Psycho Killer Qu’est-ce que c’est?

Η επίκληση της µοίρας είναι ένας εύσχηµος τρόπος για να αντιµετωπίσεις το δέος που σου προκαλεί η τύχη. Η γυναίκα στην Κρήτη, που ξεψύχησε κάτω από τις ρόδες του Γάλλου, µόλις είχε επιστρέψει από την αιµοκάθαρση. Αν καθυστερούσε πέντε λεπτά, ίσως σήµερα να ήταν ζωντανή και κάποιος άλλος άνθρωπος να βρισκόταν στη θέση της στο νεκροτοµείο. Μπορεί να µη συνέβαινε και τίποτα. Δεν θα το µάθουµε ποτέ. Τώρα στοχαζόµαστε µε δέος την τραγωδία που ύφανε η τύχη. Πόσες πιθανότητες υπάρχουν για να σου συµβεί κάτι τέτοιο; Ισως να είναι λιγότερες από αυτές που χρειάζεσαι για να κερδίσεις το λαχείο. Η τύχη σε άγγιξε, αλλά µε το κακό της χέρι, αυτό που κρατάει το ψαλίδι. Ωστόσο όλα τα υπόλοιπα που σχετίζονται µε το δράµα, είναι ανθρώπινα. Τόσο ανθρώπινα ώστε να έχουν και γραφειοκρατική διάσταση. Μίλησα µε τρεις γνωστούς ψυχιάτρους. Οσα θα διαβάσετε παρακάτω, είναι το απόσταγµα όσων κατάλαβα.

Ενας άνθρωπος, κατά πάσα πιθανότητα σχιζοφρενής, προσάγεται, ύστερα από καταγγελία της συντρόφου του, σε κατάσταση παραληρήµατος στο Αστυνοµικό Τµήµα. Ισχυρίζεται ότι πατέρας του είναι γνωστός πολιτικός. Αυτός που βρίσκεται στη Γαλλία δεν είναι ο βιολογικός του πατέρας και θέλει να του κάνει κακό. (Ψυχιατρικά αυτή η λεπτοµέρεια έχει σηµασία.) Η Αστυνοµία επικοινωνεί µε τον εισαγγελέα, ο οποίος δίνει άδεια για ψυχιατρική πραγµατογνωµοσύνη. Ο Γάλλος µεταφέρεται στο νοσοκοµείο και προκύπτει το ενδεχόµενο ακούσιας νοσηλείας ανάλογα µε την ιατρική γνωµάτευση. Εµεινε στην κλινική για 24 ώρες. Ο γιατρός που τον εξέτασε δηλώνει ότι είδε έναν άνθρωπο σε παραλήρηµα, µε αναφορά στον πατέρα του. Δεν διέκρινε αυτοκαταστροφικές τάσεις, ούτε στοιχεία ή προθέσεις που να τον καθιστούν επικίνδυνο για τους άλλους.

Εδώ υπάρχει ένα κρίσιµο σηµείο που αποτελεί τον πυρήνα της υπόθεσης. Ο Γάλλος είχε συλληφθεί άλλες έξι φορές στο παρελθόν. Οι πέντε αφορούσαν απειλές και παρενόχληση. Και µία φορά συνελήφθη για βίαιη συµπεριφορά. Ο ψυχίατρος που τον εξέτασε ισχυρίζεται ότι η Αστυνοµία δεν τον ενηµέρωσε για το παρελθόν του άνδρα. Του είπαν ένα αόριστο «έχει µπλέξει παλιά σε κάτι καβγάδες». Πώς αξιολογείται όµως αυτή η πληροφορία; Είναι στην κρίση του γιατρού. Οπως είπε και ο ίδιος, σε αυτές τις περιπτώσεις ψαρεύουν σε θολά νερά. Δεν είναι παράλογο; Είναι. Διότι αν ο γιατρός γνώριζε ότι αυτός ο άνθρωπος είχε παρελθόν βίαιης συµπεριφοράς, το πιθανότερο ήταν να τον κρατήσει για ακούσια νοσηλεία. Αυτή είναι µία τεράστια τρύπα στο σύστηµα. Το έθεσα ως ερώτηµα στην κυρία Δηµογλίδου, την εκπρόσωπο της ΕΛ.ΑΣ. Μου εξήγησε ότι οι αστυνοµικοί που µετέφεραν τον άνθρωπο στο νοσοκοµείο, µίλησαν στους γιατρούς για αυτό που είδαν, δεν µπορούσαν να µιλήσουν για παλαιότερα περιστατικά τα οποία, ενδεχοµένως, να µην εξελίχθηκαν όπως καταγγέλθηκαν αρχικά. Οµως αν η Αστυνοµία δεν ενηµερώνει τους γιατρούς για το παρελθόν του ανθρώπου που εξετάζουν, τότε, πράγµατι, η διάγνωση βασίζεται περισσότερο σε υποθέσεις και λιγότερο σε στοιχεία. Από τη στιγµή, λοιπόν, που ο ψυχίατρος έχει µπροστά του έναν άνδρα σε παραλήρηµα εστιασµένο στον πατέρα χωρίς να εκφράζει απειλή προς τρίτους ή προς τον εαυτό του, το πιθανότερο είναι τον αφήσει να φύγει. Αλλωστε ο νόµος ορίζει ότι για την ακούσια νοσηλεία πρέπει να διαπιστωθεί η απώλεια ελέγχου της πραγµατικότητας. Ο γιατρός δηλώνει ότι, µε εξαίρεση το παραλήρηµα για τον πατέρα, ο ασθενής είχε επαφή µε την πραγµατικότητα.

Οµως υπάρχουν σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές κατά τις οποίες διατηρείται ο έλεγχος της πραγµατικότητας, αλλά υφίσταται επιτακτική ανάγκη άµεσης νοσηλείας. Συνεπώς το κλειδί βρίσκεται στη λειτουργία του συστήµατος, στη συνεργασία της Αστυνοµίας µε το Ψυχιατρείο. Και εδώ εγείρεται ένα βασανιστικό ερώτηµα. Πόσοι άνθρωποι, που είναι άκρως επικίνδυνοι, αλλά βρίσκονται εις γνώση των Αρχών, κυκλοφορούν ελεύθεροι; Είναι πολλοί. Διότι ακόµα και αν κρατούσαν τον Γάλλο στο ψυχιατρείο, ύστερα από καµιά εβδοµάδα θα ήταν έξω. Η Αστυνοµία δεν διατηρεί στατιστικά στοιχεία για εισαγγελικές παραγγελίες που αφορούν µεταφορά στο νοσοκοµείο και ψυχιατρική γνωµάτευση – δεν πρόκειται για παραβατικά περιστατικά. Ούτε είναι εύκολο πάντα για ένα γιατρό να καταλάβει αν ο άνθρωπος που έχει µπροστά του είναι επικίνδυνος, αν δεν έχει το πλήρες ιστορικό. Χρειάζεται επειγόντως αναθεώρηση του συστήµατος. Μαζί µε πολλά άλλα που αφορούν την ψυχική υγεία στη χώρα µας.

_* «Ψυχοπαθής δολοφόνος. Τι είναι αυτό;». Τίτλος τραγουδιού των Talking Heads. Στη φωτογραφία ο Αντονι Πέρκινς από το «Ψυχώ».