Τεχνομαυραγοριτισμός

Ισως αναπολήσουμε το «Μισθός Τιμή Κέρδος», τη λυρική μπροσούρα του Μαρξ από τις εκδόσεις Θεμέλιο και Σύγχρονη Εποχή (στη μεταδικτατορία η διάσπαση του κόμματος είχε φέρει και διάσπαση στις Εισαγωγές και τις Μεταφράσεις των κλασικών). Η τεχνητή σπανιότητα προϊόντων ή το συνηθέστερο, η ενσωμάτωση στην τιμολόγηση μιας κινδυνώδους φήμης, εκτινάσσουν τις τιμές. Τα μέσα δε, πληροφοριακής διασποράς, κάνουν εφικτό τον σύγχρονο τεχνομαυραγοριτισμό. Π.χ. «Σύμφωνα με πληροφορίες οι Χούθι χτύπησαν πλοίο στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ».

Η πιθανότητα τα στενά να κλείσουν αρκεί για την άνοδο της τιμής των μαγιό ή του προφουρνισμένου κατεψυγμένου ψωμιού. Σε λίγο λήγει ο συναγερμός, δηλαδή αποδεικνύεται ελεγχόμενος ο κίνδυνος, όμως η ακαριαία αναδιανομή εισοδήματος, το πιο ακριβό «ράφι», έχει ήδη επισυμβεί.

Η πληροφορία, είναι ένα πέπλο πάνω από το αγαθό, και συχνά υπερκαλύπτει τη βασική, ιστορικά βεβαιωμένη, τιμαριθμική του κατάταξη. Η πολιτιστική δομή της αγοράς δημιουργεί τιμαριθμική έκρηξη ή ύφεση. Η τιμή ενός προϊόντος οριζόταν στις οικονομικοθεωρητικές παραδόσεις, από τη σχέση προσφοράς και ζήτησης. Οχι, η τιμή ενός προϊόντος ορίζεται από τον εννοιοδοτικά ισχνότερο πλέον συνδυασμό προσφοράς και ζήτησης με τη φήμη, τα εξωτερικά γεγονότα και μιας (συνήθως) κινδυνώδους πιθανότητας.

Η είδηση (λόγος, πληροφορία, ισχυρισμός) είναι υλική. Τη συντριπτική λειτουργία της «πληροφορίας», τη φήμη, τη γνωρίσαμε οι ανεκπαίδευτοι Ελληνες στο μαζικό χρηματιστήριο του 2000 και την κατάρρευσή του. Η λειτουργία αγέλης και η πιθανή σπανιότητα, εμπρόθετη και καθοδηγημένη, ορίζει τους αγοραστικούς κώδικες. Η λέξη «αισχροκέρδεια» είναι παρωχημένη, κρύβει έναν ηθικό υπαινιγμό, που δεν αντιστοιχεί στην ωμή λειτουργία της καθοδηγημένης πληροφορίας.

Ε τότε, τι ακριβώς περιλαμβάνουν οι οικονομικοί ισχυρισμοί των κομμάτων; Τι μπορούν να ενσωματώσουν, ώστε να γίνουν επιδραστικότερα στη διαμόρφωση πολιτικών; Και η Εκθεση της Θεσσαλονίκης ουσιαστικά είναι ένα φόρουμ διαφορετικών, αλλά μάλλον ισοσθενών, οικονομικών αφηγήσεων. Ολη η δομή της Εκθεσης Θεσσαλονίκης (του πολιτικο-αφηγηματικού σκέλους της) βασίζεται σε ένα λογιστικό συμπλήρωμα της ατομικής οικονομίας από την πλευρά του κράτους, δηλαδή από το σεντούκι των φορολογικών εσόδων. Η ακρίβεια αφήνει χρήμα με την οριζόντια φορολόγηση μέσω των έμμεσων φόρων και αυτό επιτρέπει τη σύνταξη πολιτικής. Μιας λογιστικής αναδιανεμητικής, όχι συστημικά αναθεωρητικής πολιτικής. Επίδομα, voucher, πρόγραμμα «κατοικώ», πρόγραμμα «καλλιεργώ λάχανα» κ.λπ. Ευπρόσδεκτα αλλά εκ γενετής ασήμαντα μέτρα.

Ολος ο αδιέξοδος μηχανισμός συμπληρωμάτων (μικρομπόνους, μικροεπιδόματα, μικροχορηγήσεις) ολοκληρώνουν, με τη θνησιγένειά τους, την οικονομική διαστροφή. Μόλις επιδοτήθηκαν π.χ. οι ηλιακοί θερμοσίφωνες ανέβηκαν οι τιμές σχεδόν στο ύψος της επιδότησης. Από 700, 1.000. Το ίδιο είχε συμβεί παλαιότερα με τα τάμπλετ, με τις κοινωνικά στηριζόμενες διακοπές, με τα αλουμίνια στα σπίτια, με τις επισκευές. Η επιδότηση γίνεται αυτόματα κέρδος του εμπόρου.

«Να υπάρξουν έλεγχοι». Μα όποιο αστυνομικό μέτρο δεν πατάσσει τη δύναμη της κερδοφόρας δυνατότητας. Πρόσφατα το υπουργείο δίνει επιδότηση σε «1.000 κωδικούς» (με αυτή μάλιστα την ψευδοτεχνοκρατική διατύπωση). Δεν περνάει τίποτα. Κάτι σεντς ίσως για μια μέρα. Οι υπάλληλοι που περνούν με τα πιστολάκια τιμών συνεχώς τις νέες ανατιμήσεις όλο και πληθαίνουν. Φεύγουν από τα ταμεία και διατρέχουν, γρήγοροι διορθωτές, τα ράφια. Σωστό. Πρώτα ονοματίζεις και μετά ανεμπόδιστα εισπράττεις. Ισως πρέπει να υπάρξει μια προνοητική στροφή στα περιστασιακά περιφρονημένα αγαθά. Οδοντογλυφίδες, ηλιοπροστασία τον Φλεβάρη, χιονο-αλυσίδες τον Αύγουστο κ.λπ. Στον κρατικοδίαιτο νεοφιλελευθερισμό, η προνοητικότητα είναι δίπλα-δίπλα με τη δύσνοια.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ