Τα στοιχεία είναι από τον ΟΗΕ και από άλλους διεθνείς οργανισμούς: περίπου 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι – σχεδόν 1 στους 4 – δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό στο σπίτι τους. Το αλιεύσαμε με αφορμή τη χθεσινή Παγκόσμια Ημέρα Νερού.
Εντυπωσιακά δυστοπικά νούμερα που απαιτούν εγρήγορση, θα έλεγε μια στερεοτυπική εκδοχή των πραγμάτων. Πολλοί πάλι αναλυτές έχουν προβλέψει πως οι πόλεμοι του άμεσου μέλλοντος θα γίνουν για το νερό (ή μήπως και για τον αέρα;). Ποιητές προηγήθηκαν που έκρουσαν τον κώδωνα, όπως ο Μιχάλης Κατσαρός («το μέλλον θα έχει πολλή ξηρασία»). Η δε νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή επιτείνει το πρόβλημα σε μια περιοχή άγονη και αναζωπυρώνει τον γρίφο. Και η κάθε λογής κλιμακούμενη ρύπανση στη Δύση καθιστά τα νερά επισφαλή.
Είμαστε σχεδόν αντίπαλοι της φύσης. Η συζήτηση που ανοίγουμε με τη σημερινή στήλη δεν είναι απλώς πια ανάμεσα σε αυτούς που συνεχίζουν να βλέπουν το νερό ως δημόσιο αγαθό και σε όσους το βλέπουν κυνικά ως εμπόρευμα. Αλλά και σε όσους αντιλαμβάνονται πως έχει σημασία και τι νερό πίνουμε. Και τι νερό ξοδεύουμε. Και τι μέτρα εξοικονόμησης μπορούμε να έχουμε. Θα στενοχωρήσει ορισμένους η σκέψη μας, αλλά το όλο θέμα συνδέεται και με τα χαρακτηριστικά που θέλουμε να έχουν η οικονομία και η κοινωνία μας.
Το τελευταίο το επισημαίνουμε αφού υπάρχει ατομική ευθύνη αλλά όχι μόνη της και όχι χωρίς έναν τύπο συλλογικής βούλησης. Βασικά υπάρχει σχεδιασμός για το μοντέλο του κράτους. Και εκεί μπορεί κανείς ακόμη να εντοπίσει κάποιες αποχρώσεις στο θέμα. Υπάρχει όμως μια πραγματικότητα που δεν σηκώνει και πολλές αποσαφηνίσεις. Το τι νερό θες και σε τι ποιότητα αποτυπώνει εν πολλοίς το πώς φαντάζεσαι την κοινωνία σου.
Ορισμένοι αναλυτές μιας πιο φιλελεύθερης λογικής αποδίδουν τα δεινά της λειψυδρίας και σε μια άκοπη σπατάλη των πολιτών. Οι ίδιοι συχνά ταυτίζουν τη μέση ευμάρεια με πολυτελείς χρήσεις (π.χ. πισίνες). Ατομική ευθύνη, όπως και παραπάνω αναφέραμε, υπάρχει. Δεν επισκιάζει όμως ή δεν υποκαθιστά τον κρατικό σχεδιασμό. Πού συγκεντρώνονται οι πληθυσμοί σου, τι προβλέψεις γίνονται για φράγματα, τι αφαλατώσεις και με τι περιεχόμενο. Θυμίζουμε πως η Αττική για να υδροδοτηθεί, σε λίγο θα έχει ανάγκη τη Λίμνη Κρεμαστών. Το τελευταίο εγείρει ερωτήματα για το πώς ιεραρχούμε την πόλη από την ύπαιθρο.
Το νερό αγγίζει δομικά θέματα της λειτουργίας που έχουμε επιλέξει για τις πόλεις και τα χωριά μας. Για τα νησιά μας. Πιθανώς και άμεσα η ΕΕ θα έχει ανάγκη ένα Ταμείο Νερού. Μια συνολική σχεδίαση στο θέμα με προτεραιότητα πως παραμένει δημόσιο αγαθό. Να μην έχει όμως την τύχη άλλων ταμείων, θα προσθέταμε.
