Η κίνηση του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ να διερευνήσει τον κορυφαίο στρατηγό και κάποτε στενό σύμμαχό του Ζανγκ Γουσία είναι η πιο εντυπωσιακή εξέλιξη μέχρι στιγμής στη μεγαλύτερη στρατιωτική εκκαθάριση της Κίνας εδώ και περίπου μισό αιώνα. Αναμένεται επίσης να έχει επιπτώσεις τόσο στην Ταϊβάν όσο και στη διαδοχή στην εξουσία, αλλά και να προκαλέσει περαιτέρω αναταραχή στις τάξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Η έρευνα για διαφθορά εναντίον του Ζανγκ, σημειώνει το πρακτορείο Bloomberg, σηματοδοτεί την πτώση ενός ήρωα πολέμου του ΚΚ με δεκαετίες οικογενειακών δεσμών με τον κορυφαίο ηγέτη της Κίνας. Αφήνει την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή αποδεκατισμένη, με μόνο έναν ένστολο αξιωματικό να έχει απομείνει να υπηρετεί, υπό τον 72χρονο Σι, στο ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, που περιλάμβανε έξι στρατηγούς όταν ξεκίνησε η τρίτη θητεία του, το 2022.
Η ταχύτητα της έρευνας για τον Ζανγκ, τον 75χρονο πρώτο στην ιεραρχία αντιπρόεδρο της ΚΣΕ, εξέπληξε τους αναλυτές: Η ανακοίνωση το Σάββατο έγινε μόλις τέσσερις ημέρες μετά την ξαφνική απουσία του από συνεδρίαση της ηγεσίας του ΚΚΚ. Πέρυσι, μεσολάβησαν έξι μήνες μεταξύ της εξαφάνισης και της δημόσιας επιβεβαίωσης για τη διεξαγωγή έρευνας για τον στρατηγό Χε Βεϊντόνγκ, ο οποίος ήταν το Νο 2 στη στρατιωτική ιεραρχία και τελικά απομακρύνθηκε.
«Δεδομένης της βαθιάς φιλίας του Ζανγκ και του Σι, η φύση αυτής της προδοσίας πρέπει να είναι μεγάλη» σχολιάζει ο Βίκτορ Σι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, ο οποίος έχει γράψει ένα βιβλίο για την πολιτική των ελίτ της Κίνας. «Ακούγονται σενάρια ακόμα και για την προετοιμασία πραξικοπήματος». Οι ακριβείς λόγοι για την έρευνα εις βάρος του Ζανγκ είναι ακόμα ασαφείς. Η «Wall Street Journal» ανέφερε ότι ο στρατηγός κατηγορήθηκε για διαρροή πληροφοριών σχετικά με το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της χώρας στις ΗΠΑ και για αποδοχή δωροδοκιών για βασικές προαγωγές, συμπεριλαμβανομένης της θέσης του υπουργού Αμυνας, αλλά και κρίσιμων θέσεων στο σύστημα στρατιωτικών προμηθειών. Ομως ο Νιλ Τόμας, ερευνητής στο Κέντρο Ανάλυσης της Κίνας, εξέφρασε σκεπτικισμό για την πιθανότητα ένας «στρατηγός που έχει σκληραγωγηθεί σε μάχες» όπως ο Ζανγκ να «προδώσει όλα όσα έδιναν νόημα στη ζωή του τις τελευταίες δεκαετίες», προκειμένου να αποκαλύψει μυστικά στον κορυφαίο αντίπαλο της Κίνας – και μάλιστα όταν ξέρει ότι παρακολουθείται στενά.
Σε κάθε περίπτωση, η αναταραχή στη στρατιωτική ελίτ της Κίνας σημειώνεται καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έρχεται σε σύγκρουση με συμμάχους του για τη Γροιλανδία, τους δασμούς και το μέλλον της τάξης που βασίζεται σε κανόνες – όλα αυτά έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις σχετικά με το εάν ο Σι μπορεί να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση κάνοντας μια κίνηση στην Ταϊβάν.
Κάποιοι πιστεύουν ότι οι απομακρύνσεις θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις στις αποφάσεις της Κίνας για την Ταϊβάν, καθώς μάλιστα σχεδόν οι μισοί από τους στρατηγούς που απομακρύνθηκαν διατηρούσαν διασυνδέσεις με μονάδες στη διοίκηση που είναι υπεύθυνη για την Ταϊβάν. Ο Τόμας θεωρεί πως η τελευταία εκκαθάριση «καθιστά την απειλή της Κίνας προς την Ταϊβάν ασθενέστερη βραχυπρόθεσμα, αλλά ισχυρότερη μακροπρόθεσμα». Κάνει μια στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον του νησιού πιο επικίνδυνη στο άμεσο μέλλον λόγω «μιας ανώτερης διοίκησης σε αταξία», αλλά μακροπρόθεσμα θα σημαίνει, εξηγεί, ότι ο στρατός έχει μια πιο πιστή και λιγότερο διεφθαρμένη ηγεσία με περισσότερες στρατιωτικές δυνατότητες. Δεν συμφωνούν όλοι με αυτό. Ο Τζιμ Τανγκ από το Φόρουμ του Ειρηνικού θεωρεί ότι «η ετοιμότητα μάχης του κινεζικού στρατού δεν έχει διαταραχθεί σοβαρά». Η πτώση του Ζανγκ έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Κίνα εισέρχεται σε ταραχώδη πολιτική περίοδο ενόψει του ανασχηματισμού ηγεσίας που συμβαίνει κάθε πέντε χρόνια και προβλέπεται για το το 2027, όταν ο Σι αναμένεται ευρέως να επιδιώξει τέταρτη θητεία. Ως ο ισχυρότερος στρατηγός της Κίνας και μέλος του Πολιτικού Γραφείου, ο Ζανγκ ήταν από τους λίγους αξιωματούχους με αρκετή επιρροή ώστε να κινητοποιήσει αντίθεση σε οποιαδήποτε σχέδια διαδοχής για τον Σι. Οπως εξηγεί ο πρώην αξιωματούχος της CIA Ντένις Ουάιλντερ, «ο στρατός είναι ο μόνος θεσμός στην Κίνα που έχει ιστορικό στο να αψηφά τους ηγέτες του κόμματος. Αυτό θέλησε να προλάβει ο Σι».
