Σφίγγει ο κλοιός γύρω από τα πλοία του «σκοτεινού» ή «σκιώδους» στόλου, δηλαδή πλοία αμφίβολης ιδιοκτησίας και σημαίας που κινούνται συχνά εκτός διεθνών κανόνων και εξυπηρετούν κυρίως το ρωσικό εμπόριο πετρελαίου.
Χθες 14 χώρες της Βορείου και Βαλτικής Θάλασσας και συγκεκριμένα οι Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ισλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο, με κοινή επιστολή τους προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και τις εθνικές αρχές ανέδειξαν τα σοβαρά προβλήματα ασφαλείας που προκύπτουν από τη δράση του «σκιώδους» στόλου αλλά και παρεμβολές που δέχονται τα ηλεκτρονικά συστήματα ασφαλείας.
Σε μια σαφή επίθεση κατά του δικτύου παραβίασης των κυρώσεων της Ρωσίας, η επιστολή συνδέει αυτούς τους κινδύνους με την «αυξανόμενη χρήση πλοίων του σκιώδους στόλου για την παράκαμψη των διεθνών κυρώσεων» και στη συνέχεια επαναλαμβάνει, σημείο προς σημείο, τις βασικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διεθνείς συμβάσεις του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS) και του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).
Οπως τονίζεται στην επιστολή, μια διακοπή ή παρεμβολή μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στα πληρώματα, να αυξήσει τον κίνδυνο συγκρούσεων και να καθυστερήσει επιχειρήσεις διάσωσης, αναφέρεται στην επιστολή.
Η ακριβής και αδιάλειπτη λειτουργία των παγκόσμιων δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης (GNSS) δεν αποτελεί τεχνική πολυτέλεια, αλλά κρίσιμη απαίτηση ασφάλειας. Τα σήματα GNSS υποστηρίζουν όχι μόνο την πλοήγηση των πλοίων, αλλά και τον ακριβή συγχρονισμό του χρόνου, ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας για συστήματα όπως το Παγκόσμιο Σύστημα Ναυτικής Δυσφορίας και Ασφάλειας (GMDSS). Η διακοπή αυτών των σημάτων αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια και την αξιοπιστία των θαλάσσιων μεταφορών. Οι 14 χώρες αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν πλέον νέες καταστάσεις ασφάλειας λόγω της αυξανόμενης παρεμβολής GNSS στα ευρωπαϊκά ύδατα, ιδίως στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Αυτές οι διαταραχές, που προέρχονται από τη Ρωσική Ομοσπονδία, υποβαθμίζουν την ασφάλεια της διεθνούς ναυτιλίας. Ολα τα πλοία διατρέχουν κίνδυνο.
Εξίσου ζωτικής σημασίας είναι η ακεραιότητα του συστήματος αυτόματης αναγνώρισης (AIS), το οποίο διαδραματίζει βασικό ρόλο στον συντονισμό της κυκλοφορίας και βελτιώνει την επίγνωση της κατάστασης και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Η πλαστογράφηση ή η παραποίηση δεδομένων AIS υπονομεύει τη θαλάσσια ασφάλεια και προστασία, αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων και παρεμποδίζει σοβαρά τις επιχειρήσεις διάσωσης.
Συντονισμός
Απέναντι σε αυτές τις απειλές, η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα καλείται να δράσει συντονισμένα. Οπως τονίζεται στην επιστολή, προκειμένου να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και της Βόρειας Θάλασσας, «απαιτούμε από όλα τα πλοία που ασκούν το δικαίωμα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας να συμμορφώνονται αυστηρά με το εφαρμοστέο Διεθνές Δίκαιο, είτε πρόκειται για το εθιμικό Διεθνές Δίκαιο είτε για τις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες είναι συμβαλλόμενα μέρη – συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του 1972 για τους διεθνείς κανονισμούς πρόληψης συγκρούσεων στη θάλασσα (COLREG) και της Διεθνούς Σύμβασης του 1974 για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (SOLAS) –, τη Διεθνή Σύμβαση για την Πρόληψη της Ρύπανσης από Πλοία (MARPOL) και όλες τις άλλες σχετικές συμβάσεις και ψηφίσματα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) που περιέχουν τους γενικά αποδεκτούς διεθνείς κανόνες και τα πρότυπα που αναφέρονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS).
Επίσης οι χώρες της Βαλτικής και της Βορείου Θάλασσας επισημαίνουν ότι θα πρέπει να τηρούνται οι διεθνείς κανόνες και να αναγνωρισθούν επίσημα οι παρεμβολές GNSS και η παραποίηση AIS ως σοβαρές απειλές για την ασφάλεια και την προστασία στη θάλασσα. Δεύτερον, να διασφαλιστεί ότι τα πλοία διαθέτουν επαρκή εναλλακτικά μέσα πλοήγησης και κατάλληλα εκπαιδευμένα πληρώματα, ώστε να μπορούν να επιχειρούν με ασφάλεια ακόμη και όταν τα δορυφορικά συστήματα αποτυγχάνουν. Τρίτον, να γίνουν επενδύσεις στην ανάπτυξη εναλλακτικών συστημάτων ραδιοπλοήγησης που θα λειτουργούν ως εφεδρεία σε περιπτώσεις παρεμβολών.
Τέλος, να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Βασιλικό Ινστιτούτο Ναυσιπλοΐας του Ηνωμένου Βασιλείου (RIN) τουλάχιστον δύο συγκρούσεις και προσαράξεις που αναφέρθηκαν το 2025 στη Βαλτική, στο Στενό του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα, συνδέονται με διαταραχές του GNSS, και προσθέτει ότι «εκατοντάδες πλοία» επηρεάζονται καθημερινά.
