Σε μια συγκυρία όπου η Ευρώπη αναζητεί ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για εργατικά χέρια και την κοινωνική συνοχή, το νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου επιχειρεί να βάλει τάξη σε μία σειρά από κρίσιμα ζητήματα, όπως είναι οι άδειες παραμονής των μεταναστών, η αξιοποίηση των προσφύγων, αλλά και η διευκόλυνση των μετακλήσεων για την κάλυψη των κενών στην αγορά εργασίας.
Σήμερα ο αριθμός των νόμιμων μεταναστών στη χώρα μας φτάνει τους 793.000 και από αυτούς 293.000 αναμένουν καθώς οι άδειες δεν έχουν ελεγχθεί ακόμη. Κι εκεί ξεκινούν δύο από τα μεγάλα προβλήματα που σχετίζονται με τη νόμιμη μετανάστευση: η μεγάλη καθυστέρηση στην έκδοση αδειών, με αποτέλεσμα να είναι πολύ συχνό το φαινόμενο ο μετανάστης να παραλαμβάνει την άδειά του… ληγμένη και το μεγάλο «στοκ» αδειών που δεν έχουν εξεταστεί.
Με το νομοσχέδιο, το οποίο σημειωτέον ήταν το τελευταίο που μπήκε σε δημόσια διαβούλευση πριν φύγει το 2025, με τη συζήτηση να ολοκληρώνεται την Τετάρτη, αναμένεται μια σειρά ασφαλών αδειών να ανανεώνονται αυτόματα. Για παράδειγμα, στην περίπτωση που ένας μετανάστης παραμένει στον ίδιο εργαζόμενο και ζητεί ανανέωση της άδειάς του. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, κάθε άδεια που θα δίνεται θα έχει διάρκεια τουλάχιστον δύο χρόνια, προκειμένου με αυτόν τον τρόπο την καθυστέρηση της διοίκησης να μην τη χρεώνεται ο μετανάστης και η άδεια να μην του δίνεται ληγμένη. Πρόβλεψη υπάρχει και για τους μετανάστες που είναι άνω των 65 ετών και δίνεται πλέον η δυνατότητα να παραμείνουν στη χώρα – εάν ήταν 20 χρόνια στην Ελλάδα νόμιμα – χωρίς να χρειάζεται να εργάζονται, με μόνη υποχρέωση να ασφαλιστούν ιδιωτικά για να μην επιβαρύνουν το σύστημα ασφάλισης και υγείας.
Διακρατικές συμφωνίες με τρίτες χώρες
Βάσει των εκτιμήσεων του υπουργείου, με την εφαρμογή των μέτρων αυτών αναμένεται άμεσα η μείωση του αποθέματος των αιτήσεων από τις 293.000 στις 200.000 και μεσοπρόθεσμα κάτω από τις 180.000.
Λύση στα προβλήματα των μετακλήσεων αναμένεται, σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου, να δώσει το νομοσχέδιο, το οποίο στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας, ενώ απλοποιείται και η διαδικασία για μεγάλα έργα με άμεση δυνατότητα μετάκλησης έως 500 άτομα. Στο μεταξύ ενισχύονται οι διακρατικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, ειδικά με τις Φιλιππίνες, τη Γεωργία, την Αρμενία, καθώς και την Αίγυπτο, υπό τον όρο όμως ότι θα συνεργάζονται στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Αλλωστε, σκοπός είναι να καλυφθούν τα κενά σε κρίσιμους τομείς, όπως ο τουρισμός, η γεωργία, η βιομηχανία και οι κατασκευές, που υπολογίζονται σε 200.000 θέσεις για τα επόμενα πέντε έτη, ενώ εκτιμάται πως η κάλυψη ανά έτος για εποχική εργασία θα είναι 20.000 θέσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η αξιοποίηση των προσφύγων, των οποίων θα καταγράφονται οι εργασιακές δεξιότητες και έπειτα από εκμάθηση στον τομέα τους, θα μπορούν να απορροφηθούν στην αγορά εργασίας. Για παράδειγμα, εάν ένας Σουδανός πάρει άσυλο και είναι αγρότης, θα μπορεί να εκπαιδευτεί στις ελληνικές καλλιέργειες, προκειμένου να εργαστεί σε διάφορα σημεία της χώρας. Πολιτικά λειτουργεί σχετικό πρόγραμμα, που αφορά 1.800 άτομα, στη δομή στο Κουτσόχερο Θεσσαλίας για πρόσφυγες που πιθανόν θα πάρουν άσυλο και δηλώνουν εργάτες. Οπως διευκρινίζουν στελέχη του υπουργείου η Ελλάδα κάνει δεκτές περίπου 18.000 αιτήσεις ασύλου ετησίως και στόχος είναι αυτοί που παίρνουν άσυλο να έχουν ευκαιρία εργασίας και όχι να ζουν από επιδόματα.
Επίσης αναμένεται απλοποίηση των εγγραφών στο Μητρώο ΜΚΟ αλλά και διαγραφή οργανώσεων από αυτό εάν μέλη των ΜΚΟ συμμετέχουν σε αδικήματα διακίνησης παράνομων μεταναστών. Παράλληλα, βέβαια, καταργείται η δυνατότητα σύναψης προνομιακών προγραμματικών συμβάσεων του υπουργείου με ΜΚΟ και πλέον θα συνάπτονται συμβάσεις μόνο με διαγωνιστικές διαδικασίες.
