδιάστατη υπαρξιακή επικοινωνία και ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων των
δύο φύλων».