Στόχος νέες θέσεις εργασίας

Ο Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, επιστ. δ/ντής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ

Το σημερινό επίπεδο της ανεργίας στην Ελλάδα, το οποίο ανέρχεται στο 11,7% του
εργατικού δυναμικού το 1999, η δημιουργία 76.000 νέων ανέργων το 1998
παράλληλα με την αύξηση της απασχόλησης κατά 113.000 θέσεις εργασίας (51,5%
μερική και 49,5% σταθερή απασχόληση), η αύξηση της μακροχρόνιας ανεργίας στο
58% των ανέργων, η αύξηση των απολύσεων το 1998 κατά 50% σε σχέση με το 1997
και, τέλος, το γεγονός ότι το 59% των ανέργων είναι νέοι και ιδιαίτερα
γυναίκες ηλικίας 15-29 ετών, αποδεικνύουν ότι οι πολιτικές απασχόλησης στην
Ελλάδα δεν είναι αποτελεσματικές ως προς τη μείωση της ανεργίας γιατί: α) Το
μεγαλύτερο μέρος της ανεργίας οφείλεται στην ανεπαρκή ζήτηση για θέσεις
εργασίας και β) οι ασκούμενες πολιτικές αποτελούν, κατά κύριο λόγο, μέτρα
διευθέτησης των ανισορροπιών στην αγορά εργασίας καθώς και των ανισοτήτων
πρόσβασης σε αυτήν.

Παράλληλα, τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης έχει αποδειχθεί ότι από
μόνα τους δεν αρκούν για την καταπολέμηση της ανεργίας.

Είναι σαφές ότι η κρίση της απασχόλησης εστιάζεται κυρίως στην αδυναμία
δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, καθώς και στην κρίση ενός προτύπου
εργασιακών σχέσεων το οποίο επικράτησε μεταπολεμικά στην Ευρώπη, έχοντας ως
βασικά χαρακτηριστικά του την πλήρη απασχόληση με οκτώ ώρες εργασίας, πλήρη
εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Το πρότυπο αυτό σε συνθήκες έντασης του ανταγωνισμού και διεθνοποίησης των
οικονομιών τείνει να αντικατασταθεί από ένα διαφορετικού τύπου πρότυπο
οργάνωσης των εργασιακών σχέσεων, το οποίο θα το χαρακτηρίζει η μη σταθερότητα
στην απασχόληση, οι συχνές αλλαγές στην απασχόληση του εργαζομένου, η ανατροπή
των συνθηκών πλήρους και οκτάωρης απασχόλησης, το χαμηλό επίπεδο των αμοιβών
και γενικότερα ένα υποβαθμισμένο πλαίσιο εργασιακών και κοινωνικών
δικαιωμάτων.

Η βασική επιδίωξη αυτών των αλλαγών συνίσταται στην αύξηση της
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων μέσα από λογικές μείωσης του κόστους
εργασίας σε συνδυασμό και με την καθιέρωση διαφορετικών μορφών απασχόλησης, με
κεντρικό στόχο τις ανάγκες των επιχειρήσεων.

Όμως, τέτοιες πρακτικές ελάχιστα συμβάλλουν στην αύξηση του όγκου της
απασχόλησης, εφόσον τείνουν στον καταμερισμό των ιδίων θέσεων εργασίας σε
περισσότερα άτομα και μάλιστα σε συνθήκες υποβάθμισης του βιοτικού επιπέδου
για σημαντικά τμήματα του εργατικού δυναμικού.

Ο στόχος της δημιουργίας 300.000 θέσεων εργασίας την περίοδο 2000-2004, θα
σήμαινε ότι το 2004 το ποσοστό ανεργίας θα είναι 10,7% και ο αριθμός των
ανέργων από 525.000 (1999) θα είναι 510.000 άτομα.

Με αφετηρία την κρισιμότητα του προβλήματος της ανεργίας στη χώρα μας, καθώς
και του γεγονότος ότι οι παρεμβάσεις στην οργάνωση της εργασίας απορρυθμίζουν
τις εργασιακές σχέσεις και δεν συμβάλλουν στην καταπολέμηση της ανεργίας και
την αύξηση της απασχόλησης, οι «εκ του σύνεγγυς συνομιλίες» που
πραγματοποιούνται μεταξύ του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων με
τους κοινωνικούς συνομιλητές απαιτείται πλέον να διακριθούν από συγκεκριμένες
συμφωνίες στους στόχους και τα μέσα αύξησης της απασχόλησης. Στην κατεύθυνση
αυτή προτείνεται η μείωση της ανεργίας το 2004 στο επίπεδο του 7,8%, γεγονός
που επιβάλλει τη δημιουργία 440.507 θέσεων εργασίας την περίοδο 1999-2004.
Παράλληλα προτείνεται η μείωση της ανεργίας το 2010 στο επίπεδο του 4,9%,
γεγονός που επιβάλλει τη δημιουργία 489.045 θέσεων εργασίας την περίοδο
2004-2010 (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ). Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα συμπεράσματα
της αναλογιστικής μελέτης του ΙΝΕ για την κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα, η
μείωση του επιπέδου της ανεργίας κάτω του 7% στη χώρα μας αποτελεί καθοριστικό
παράγοντα εξασφάλισης της μακροχρόνιας χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας του
κοινωνικο-ασφαλιστικού μας συστήματος.

Ταυτόχρονα απαιτείται να σημειωθεί ότι θεμελιώδη μέσα για την επίτευξη των
προαναφερόμενων στόχων αύξησης της απασχόλησης αποτελούν: η αύξηση των
δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, η αύξηση των διαθέσιμων πόρων (0,85% του
ΑΕΠ στην Ελλάδα με 1,5% του ΑΕΠ ως μέσον όρο των κρατών-μελών της Ε.Ε.), η
35ωρη εβδομαδιαία εργασία χωρίς μείωση των αποδοχών, η κλαδική και
περιφερειακή πολιτική απασχόλησης, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον
κοινωνικό τομέα από δημόσιους και μη κερδοσκοπικούς φορείς.

Όμως, η αποτελεσματική ενεργοποίηση των προαναφερόμενων μέσων προϋποθέτει,
μεταξύ των άλλων, τη σημαντική αύξηση των πόρων για την ανεργία και την
απασχόληση, τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση του ρόλου των δημοσίων
υπηρεσιών απασχόλησης (ΟΑΕΔ κ.ά.), τη συστηματική και πραγματική αποτύπωση της
αγοράς εργασίας σε τοπικό, κλαδικό και εθνικό επίπεδο, καθώς και τη συνεχή
αξιολόγηση του ελέγχου της αγοράς εργασίας και των πολιτικών απασχόλησης.

Μια τέτοια στρατηγική καταπολέμησης της ανεργίας και αύξησης της απασχόλησης
στην ουσία αναδεικνύει την ποιοτική διάσταση της διαρθρωτικής
ανταγωνιστικότητας, η οποία δεν συμβαδίζει με τη μείωση του κόστους εργασίας
και την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, αλλά με τα σύγχρονα κοινωνικά,
ποιοτικά, παραγωγικά και τεχνολογικά δεδομένα του 21ου αιώνα.