Βασική διαπίστωση: η Ευρώπη, ως διακριτός συλλογικός διεθνής δρων, είναι για μία ακόμα φορά απούσα από τον ορυμαγδό εξελίξεων στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Το πιο ανησυχητικό σημείο, όμως, δεν είναι η έλλειψη στοιχειωδών αντανακλαστικών συλλογικής αντίδρασης, αλλά μάλλον η παθητικότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η εν εξελίξει σύγκρουση. Ακόμα χειρότερα, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή η εκκίνηση των πολεμικών επιχειρήσεων από τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι προσδοκίες μιας ευρωπαϊκής κινητοποίησης ήταν εξαιρετικά χαμηλές – μια πικρή συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη είναι πολύ «μικρή» ως διακριτή πολιτική οντότητα για να έχει τον οποιονδήποτε ρόλο στην εξέλιξη της σύγκρουσης.
Τουλάχιστον η ακούσια εμπλοκή της Κύπρου στη σύρραξη, με τις εκδηλωθείσες επιθέσεις των drones στις βρετανικές στρατιωτικές βάσεις, έδωσε την ευκαιρία στην ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία να βγει από τον λήθαργό της. Πολλές χώρες έσπευσαν να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους, οι περισσότερες ρητορικά αλλά και κάποιες πολύ ουσιαστικά, σώζοντας τουλάχιστον τα προσχήματα κάποιας ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Μολονότι η κινητοποίηση αυτή έχει θετικό πρόσημο, δεν μπορεί, φυσικά, να κριθεί ικανοποιητική, τουλάχιστον αν θέλουμε σοβαρά να μιλάμε για την ΕΕ ως επιδραστικό διεθνή δρώντα. Αυτό που μένει, πέρα από τον διαρκή προβληματισμό για τη θεσμική δομή και τους μηχανισμούς συντονισμού και αντίδρασης της ΕΕ, ας είναι τουλάχιστον η διάθεση συνδρομής και η επαναφορά στο προσκήνιο των ευρωπαϊκών ζυμώσεων για το περιεχόμενο και ακριβή εννοιολόγηση και οριοθέτηση του άρθρου 42.7 περί αλληλεγγύης και αμυντικής συνδρομής σε όποιο κράτος-μέλος δέχεται επίθεση.
Οσο για τις εξελίξεις στο Ιράν, με έντονη διάθεση ειρωνείας εκ μέρους του γράφοντος, η ΕΕ θα συνεχίσει «…να εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της και να παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις», αφήνοντας άλλους δρώντες να διαμορφώνουν το νέο γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή.
Ο Σπύρος Μπλαβούκος είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος «Αριάν Κοντέλλη», ΕΛΙΑΜΕΠ
