Διαστάσεις Κοινή Βαλκανική Αγορά

«Γιουγκοσλαβία». Μαυροβούνιοι της Φιλογιουγκοσλαβικής Συμμαχίας διαδηλώνουν την πίστη τους στο μέλλον της ομοσπονδίας

Νέες βαλκανικές συγκρούσεις φοβάται πάλι ο Κοστούνιτσα στην περίπτωση που το
Μαυροβούνιο πάρει τον δρόμο της ανεξαρτησίας μετά τις αυριανές εκλογές. Κρίση
και αστάθεια. Ενίσχυση των εξτρεμιστών στο Κόσοβο και την Πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας. Αίμα, νέο αίμα. Κι ας είναι ο Μιλόσεβιτς στη
φυλακή. Κι ας έχει ξεκινήσει η Γιουγκοσλαβία ένα δύσκολο μεν, αλλά ουσιαστικό
διάλογο με τη Δύση.

Η τελευταία ακολουθεί μια στρατηγική που στηρίζεται στα «σύμφωνα
σταθερότητας». Όμως η στρατηγική αυτή αποδείχθηκε ανεπαρκής: το πρώτο τέτοιο
σύμφωνο παρουσιάστηκε το 1999 στο Σαράγεβο χωρίς να αποτρέψει τον πόλεμο του
Κοσόβου. Τα αόριστα σχέδια εκδημοκρατισμού και τα αποσπασματικά μέτρα για τη
βελτίωση της υποδομής δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τη βαθιά κρίση των
κρατικών θεσμών και τη γενικευμένη απώλεια της εμπιστοσύνης. Η αδυναμία των
εύθραυστων κρατών να ελέγξουν τα σύνορά τους, η συμμαχία ανάμεσα στο
οργανωμένο έγκλημα και τον εθνικισμό (που προκάλεσε την πρόσφατη ένταση στο
Τέτοβο) και η παρατεινόμενη αβεβαιότητα γύρω από το καθεστώς του Κοσόβου
καθιστούν αναγκαία μια νέα προσέγγιση. Ο χρόνος πιέζει. Πριν από τέσσερα
χρόνια, ο τότε πρωθυπουργός της Ρουμανίας Βικτόρ Τσορμπέα ζητούσε από τον λαό
του θυσίες στο όνομα των μεταρρυθμίσεων, δηλώνοντας έτοιμος να πληρώσει το
πολιτικό τίμημα. Το 2000, με τη ρουμανική οικονομία να έχει λυγίσει, το τίμημα
πληρώθηκε: ο κυβερνών συνασπισμός εκδιώχθηκε από την εξουσία και ο
υπερεθνικιστής Βαντίμ Τουντόρ αναδείχθηκε σε ηγέτη της αντιπολίτευσης.

Πώς θα αποφευχθεί η γενίκευση τέτοιων σεναρίων; Πώς θα ελαχιστοποιηθούν οι
συνέπειες των αποσχίσεων; Ένα χρήσιμο μοντέλο θα μπορούσε να είναι η ιστορία
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γράφει στην ελβετική εφημερίδα «Die Weltwoche» ο
Γκέραλντ Κνάους, επικεφαλής της «Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τη Σταθερότητα»
που εδρεύει στο Βερολίνο. Η Ευρώπη οικοδομήθηκε καταρχήν σε μια οικονομική
βάση, επιτυγχάνοντας στη συνέχεια μια ουσιαστική αλληλεγγύη μεταξύ παλαιών
εχθρών. Το καθεστώς του Σάαρ εξακολουθούσε να αποτελεί το 1950 αντικείμενο
διαμάχης μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας. Όταν οι δύο χώρες ανέπτυξαν την
οικονομική τους συνεργασία, το πρόβλημα λύθηκε εύκολα.

Με την ίδια λογική, αν στην ψυχορραγούσα Γιουγκοσλαβία δημιουργηθούν
υπερεθνικοί οικονομικοί θεσμοί, η Σερβία και το Μαυροβούνιο θα μπορέσουν να
αποχωριστούν παραμένοντας κάτω από την ίδια (οικονομική) στέγη. Το Κόσοβο,
μέρος κι αυτό της Βαλκανικής Κοινής Αγοράς, θα μπορέσει να διεκδικήσει την
εθνική του κυριαρχία σε άλλους τομείς. Τα σύνορα δεν θα αλλάξουν, γιατί δεν θα
ενδιαφέρει πια κανέναν. Τα προβλήματα της ΠΓΔΜ θα αντιμετωπιστούν κάτω από ένα
νέο πρίσμα. Και η Ευρώπη θα μπορέσει να κάνει με ασφάλεια τις επενδύσεις της,
τόσο πολύτιμες για την περιοχή. Λίγη φαντασία χρειάζεται. Και, επιτέλους, λίγη ειλικρίνεια.