Υπάρχει μια βολική ψευδαίσθηση στα μυαλά της εξουσίας, ειδικά όταν οι δημοσκοπήσεις χαμογελούν για καιρό κι η αντιπολίτευση ψάχνει τον βηματισμό της: η πλάνη του «τεφλόν».
Είναι η ψευδαίσθηση ότι η κυβέρνηση περιβάλλεται από ένα ισχυρό και αντικολλητικό περίβλημα, που την προστατεύει από τις συνέπειες των σκανδάλων και της δικής της συμπεριφοράς.
Κάπως έτσι την πάτησε ο Ορμπαν. Και γι’ αυτό οι αιτίες της ήττας του από έναν ιδεολογικά ομογάλακτό του, θα έπρεπε να προβληματίζουν το Μέγαρο Μαξίμου.
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για την ατιμωρησία και τους θεσμούς μοιάζει με άσκηση ισορροπίας σε διπλή λεπίδα. Οταν το σύστημα δοκιμάζεται από απανωτές κρίσεις, η αντίδραση του επιτελικού κράτους είναι πλέον αντανακλαστική: υποβάθμιση του θέματος, επικοινωνιακή διαχείριση, μανιώδεις αντεπιθέσεις και μετάβαση στο επόμενο θέμα. Τα συνεχή πλήγματα στους θεσμούς δεν ενδιαφέρουν – λένε – τον μέσο πολίτη που ανησυχεί για τις τιμές στο σουπερμάρκετ. Αυτό, όμως, διαβάζεται λάθος από το σύστημα εξουσίας. Μπερδεύουν τη σιωπή με την ανοχή.
Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται, αλλά το έχουμε δει σε πραγματικά πολιτικά παραδείγματα (όπως ο Ορμπαν) είναι πως τα σκάνδαλα κι η αλαζονεία συσσωρεύονται αργά, αθόρυβα και διαβρωτικά. Η εντύπωση ότι οι ισχυροί προστατεύονται και προκαλούν, κουνώντας το δάχτυλο στον λαό, ξηλώνει αργά αλλά σταθερά το όποιο συμβόλαιο εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, η αίσθηση του ακαταδίωκτου διαχέεται μοιραία προς τα κάτω. Μεσαία στελέχη, βλέποντας ότι οι πολιτικές ευθύνες πάντοτε δικαιολογούνται, αρχίζουν να συμπεριφέρονται με μια κανονικοποιημένη έπαρση και αλαζονεία. Μπερδεύουν την αντοχή της κυβέρνησης στον χρόνο με λευκή επιταγή συμπεριφοράς. Το κράτος αντιμετωπίζεται σιγά σιγά ως ιδιοκτησία ή λάφυρο και η οποιαδήποτε κριτική ως αδικαιολόγητη ενόχληση. Κι έτσι μπαίνει μπρος η αμείλικτη μηχανική, αυτή που οδηγεί τον άνθρωπο από την αλαζονεία στην τύφλωση, τη νέμεση και τη συντριβή.
Διότι η ατιμωρησία δεν είναι απλώς ένα ηθικό ή νομικό ζήτημα, είναι ο ασύμμετρος πολιτικός πολλαπλασιαστής της φθοράς. Οι ψηφοφόροι μπορεί να συγχωρήσουν την προσωρινή αστοχία, ίσως και τη διαχειριστική ανικανότητα. Αυτό που δεν συγχωρούν όμως ποτέ, είναι να τους κοιτάζεις αφ’ υψηλού, πιστεύοντας βαθιά ότι οι κανόνες του παιχνιδιού ισχύουν για όλους τους άλλους εκτός από εσένα. Οταν έρθει τελικά η ώρα του λογαριασμού, κανένα επικοινωνιακό τρικ δεν πρόκειται να σώσει την παρτίδα.
