Αλλαγή δεδομένων

Πριν από δέκα ημέρες, στη Συρία, όλοι πολεμούσαν εναντίον όλων. Οι Ρώσοι βομβάρδιζαν τους ισλαμιστές αντάρτες που υποστηρίζει η Τουρκία και οι Αμερικανοί χτυπούσαν τις ιρακινές φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, οι οποίες στήριζαν τον στρατό του Ασαντ.

Είχε προηγηθεί η γαλλοαμερικανική πρωτοβουλία για την κατάπαυση των εχθροπραξιών του Ισραήλ με τη φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ του Λιβάνου, σε μια προσπάθεια να κλείσει η διάχυση του πολέμου της Γάζας στην ευρύτερη περιοχή. Η συμφωνία αυτή ήταν το κρίσιμο «καμπανάκι» για το μέλλον του καθεστώτος Ασαντ. Δίνει πλέον τη δυνατότητα στο Ισραήλ να εστιάσει περισσότερο στην «ιρανική απειλή».

Από την πλευρά των δυο διαμεσολαβητών, ο πρόεδρος Μακρόν παρουσιάζοντας στις 26 Νοεμβρίου τη συμφωνία εκεχειρίας, μιλώντας και εκ μέρους του προέδρου Μπάιντεν, είχε πει πως με το «σχέδιο αυτό μπαίνουν τα θεμέλια για μια επιστροφή στην ηρεμία». Υπάρχει άραγε «δυνατότητα για ειρήνη διαρκείας μεταξύ Ισραηλινών και Αράβων» για την οποία μίλησε ο πρόεδρος Μπάιντεν; Ο χρόνος θα δείξει.

Ομως, είναι πλέον γεγονός πως έχουμε «μια νέα πολιτική και διπλωματική πραγματικότητα στη Συρία», για την οποία μίλησε ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αμέσως μετά την κατάρρευση τους καθεστώτος Ασαντ, κατηγορώντας τον Ασαντ επειδή δεν άδραξε «το χέρι που της έτεινε η Τουρκία», σχετικά με τον επαναπατρισμό ενός μέρους των 3 εκατομμυρίων σύρων προσφύγων που ζουν σε τουρκικό έδαφος.

Ο κομβικός ρόλος της Τουρκίας στις εξελίξεις της Συρίας δεν είναι σημερινός. Ηδη το 2020 η Τουρκία είχε εκπροσωπήσει τη συριακή αντιπολίτευση στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, οι οποίες οδήγησαν τελικά σε μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Η απομάκρυνση του Ασαντ ενισχύει την περιφερειακή θέση της Τουρκίας και θα επιχειρήσει να περιορίσει τον ρόλο των Κούρδων, οι οποίοι ελέγχουν τις περιοχές στα βορειοανατολικά της Συρίας, εκμεταλλευόμενη και το «μήνυμα» του Ντόναλντ Τραμπ, ότι «αυτός ο πόλεμος δεν είναι δικός μας». Μέχρι πρόσφατα οι Κούρδοι της περιοχής γύρω από τη Ράκα και το Ντέιρ ελ Ζορ στα βορειανατολικά, μαζί με τη διεθνή δύναμη αλλά και τους Αμερικανούς, πολεμούσαν τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).

Η επόμενη κίνηση της Τουρκίας στη Συρία θα είναι να επιδιώξει όχι μόνο έναν ρόλο διαμεσολαβητή αλλά και διακριτικού πρωταγωνιστή για την επόμενη ημέρα της Συρίας.

Οσο για τους δυο συμμάχους του Ασαντ, το Ιράν (ο μεγάλος χαμένος) και τη Ρωσία, η αδράνειά τους ή η αδυναμία τους διευκόλυνε την προέλαση των ανταρτών σε όλη τη Συρία. Προφανώς το καθεστώς Πούτιν θα επιχειρήσει να διασώσει τις ρωσικές βάσεις και θα συνομιλεί ήδη με τις ομάδες της αντιπολίτευσης που έδιωξαν τον Ασαντ.

Σε αυτή την κομβική γεωστρατηγική στιγμή το Ισραήλ δεν έχασε χρόνο. Βομβάρδισε ερευνητικό κέντρο στη Δαμασκό, το οποίο χρησιμοποιούσε το Ιράν για την ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, όπως και στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών σε κτιριακό συγκρότημα της Δαμασκού. Επίσης, ισραηλινά στρατεύματα θα αναπτυχθούν στην ουδέτερη ζώνη που υπάρχει στα σύνορα με τη Συρία, πέρα από τα κατεχόμενα Υψώματα του Γκολάν.

Η «αστραπιαία» προέλαση των ανταρτών και η απότομη και μάλλον αθόρυβη πτώση του καθεστώτος Ασαντ άλλαξαν τα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά δεδομένα στην περιοχή.

Πάντως, αν ψάχνουμε με τα μάτια των δυτικών αξιών να βρούμε τους καλούς της υπόθεσης μάλλον θα απογοητευτούμε.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Πρόσφατα επιμελήθηκε την ελληνική έκδοση του «Παγκόσμιου Γεωπολιτικού Ατλαντα» (εκδ. Πεδίο)