Δρόμοι

Οι δημοσκοπήσεις…

… έχουν ένα απογοητευτικό ιστορικό στην πρόβλεψη των εκλογικών
αποτελεσμάτων. Στις ιταλικές εκλογές έπεσαν σχεδόν μέσα στο αποτέλεσμα για τη
Βουλή, αλλά έπεσαν πολύ έξω στο αποτέλεσμα για τη Γερουσία. Στις βρετανικές
εκλογές του Ιουνίου άλλες δίνουν στον Μπλερ πλειοψηφία 165 και άλλες 250
εδρών. Ογδόντα πέντε έδρες μήπως παραείναι πολλές για να θεωρηθούν μέσα στο
«περιθώριο λάθους»; Αν οι δημοσκοπήσεις είναι τόσο ανακριβείς και αόριστες,
τότε γιατί οι εφημερίδες και οι πολιτικοί δίνουν σε αυτές τόση μεγάλη σημασία;
Ποιο είναι το μήνυμα που τους αποκαλύπτουν;

Οι εφημερίδες…

… δημοσίευαν άλλοτε ατέλειωτες συζητήσεις για το αν είναι σωστό να
βάζουν στα πρωτοσέλιδα τις δημοσκοπήσεις και να τους δίνουν την ίδια αξία με
τις μεγάλες ειδήσεις. Τώρα, οι περισσότερες από αυτές κοιτάζουν τις
δημοσκοπήσεις με την ίδια ευλάβεια που κάποτε οι Ρωμαίοι κοίταζαν τα εντόσθια
του κοτόπουλου. Δεν δημοσιεύουν απλώς δημοσκοπήσεις, αλλά παραγγέλνουν τις
δικές τους που γίνονται πρώτο θέμα στις ειδήσεις. Οι πολιτικοί κάνουν και
αυτοί τις δικές τους και κρατούν το αποτέλεσμά τους σαν επτασφράγιστο μυστικό.
Όταν πια αποφασίζουν να το ανακοινώσουν, το κάνουν σαν να είναι η πρόβλεψή
τους το τελικό επίσημο αποτέλεσμα επί του συνόλου των εκλογικών τμημάτων πριν
καν γίνουν οι εκλογές. Οι δημοσκοπήσεις προσδίδουν κύρος. Γι’ αυτό, όλοι είναι
πρόθυμοι να πληρώσουν πανάκριβα γι’ αυτές. Άλλωστε, όταν δημοσιεύονται σε ένα
μέσον εγγυώνται δωρεάν διαφήμιση σε όλα τα υπόλοιπα μέσα ενημέρωσης. Πολλοί
πληρώνουν τις δημοσκοπήσεις και ελάχιστοι τις αμφισβητούν. Γιατί ακόμη και
αυτοί ξέρουν πως κάποτε θα τις χρειαστούν.

Από τα 1930…

… όταν ο Τζορτζ Γκάλοπ έφερε στη μόδα τις δημοσκοπήσεις, η Αριστερά
βρήκε τη δική της εξήγηση για την «τρυφερή σχέση» της άρχουσας τάξης με αυτές,
παρ’ όλα τα «ολισθήματά» τους: δεν είναι ένας τρόπος για να υπαγορεύουν οι
κυβερνώμενοι τη βούλησή τους στους κυβερνώντες, αλλά ένα εργαλείο που βοηθάει
την άρχουσα τάξη να ελέγχει τις μάζες. Όπως και στα δημοψηφίσματα, τον έλεγχο
έχει εκείνος που βάζει τα ερωτήματα. Και σε αυτό δεν πέφτει λόγος στον δήθεν
κυρίαρχο πολίτη. Η απλούστευση μετατρέπεται εύκολα σε χειραγώγηση. Αν ένας
πολιτικός θέλει να επιβληθεί ως ο μοναδικός σοβαρός υποψήφιος για την αρχηγία
του κόμματός του, οι δημοσκοπήσεις που τον δείχνουν ως τον πιο «αξιόπιστο»
αποθαρρύνουν τους αντιπάλους του να διεκδικήσουν την αρχηγία.

Οι πολιτικοί…

… έρχονται και παρέρχονται. Πολλοί από αυτούς καταστρέφονται από τα
σφάλματά τους. Οι δημοσκοπήσεις παραμένουν, παρά τα δικά τους. Η φωνή του
«προφήτη» πνίγει τον διάλογο που υποτίθεται πως ενθαρρύνουν οι εκλογές. Η
δημοσκόπηση αντικαθιστά την επιχειρηματολογία για το τι θα έπρεπε να γίνει με
τη φανταστική πρόβλεψη για το τι θα συμβεί. Όπως γράφει ο αρθρογράφος Νικ Κόεν
στο περιοδικό «New Statesman», η δημοσκόπηση δεν είναι παρά μια ακόμη τεχνική
για τη χειραγώγηση των μαζών.