Σαλιγκάρια και καλάμια σε ρόλο απορρυπαντικού

Φυτά και ζώα χρησιμοποιούνται ως «ασπίδες προστασίας» για το περιβάλλον.

Φυτείες καλαμιών εξολοθρεύουν τα αστικά λύματα, σαλιγκάρια καθαρίζουν λίμνες

και ποτάμια από απόβλητα αλουμινίου…

ΜΙΑ τέτοια πρωτοποριακή μέθοδος βιολογικού καθαρισμού εφαρμόστηκε πρώτη φορά

πριν από είκοσι χρόνια, στη Γερμανία. Στηριζόταν στη φυτική επεξεργασία των

λυμάτων, αλλά εξωτερικά δεν διέφερε σημαντικά από το συμβατικό σύστημα. Σ’ ένα

συνηθισμένο σύστημα βιολογικού καθαρισμού τα λύματα φθάνουν με αγωγούς σε

δεξαμενές, όπου διοχετεύεται οξυγόνο με μηχανήματα. Τότε αναπτύσσονται

μικροοργανισμοί που οξειδώνουν τις οργανικές ουσίες και τις μετατρέπουν σε

ανόργανες. Στη συνέχεια διοχετεύονται στις δεξαμενές καθίζησης, όπου οι

ανόργανες ουσίες και μικροοργανισμοί καθιζάνουν και απομένουν καθαρά νερά. Στη

νέα μέθοδο το οξυγόνο προέρχεται από τις ρίζες των καλαμιών.

Ένα φυτικό σύστημα επεξεργασίας ήλθε πρόσφατα τη χώρα μας. Η Κοινότητα Νέας

Μαδύτου, στον Νομό Θεσσαλονίκης, κατασκεύασε μονάδα βιολογικού καθαρισμού που

στηρίζεται σε φυτείες καλαμιών. Ο Ευάγγελος Κατσώνης, ο πολιτικός μηχανικός

που πραγματοποίησε τη μελέτη, τόνισε στα «ΝΕΑ» ότι «πρόκειται για την πιο

φθηνή και φιλική προς το περιβάλλον λύση, αφού δεν απαιτούνται ακριβά και

ενεργοβόρα μηχανήματα, υψηλής τεχνολογίας, ούτε ειδικευμένο προσωπικό για τη

λειτουργία και συντήρηση του συστήματος. Η εγκατάσταση αυτή δουλεύει σχεδόν

μόνη της, προσφέροντας παράλληλα υψηλό βαθμό επεξεργασίας των λυμάτων».

Μοναδικό μειονέκτημα είναι το γεγονός ότι απαιτείται μεγάλη έκταση για μια

τέτοια εγκατάσταση. Η μέθοδος αυτή απαιτεί έξι τ.μ. ανά κάτοικο, ενώ η

συμβατική ένα τ.μ. «Η φυτική επεξεργασία είναι ιδανική για δήμους με πληθυσμό

που δεν ξεπερνά τους δέκα χιλιάδες κατοίκους», συμπλήρωσε ο κ. Κατσώνης.

Απορρυπαντικές ικανότητες δεν έχουν μόνο τα καλάμια, αλλά και τα νούφαρα ή τα

σαλιγκάρια των γλυκών νερών, Lymnae Stagnalis.

Όπως αναφέρει ο βιολόγος κ. Γρηγόρης Τσούνης, ο φυτικός βιολογικός καθαρισμός

έχει ακόμη περιορισμένο πεδίο εφαρμογής. «Στο εξωτερικό, μικρές μονάδες ­

οικοτουριστικές ως επί το πλείστον ­ χρησιμοποιούν νούφαρα και καλαμιές για να

ανακυκλώσουν και το βρώμικο νερό που φεύγει από τις εγκαταστάσεις τους».

Επίσης, πρόσφατα, Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η βλέννα που εκκρίνουν

τα σαλιγκάρια του είδους Lymnae Stagnalis μπορεί να απαλλάξει το νερό των

ποταμών και λιμνών από τα απόβλητα αλουμινίου, που είναι τοξικά και, συνεπώς,

θανατηφόρα για πολλούς οργανισμούς.

Η ομάδα του Τζόναθαν Πάουλ, στο Πανεπιστήμιο του Μαντέστερ της Αγγλίας,

διαπίστωσε ότι τα σαλιγκάρια αυτά μπορούσαν να μειώσουν εντυπωσιακά τα επίπεδα

αλουμινίου στο νερό. Ύστερα από 48ωρη παραμονή δέκα σαλιγκαριών σ’ ένα δοχείο

με νερό που περιείχε μεγάλες συγκεντρώσεις αλουμινίου, η συγκέντρωση του

ιόντος μειώθηκε κατά 80%. Μόνο ένα μικρό ποσοστό βρέθηκε στο σώμα των

σαλιγκαριών, ενώ το υπόλοιπο ήταν δεσμευμένο στη βλέννα τους, στον πυθμένα και

τα τοιχώματα του δοχείου.

Αυτές οι δεσμευτικές ικανότητες της βλέννης κάνουν τους επιστήμονες να

αισιοδοξούν ότι θα μπορούν να αφαιρούν τα ιόντα αλουμινίου από τα γλυκά νερά

με φιλμ βλέννης που θα τοποθετούν σε λίμνες και ποτάμια.

Η ΠΑΣΧΑΛΙΤΣΑ αποδεικνύεται το πιο ακίνδυνο εντομοκτόνο.

«Είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα βιολογικής καταπολέμησης ασθενειών των

φυτών», σημειώνει ο βιολόγος κ. Γρηγόρης Τσούνης. «Χρησιμοποιείται ως φυσικός

εχθρός της μελίγκρας και άλλων μικροσκοπικών παρασίτων που καταστρέφουν τα

φυτά». Το πρόβλημα, όμως, με αυτά τα «ζωντανά εντομοκτόνα» είναι ότι… πετούν

και εξαφανίζονται πριν ολοκληρώσουν το έργο τους. Τώρα, Γάλλοι ερευνητές

βρήκαν έναν τρόπο να μεγαλώνουν πασχαλίτσες που δεν μπορούν να πετάξουν,

πράγμα που βεβαιώνει ότι θα παραμείνουν στη θέση τους.

Ο Αντρέ Φεράν και οι συνεργάτες του στο Εθνικό Ινστιτούτο Αγρονομικής Έρευνας

στη Γαλλία, ξεκινώντας από κανονικούς πληθυσμούς εντόμων, δημιούργησαν τυχαίες

μεταλλαγές, είτε με ακτινοβολία είτε με τη δράση ενός μεταλλαξογόνου φαρμάκου.

Επιλέγοντας άτομα που δεν μπορούσαν να πετάξουν και διασταυρώνοντάς τα μεταξύ

τους, δημιούργησαν έναν πληθυσμό όπου το 95% των ατόμων δεν μπορούσε να πετάξει.

Οι επιστήμονες προτείνουν την εισαγωγή μικρού αριθμού ενήλικων γενετικά

τροποποιημένων ατόμων στις καλλιέργειες, τα οποία, όταν αναπαραχθούν, θα

αποτελούν τοπικούς πληθυσμούς θηρευτών που θα τρέφονται με έντομα. Ήδη, οι

προνύμφες χρησιμοποιούνται ευρέως για την προστασία των σιτηρών, ενώ, στις

δοκιμές, τα ενήλικα άτομα έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στην προστασία των

πεπονιών και αγγουριών.

ΑΠΟ ΤΟ 1997 μέχρι το 1998, το «τρομερό μωρό», το El Ninio, θεωρείται υπεύθυνο

για τον θάνατο 21.706 ανθρώπων σε 27 χώρες, ενώ το κόστος των καταστροφών που

προκάλεσε ξεπερνά τα 33 δισεκατομμύρια δολάρια. Τα στοιχεία αυτά ανακοίνωσε

πριν από λίγες ημέρες ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, παρουσιάζοντας

μια έκθεση που συνέταξαν 450 ειδικευμένοι μετεωρολόγοι και κλιματολόγοι.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο αριθμός των ανθρώπων που έζησαν τα καιρικά φαινόμενα

του El Ninio υπερβαίνει τα 117 εκατομμύρια. Περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι

έμειναν άστεγοι ή αναγκάστηκαν να αλλάξουν τόπο κατοικίας, λόγω των

καταστροφών που προκάλεσε το El Ninio.

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην πρώτη διακυβερνητική συνάντηση ειδικών, που

έγινε με σκοπό να αναλυθούν τα χτυπήματα του El Ninio κατά το χρονικό διάστημα

από το 1997 έως το 1998 και διοργανώθηκε στο Εκουαδόρ από τη Γενική Συνέλευση

του ΟΗΕ, στα πλαίσια της Παγκόσμιας Δεκαετίας για τη Μείωση των Καταστροφών

στον Κόσμο.

Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ κυβέρνηση αποφάσισε να προτείνει την απαγόρευση της αλιείας των

χελιών στη Βόρεια Θάλασσα από τον Απρίλιο ως τον Αύγουστο, για να αποτρέψει

τον θάνατο από πείνα χιλιάδων πουλιών της περιοχής.

Οι προτάσεις της κυβέρνησης ευχαρίστησαν τους οικολόγους, αλλά δυσαρέστησαν

όσους ασχολούνται με το ψάρεμα των χελιών, που φτάνει το επιτρεπόμενο όριο του

ενός εκατομμυρίου τόνων το χρόνο. Στην πλειοψηφία τους οι ψαράδες είναι Δανοί.

Η Δανία ψαρεύει 960.000 τόνους τον χρόνο και τους υπόλοιπους 40.000 η Βρετανία

και η Νορβηγία. Η προτεινόμενη περίοδος είναι τότε που εκατομμύρια

θαλασσοπούλια, όπως οι γλάροι, αναπαράγονται.

Σύμφωνα με τον αρμόδιο Βρετανό υπουργό, η απαγόρευση θα βοηθήσει πολλά

θαλάσσια είδη που τρώνε τα χέλια, όπως είναι οι φάλαινες, τα δελφίνια, οι

σολομοί, διάφορα είδη μπακαλιάρου και οι θαλάσσιες πέστροφες.

Τις προτάσεις της κοινοποίησε η βρετανική κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

έπειτα από τη συνεχιζόμενη ανησυχία για τον τεράστιο αριθμό των χελιών που

ψαρεύονται κάθε χρόνο στη Βόρεια Θάλασσα. Τα χέλια γίνονται τροφή για ζώα και

ψάρια σε ιχθυοτροφεία, καθώς και ιχθυέλαιο, που χρησιμοποιείται σε πολλά

προϊόντα, όπως γλυκά, μπισκότα, ψωμί και παγωτό, αλλά και κρέμες για παπούτσια.

Χρόνια υπερεκμετάλλευση των χελιών, καθώς και φυσικές αιτίες, έχουν οδηγήσει

στη μείωση των πληθυσμών τους. Η πρόταση των Βρετανών έγινε έπειτα από σύσταση

του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση των Θαλασσών, ένα επιστημονικό

ίδρυμα που συμβουλεύει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε θέματα αλιείας.

Εκατόν ογδόντα τέσσερα χελωνάκια σώθηκαν φέτος χάρις στην επέμβαση του

Συλλόγου για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας. Στον ετήσιο απολογισμό του

συλλόγου αναφέρθηκαν πολλά «ευχάριστα» νούμερα. Οι ερευνητές και εθελοντές

κατέγραψαν φέτος πάνω από 2.500 φωλιές (από τις οποίες τέθηκαν υπό προστασία

οι 1.350) στα 100 χιλιόμετρα παραλιών που ελέγχονται συστηματικά κάθε

καλοκαίρι στη Ζάκυνθο, την Πελοπόνησσο και την Κρήτη.

Οι μορφωτικές εκδηλώσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών φιλοξενούν αυτή

την περίοδο σειρά ομιλιών και διαλέξεων με θέμα την «Αναπαραγωγή του ανθρώπου

και τις σύγχρονες εξελίξεις». Για περισσότερες πληροφορίες και για το

πρόγραμμα των εκδηλώσεων, μπορείτε να τηλεφωνήσετε στο 7273501.

Τεχνολογική ημερίδα διοργανώνει σήμερα η Microsoft Ελλάς με θέμα «Ο Microsoft

SQL Server 7.0» στο Κολλέγιο Αθηνών, καθώς και την Πέμπτη 10 Δεκεμβρίου στο

ξενοδοχείο «Μακεδονία Παλάς» στη Θεσσαλονίκη. Πληροφορίες στο τηλ: 6806775.

Εικοσιπέντε χώρες συμμετέχουν σε ένα διεθνές συνέδριο, συνδεόμενες μεταξύ τους

και επικοινωνώντας μέσω δορυφόρων. Την εκδήλωση συντονίζει για την Ελλάδα το

ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» σε συνεργασία με τον ΟΤΕ. Αύριο, θα μιλήσουν Έλληνες

πολιτικοί προς τις υπόλοιπες χώρες μέσω ενός παγκοσμίου δικτύου ΑΤΜ που έχει

δημιουργηθεί ειδικά για το συνέδριο (Αμφιθέατρο Δημόκριτου, Αγία Παρασκευή,

1-2 μ.μ.).

«Η συντήρηση των εικόνων της Συλλογής Βελιμέζη» είναι ένα νέο CD-ROM που

ετοίμασε το Μουσείο Μπενάκη. Σήμερα γίνεται η πρώτη του παρουσίαση στην

κεντρική αίθουσα της Αρχαιολογικής Εταιρείας (Πανεπιστημίου 22, 7.30 μ.μ.).