Νέες παραχωρήσεις λεωφορειακών γραμμών της Αττικής σε ιδιώτες προωθούν το υπουργείο Μεταφορών, το Υπερταμείο και η διοίκηση του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας (ΟΑΣΑ), επιβεβαιώνοντας εκείνους που μιλούν για σταδιακή ιδιωτικοποίηση των οδικών συγκοινωνιών!
«Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στις αστικές συγκοινωνίες της Αττικής δεν είναι απλώς αντιφατική· είναι βαθιά προβληματική», λένε χαρακτηριστικά στελέχη από τον χώρο των συγκοινωνιών. Από τη μία, ο ΟΑΣΑ επιμένει να διευρύνει την παρουσία των ιδιωτών στο συγκοινωνιακό έργο. Από την άλλη, οι ίδιοι ιδιώτες που δραστηριοποιούνται ήδη σε πάνω από 63 λεωφορειακές γραμμές σε Ανατολική και Δυτική Αττική, εμφανίζουν… μόνιμη αδυναμία να τηρήσουν τις βασικές συμβατικές τους υποχρεώσεις, με αποτέλεσμα την επιβολή προστίμων.
Και στο βάθος, η εταιρεία Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) αποδεικνύεται ανέτοιμη να διαχειριστεί ακόμη και τον εκσυγχρονισμό του στόλου των λεωφορείων που η ίδια καλείται να υπηρετήσει.
Ερωτήματα από την απόφαση του ΟΑΣΑ
Ειδικότερα, με πρόσφατη απόφασή της, η διοίκηση του ΟΑΣΑ ανέθεσε στην εταιρεία ΣΑΛΦΩ, έναντι αμοιβής 15.000 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), την επικαιροποίηση των μελετών και των τευχών δημοπράτησης για την ανάθεση επιπλέον λεωφορειακών γραμμών σε ιδιώτες.
Πρόκειται για απόφαση που έρχεται σε μια χρονική συγκυρία, η οποία γεννά εύλογα ερωτήματα. Η υφιστάμενη σύμβαση με την Κοινοπραξία Συγκοινωνιών Αττικής – περιλαμβάνει ήδη 74 γραμμές – συνοδεύεται από αλλεπάλληλες παραβάσεις. Παρά ταύτα, αντί για επανεξέταση της συγκεκριμένης στρατηγικής που επιβλήθηκε μέσα (και με αφορμή) στην πανδημία, επιλέγεται η επέκτασή της.
Η αντίφαση είναι κραυγαλέα: ο ίδιος οργανισμός (ΟΑΣΑ) που δρομολογεί την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση των λεωφορειακών γραμμών στην Αττική, είναι εκείνος που επιβάλλει ρήτρες στους υφιστάμενους ιδιώτες αναδόχους! Τα πρόστιμα για μη αδειοδοτημένα αμαξοστάσια, οι καθυστερήσεις στην παραλαβή οχημάτων, οι ελλείψεις προσωπικού και κυρίως οδηγών και οι παραβάσεις συγκοινωνιακών κανονισμών αποτελούν πλέον επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ωστόσο, το ύψος των προστίμων, που σε ορισμένες περιπτώσεις ανέρχεται μόλις σε ένα κλάσμα(!) της συνολικής αξίας της σύμβασης, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί αποτρεπτικό.
Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι το ΔΣ του ΟΑΣΑ ενέκρινε πριν από λίγες ημέρες την επιβολή ρήτρας ύψους 40.992 ευρώ (αφορά το διάστημα Αυγούστου – Δεκεμβρίου 2025) στην ιδιωτική Κοινοπραξία Συγκοινωνιών, «συνεπεία της μη έγκαιρης ολοκλήρωσης εγκαταστάσεων αμαξοστασίων σε διάστημα ενός έτους από την υπογραφή της σύμβασης». Η επιβολή της ρήτρας βασίστηκε στη μη εκπλήρωση συγκεκριμένων λειτουργιών, όπως περιγράφονται στις τεχνικές προδιαγραφές, που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη μη αδειοδότηση των τριών αμαξοστασίων σε Κορωπί, Μενίδι και Ελευσίνα, διαδικασία η οποία ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί.
Παρ’ όλα αυτά, ο ΟΑΣΑ εξακολουθεί να καταβάλλει κανονικά τις αποζημιώσεις έργου, όταν η ίδια η σύμβαση του δίνει τη δυνατότητα ακόμα και να κηρύξει έκπτωτο τον ιδιώτη ανάδοχο, επειδή ακριβώς εξακολουθεί να μην τηρεί τις συμβατικές υποχρεώσεις του. Είναι χαρακτηριστικό ότι η τελευταία ρήτρα που επιβλήθηκε στην Κοινοπραξία Συγκοινωνιών αφορά μόλις το 0,25% της μηνιαίας αξίας της σύμβασης (!), με τον ΟΑΣΑ να διατηρεί το δικαίωμα επιβολής επιπλέον ρητρών (έως το 5% της αξίας της σύμβασης) για επόμενα χρονικά διαστήματα, επί των οποίων, ωστόσο, ο ανάδοχος μπορεί να ασκήσει έφεση.
Πάντως δεν είναι η πρώτη φορά που ο ΟΑΣΑ επιβάλλει ρήτρες στην ιδιωτική Κοινοπραξία, οχήματα της οποίας μέσα στο 2025 είχαν εμπλακεί σε τρία απανωτά ατυχήματα (σε Βούλα, λεωφόρο Βουλιαγμένης και Αχαρνές).
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή για νέα ανάθεση, έστω και μικρότερης κλίμακας, λένε στελέχη του ΟΑΣΑ, «μοιάζει περισσότερο με συνέχιση μιας πολιτικής παρά με διορθωτική κίνηση». Το επιχείρημα περί «απελευθέρωσης πόρων» της ΟΣΥ και πύκνωσης των δρομολογίων, επισημαίνουν τα ίδια στελέχη, «δεν αρκεί για να απαντήσει στο βασικό ερώτημα: πώς διασφαλίζεται η ποιότητα και η αξιοπιστία του συγκοινωνιακού έργου, όταν τα υφιστάμενα σχήματα παρουσιάζουν αδυναμίες συμμόρφωσης;».
Σε αδιέξοδο η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στο εσωτερικό της ΟΣΥ αποκαλύπτει μια διαφορετική, αλλά εξίσου ανησυχητική διάσταση: την ανετοιμότητα της εταιρείας να υποστηρίξει τη μετάβαση στη νέα εποχή της ηλεκτροκίνησης.
Πέντε χρόνια μετά την προκήρυξη του πρώτου διαγωνισμού για τα ηλεκτρικά λεωφορεία, η εταιρεία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές πολεοδομικό αδιέξοδο. Η ανάγκη για αυξημένες υποδομές φόρτισης και συντήρησης, οδηγεί την ΟΣΥ σε αποσπασματικές λύσεις, που αγγίζουν τα όρια της θεσμικής εκτροπής. Συγκεκριμένα, σε αμαξοστάσια όπως αυτό του Ρέντη, οι εγκαταστάσεις για την υποστήριξη των ηλεκτρικών λεωφορείων (φόρτιση, συντήρηση κ.λπ.) αναπτύχθηκαν ακόμη και σε εκτάσεις που δεν ανήκουν πλέον στην εταιρεία ή προορίζονται για κοινόχρηστο πράσινο!
