«Εξαφανίσεις»

Παράξενο συναίσθημα: να θέλεις να γράψεις δυο λόγια σε μια εφημερίδα και να νιώθεις παράταιρα, έχοντας εντούτοις κάποτε, πολλά χρόνια πριν και για πολλά χρόνια στη σειρά, κρατήσει ένα καθημερινό χρονογράφημα σε μια εφημερίδα που δεν υπάρχει πια. Κάτι σαν να πρέπει να τρέξεις σε καλό χρόνο μιαν απόσταση για την οποία έχεις χρόνια να προπονηθείς. Και τι να πεις, σε λίγες λέξεις, για μια επικαιρότητα η οποία καλπάζει ανελέητη, προβάλλοντας, αυτάρεσκα και κατά προτεραιότητα, τις βίαιες εικόνες της εποχής; Μιας εποχής που μοιάζει να θέλει να τινάξει στον αέρα όλα τα θεμέλια της σκέψης και του ανθρωπισμού πάνω στα οποία, με αγώνες και με ανατροπές έστω, στηρίχτηκε όλο το οικοδόμημα του πολιτισμένου κόσμου.

Η Δημοκρατία, με το δέλτα κεφαλαίο, παραπαίει στα τρεμάμενα πόδια των θεσμών της, καθώς η πραγματική εξουσία περνάει – το φαινόμενο είναι παγκόσμιο – σε εξωκοινοβουλευτικά «κέντρα», την ίδια στιγμή που η ίδια επαναπαύεται στην αυταπάτη ότι αναγεννάται, ως «άμεση» μάλιστα, στους οχετούς των «κοινωνικών δικτύων». Το διεθνές δίκαιο κατάντησε να εξαρτάται από την «ηθική» ενός δυστυχώς εκλεγμένου «πλανητάρχη» που βρίσκει πεδία συνεννόησης και κατανόησης μόνο επικοινωνώντας με τους δικτάτορες αυτού του πλανήτη. Και η (ανθρωπιστική) παιδεία συνθλίβεται, παντού σχεδόν, στις συμπληγάδες των συντμήσεων, των ακρωνυμίων, των περικοπών, των ήχων που χρησιμοποιούνται για να εκφράσουν νοήματα. Δεν είναι «προνόμιο» μόνο της σύγχρονης νεοελληνικής γλώσσας. Συμβαίνει λίγο-πολύ παντού στον κόσμο, αυτόν που γνωρίζουμε τουλάχιστον. Το άναρθρο έγινε χαρακτηριστικό στοιχείο των καιρών. Πάει μαζί με την απαγόρευση των μεγάλων κλασικών κειμένων της αρχαιότητας σε κάποια κάποτε μεγάλα ξένα πανεπιστήμια.

Είναι άξιο απορίας, λοιπόν, ότι η βία παίρνει παντού το πάνω χέρι; Οχι βέβαια ότι υπήρξε ποτέ ανέφελη και ειρηνική η ζωή της ανθρωπότητας: με δάκρυα και με αίμα γράφτηκε η Ιστορία. Αλλά ακόμη κι έτσι, έπειτα από δύο παγκόσμιους πολέμους, έπειτα από όλα όσα σήμανε η πτώση των ανατολικών τειχών, θετικά και αρνητικά, είναι ίσως η πρώτη φορά που (και) ο ατλαντικός άνεμος μοιάζει να θέλει να σαρώσει όλα όσα έχτισε ο πολιτισμένος δυτικός κόσμος, η Ευρώπη για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, σε δυόμισι χιλιάδων χρόνων ανηφορική πορεία. Ευτυχώς διαθέτουμε influencers…

Η καθημερινή ανέξοδη βία δεν είναι άσχετη με όλα αυτά. Εχει να κάνει με τους «ήρωες» που κατασκευάζει η εποχή, μέσα και έξω από τα γήπεδα και με άλλα πολλά αντίστοιχα «πρότυπα» που προβάλλονται σε κάθε είδους οθόνες, όχι στοχεύοντας στην κρίση ή στο συναίσθημα αλλά στο κεντρικό νευρικό σύστημα των εφήβων πρώτα απ’ όλα, που βίαια εκτονώνονται και αυτοί. Κάποιοι απλώς «εξαφανίζονται», με την τηλεόραση να επισημαίνει ηχηρά το γεγονός αργά το βράδυ: «μπορεί κανείς να βοηθήσει;».

Μπορεί; Δεν είναι σίγουρο. Η οποιαδήποτε «βοήθεια» θα έπρεπε – ίσως – να ταράξει συθέμελα κοινωνίες που δείχνουν να πορεύονται χαμένες σε μια όλο και πιο εικονική πραγματικότητα (ωραίο οξύμωρο) με γνώμονα το «κέρδος», σε έναν όλο και πιο άνισο κόσμο. Ετσι, όσο «μη πολιτικώς ορθή» κι αν μοιάζει η σκέψη, το κορίτσι που τόσο μελετημένα «εξαφανίστηκε», αντιδρώντας (τουλάχιστον) στο να παρακολουθεί με τη βία ένα σχολείο του οποίου δεν μιλούσε τη γλώσσα, έκανε μια κίνηση που κάτι έχει να μας πει.

Η Κατερίνα Δασκαλάκη είναι δημοσιογράφος και πρώην ευρωβουλευτής