Περικλής Μοσχολιδάκης στα «ΝΕΑ»: Μια σανίδα σωτηρίας στη συντροφικότητα

O Τζορτζ και ο Εμίλ, δύο μοναχικοί άντρες, καθισμένοι σ’ ένα παγκάκι στην όχθη μιας λίμνης, παρακολουθούν τις πάπιες, μιλούν για τη ζωή και για τον θάνατο, για τη μοναξιά και τη φιλία, για την εξουσία και για τη φύση των ανθρώπινων σχέσεων. Και αυτός είναι ο βασικός άξονας στο θεατρικό του σπουδαίου Ντέιβιντ Μάμετ «Παραλλαγές πάπιας», ένα έργο με 14 παραλλαγές – μικρές σκηνές, καθεμία από τις οποίες είναι μια παραλλαγή στο ίδιο θέμα.

Με το χαρακτηριστικό και καταλυτικό χιούμορ του Μάμετ, το οποίο ισοδυναμεί με τη γλυκόπικρη ματιά στον κλαυσίγελο της πραγματικότητας. Στην παράσταση του θεάτρου Μεταξουργείο, η οποία ξεκινάει στις 24 του μήνα, τη σκηνοθεσία των εαυτών τους υπογράφουν οι Κοραής Δαμάτης (Εμίλ) και Περικλής Μοσχολιδάκης (Τζορτζ), με βοηθό τη Φωτεινή Βακάκη (εμφανίζεται και ως Κοπέλα), ενώ η μουσική είναι της Δήμητρας Γαλάνη. Οι δύο πρωταγωνιστές άλλοτε συγκρούονται και άλλοτε επιζητούν τη σύνδεση και την κατανόηση, ισορροπώντας στην κόψη του ξυραφιού ανάμεσα στο χιούμορ και σε μια υπόγεια μελαγχολία.

Ποιο είναι το σύμπαν που ανοίγει μέσα από το θεατρικό έργο του Μάμετ; Σε ποιον κόσμο μπαίνει, δηλαδή, ο θεατής;

Ο Μάμετ, μέσα από το υπέροχο αυτό έργο, ανοίγεται σε ένα σύμπαν απέραντο, όσο απέραντη και σκοτεινή είναι η μοναξιά του ανθρώπου, σε ένα σύμπαν ερημίας. Πρόκειται για ένα σύμπαν που δεν αφορά μόνο τους δύο ηλικιωμένους πρωταγωνιστές του, που ψάχνουν σανίδα σωτηρίας στη συντροφικότητα, στον φαινομενικά ανούσιο διάλογό τους που κρύβει όμως μέσα του τις πιο ουσιώδεις του βίου μας αλήθειες, αλλά φαίνεται να αφορά τον αποξενωμένο Αλλο, τον κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου που βιώνει, γλυκόπικρα, με δάκρυ και με γέλιο, την πιο οδυνηρή απομόνωση και μοναξιά! Ο θεατής βλέπει μπροστά του ένα παγκάκι μπροστά σε μια λίμνη, όπου δύο ηλικιωμένοι άντρες περνούν την ώρα τους συζητώντας για τις πάπιες και μέσα από τη φαινομενικά ανώδυνη συζήτησή τους, με χιούμορ και με τρυφερότητα, με αφέλεια και σοβαρότητα, με γέλιο και με δάκρυ, στοχάζονται, χωρίς να το επιδιώκουν, σχεδόν άθελά τους, για τη ζωή και για τον θάνατο, τη φιλία και τη φύση, την αποξένωση και τη μοναξιά.

Σε ποια στοιχεία της παράστασης ανακαλύπτει κανείς το ιδιότυπο και μοναδικό ύφος του Μάμετ;

Το ιδιότυπο και μοναδικό ύφος του φανερώνεται πρώτα και κύρια από την ίδια τη δομή του έργου. Το έργο αποτελείται, όπως φανερώνει και ο τίτλος του, από 14 παραλλαγές επάνω στο ίδιο θέμα, αλληλοσυμπληρούμενες συχνά αλλά, επίσης πολύ συχνά, που φαίνονται να ανατρέπουν η μία την άλλη. Το ιδιότυπο επίσης ύφος του έργου του Μάμετ φανερώνουν, όπως και σε όλα του τα έργα, ο ιδιαίτερος λόγος του, η ιδιαίτερη γραφή του, σκληρή και τρυφερή, ανούσια συχνά αλλά καίρια ουσιώδης, μια σπονδή στο Τίποτα που περιέχει όμως το πιο συνταρακτικό νόημα του ανθρώπινου βίου. Το ξεχωριστό ύφος του Μάμετ υπηρετούν, επίσης καίρια, η μουσική της Δήμητρας Γαλάνη που αναδεικνύει τρυφερά, ανατρεπτικά και συχνά περιπαικτικά αυτό το μοναδικό ύφος, όπως και το αισθητικό τοπίο της παράστασης στα σκηνικά και στα κοστούμια με την ξεχωριστή τους ιδιότυπη πολυχρωμία, που αναδεικνύουν, αντίθετα σημειολογικά, το γκρίζο της μεγάλης ερημίας.

Τι εκπροσωπεί – όσο εκπροσωπεί – ο κάθε ήρωας στην παράσταση;

Ο κάθε ήρωας της παράστασης εκπροσωπεί έναν ιδιαίτερο βιότοπο της ύπαρξης, καθένας με τον χαρακτήρα του, καθένας με την πορεία του, με τα βιώματα και την περιουσία του βίου του. Ο Εμίλ, με μια αφέλεια και μια παιδικότητα συχνά, φαίνεται να πιστεύει σχεδόν όσα του λένε, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να κρατηθεί από κάπου για να αντιμετωπίσει το τέρας της μοναξιάς στο γκρίζο διαμέρισμά του. Ο Τζορτζ, ο δικός μου ρόλος, ρητορικός συχνά και με γνώσεις λειψές που τις εκφέρει όμως με την κωμική σιγουριά αυτού που γνωρίζει τα πάντα, τρυφερός και αστείος, απρόσμενα δραματικός, αγαπά τη φύση και τις πάπιες και προσπαθεί να κρατηθεί στη ζωή μέσα από τη φιλική σχέση με τον Αλλο. Το τρίτο πρόσωπο του έργου μας, μια καθαρίστρια [η Φωτεινή Βακάκη] που φροντίζει το πάρκο, χαμένη στην άγνοια και στην απρόσωπη ζωή της, μοιάζει να είναι η νεανική εκδοχή του αδιεξόδου των μοναχικών ηλικιωμένων. Αναγνωρίσιμοι άνθρωποι της καθημερινότητας, οι ήρωες του έργου, αστείοι και θλιβεροί, προσπαθούν να κρατηθούν στη ζωή μέσα από την καθημερινή τους επαφή, αντίδοτο της ερημίας τους.