ΓΝΩΜΗ Περί διαλόγου διάλογος

Για πολλοστή φορά διεξάγεται δημόσια συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά ενός
ελληνοτουρκικού διαλόγου. Και μολονότι η εκατέρωθεν επιχειρηματολογία έχει
μάλλον εξαντληθεί, η κρισιμότητα του διαλόγου γι’ αυτόν τον διάλογο
δικαιολογεί ίσως μια ακόμη έκφραση γνώμης.

Διάλογος με την Τουρκία επιχειρήθηκε από όλες τις μεταπολιτευτικές
κυβερνήσεις. Κατά κανόνα, μάλιστα, ως επακόλουθο ελληνοτουρκικών κρίσεων. Επί
παραδείγματι: Τα τραγικά γεγονότα του θέρους του 1974 ακολούθησε το κοινό
ανακοινωθέν των Βρυξελλών του επόμενου Μαΐου. Την έξοδο του Σισμίκ του Ιουλίου
1976, το πρακτικό της Βέρνης του επόμενου Νοεμβρίου. Τον «Μάρτη του 1997», το
Νταβός του επόμενου Ιανουαρίου. Τη νύκτα των Ιμίων του Ιανουαρίου 1996, η
Συμφωνία της Μαδρίτης του Ιουλίου του 1997. Και τις κρίσεις των S-300 και
Οτζαλάν των αρχών του 1998, η εγκαινιασθείσα τον Ιούνιο του ίδιου έτους στη
Νέα Υόρκη προσπάθεια ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Η αλληλουχία δε αυτή κρίσεων
και διαπραγματεύσεων είναι αυστηρά αιτιώδης. Καθώς, με τη χώρα εκάστοτε στα
πρόθυρα του πολέμου, ο διάλογος χρησιμεύει ως μέσο εκτόνωσης. Επεκτεινόμενος
μάλιστα κατ’ ανάγκην πέραν τής, σύμφωνα με την επίσημη ελληνική θέση, μόνης
ελληνοτουρκικής εκκρεμότητας ­ ήτοι της δικαστικής επίλυσης της διένεξης για
την υφαλοκρηπίδα. Και τούτο χωρίς ­ παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς ­
να επιβαρύνεται η διαπραγματευτική μας θέση. (Άλλο θέμα η εθνική ζημία που
προέκυψε από τον χειρισμό των προηγηθεισών των διαπραγματεύσεων κρίσεων.) Αλλά
και χωρίς να έχει επιλυθεί κανένα από τα μείζονα προβλήματα που δυναμιτίζουν
τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Και των οποίων σημειωτέον την επίλυση η
γεωπολιτική αναβάθμιση της Τουρκίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου καθιστά ακόμη
δυσχερέστερη ­ ενώ παραμένει άγνωστο σε ποιο βαθμό η στάση της Άγκυρας θα
επηρεασθεί από την κοινοτική της προοπτική.

Παρά ταύτα, όμως, η σχετική διαπραγματευτική προσπάθεια δεν πρέπει να
εγκαταλειφθεί. Εκτός των άλλων, χάριν της διεθνούς εικόνας μας. Αλλά και λόγω
των αποφάσεων του Ελσίνκι ­ οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, προωθώντας την
κυπριακή ένταξη, και αναδεικνύοντας τη νομική και ευρωπαϊκή διάσταση των
ελληνοτουρκικών, τα δικά μας πρωτίστως συμφέροντα εξυπηρετούν. Βέβαια, το
κλίμα του επιχειρούμενου διαλόγου θα βελτιωνόταν δραστικά αν η Άγκυρα ήρε το
casus belli ­ ή έστω σταματούσε τις απαράδεκτες παραβιάσεις του εναέριου χώρου
μας. Οι θεμελιώδεις όμως προϋποθέσεις για μια ενδεχομένως επωφελή και πάντως
ακίνδυνη διαπραγμάτευση εξαρτώνται από εμάς τους ίδιους. Και είναι, αφενός, η
χάραξη ελληνικής διαπραγματευτικής στρατηγικής ­ με τον καθορισμό, ειδικότερα,
στόχων και ελάχιστων γραμμών υποχώρησης. (Δυστυχώς δε οι θητεύσαντες στην
ελληνική διπλωματία γνωρίζουν ότι η εκπλήρωση του όρου αυτού πολύ απέχει του
να είναι αυτονόητη.) Και, αφετέρου, η ενίσχυση του στρατιωτικού μας
αποτρεπτικού ­ ως εκδήλωση αποφασιστικότητας και εγγύηση ασφαλείας.