Διαστάσεις Ένα πλαστό δίλημμα

Ρικ βαν ντερ Πλουγκ. Ο υπουργός δεν τα πάει καλά με την κλασική μουσική

Όλα ξεκίνησαν από έναν υπουργό που δεν του αρέσει η κλασική μουσική. Όταν ο
Ρικ βαν ντερ Πλουγκ ανέλαβε πέρυσι το υπουργείο Πολιτισμού της Ολλανδίας, η
πρώτη του δήλωση ήταν ότι η όπερα και η συμφωνική μουσική απευθύνονται στις
ελίτ. Το καταλληλότερο είδος μουσικής για να απορροφήσει τα χρήματα των
φορολογουμένων, είπε, είναι η ροκ. Στο κάτω – κάτω οι μετανάστες από μη
ευρωπαϊκούς πολιτισμούς που συρρέουν στην Ολλανδία, δεν πηγαίνουν σε συναυλίες
κλασικής μουσικής. Κατόπιν τούτου, οι συμφωνικές ορχήστρες της χώρας πρέπει να
περιοριστούν. Να συγχωνευθούν. Ή να διαλυθούν.

Ο υπουργός ανέθεσε σε μια επιτροπή να μελετήσει το πρόβλημα και να προτείνει
λύσεις. Η επιτροπή μελέτησε το πρόβλημα, αλλά τα συμπεράσματά της δεν
ανταποκρίνονταν και τόσο στη φιλοσοφία του υπουργού. Αποφασίστηκε, για
παράδειγμα, να διαλυθούν τρεις ορχήστρες, μεταξύ των οποίων η 60μελής
Noordholland Philarmonic, μια ευέλικτη και δυναμική ορχήστρα, που ένα μεγάλο
μέρος του προγράμματός της ήταν αφιερωμένο στη σύγχρονη μουσική. Η κατακραυγή
ήταν τόσο μεγάλη, ώστε η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναθέσει σε μια δεύτερη
επιτροπή να ξαναδεί το θέμα. Και οι λύσεις που πρότεινε αυτή η επιτροπή, αν
και πιο μετριοπαθείς, προσέκρουσαν σε νομικούς δαιδάλους.

«Στην αρχή, οι προτεραιότητες της κυβέρνησης ήταν σαφείς», παρατηρεί ο Στιν
Σόοντερβουρντ, γενικός διευθυντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Ολλανδίας.
«Ήθελαν να κάνουν περισσότερα πράγματα για τις μειονότητες και τους νέους. Στη
συνέχεια, όμως, αυτές οι προτεραιότητες ξεχάστηκαν εντελώς. Στην
πραγματικότητα, τίποτα απ’ όλα αυτά δεν χρειαζόταν. Δεν είχαμε ανάγκη ούτε από
πολιτικές παρεμβάσεις ούτε από καλλιτεχνικές προτάσεις. Αυτό που έγινε τελικά,
ήταν μια οικονομική επιχείρηση και όχι η θεμελιώδης ανάλυση του ορχηστρικού
κόσμου που είχε αναγγελθεί».

Ένα χρόνο μετά την πρωτοβουλία του υπουργού Πολιτισμού, λίγα πράγματα έχουν
αλλάξει. Κάποιοι προϋπολογισμοί περικόπηκαν, αν και τα χρήματα πάλι στις
ορχήστρες μοιράστηκαν. Ορισμένες συναυλίες θα ακυρωθούν. Η συγχώνευση της
Noordholland Philarmonic με την Ορχήστρα Μπαλέτου της Ολλανδίας θα παρουσιάσει
πολλά προβλήματα: οι ορχήστρες λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο από τις
επιχειρήσεις, χρειάζονται πολλά χρόνια, μια πολύ σοβαρή διαχείριση και ένας
χαρισματικός διευθυντής για να μπορέσει να «δέσει» το σύνολο. Η τομή δεν
έγινε. Και πολλοί στην Ολλανδία αναρωτιούνται γιατί έπρεπε να αμφισβητηθεί ο
ρόλος της ορχήστρας στην κοινωνία, σε μια χρονική περίοδο μάλιστα που το κοινό
στις συναυλίες κλασικής μουσικής παρουσιάζεται αυξημένο.

Οι Βρετανοί δεν ήταν ποτέ απολύτως ευχαριστημένοι με τις ορχήστρες τους, αλλά
δεν σκέφτηκαν να συνδέσουν το ζήτημα με τη μετανάστευση. Οι Γερμανοί δεν
προσποιήθηκαν ποτέ ότι οι περικοπές που αποφάσιζαν είχαν διαφορετικό στόχο από
την εξοικονόμηση χρημάτων. Το δίλημμα που έθεσε ο Ολλανδός υπουργός Πολιτισμού
­ ή κλασική μουσική ή ροκ ­ είναι πλαστό. Οι σύγχρονες κοινωνίες χρειάζονται
και τα δύο.