Μισογυνισμός

Οταν άκουσα, πέρυσι, για τον θάνατο του 94χρονου πρώην ιδιοκτήτη των Harrods Μοχάμεντ αλ Φαγιέντ (φωτογραφία), η αντίδρασή μου δεν ήταν ακριβώς πονόψυχη. Καλά ξεκουμπίδια, σκέφτηκα, για τον πρώην εργοδότη μου, ο οποίος ήταν επικεφαλής ενός εργασιακού χώρου γεμάτου μισογυνισμό και κακοποίηση. Ημουν 18 ετών όταν έπιασα δουλειά, για λίγους μήνες, στο πολυκατάστημα, τη δεκαετία του 1990. Δεν ήξερα ότι τα Harrods ήταν ένας εφιάλτης για πολλές γυναίκες υπαλλήλους τους.

Σε μια νέα έρευνα του BBC με τίτλο «Αλ Φαγιέντ: Αρπακτικό στα Harrods», περισσότερες από 20 γυναίκες καταγγέλλουν ότι δέχθηκαν σεξουαλική επίθεση από το πρώην αφεντικό τους, με πέντε να λένε ότι τις βίασε και ότι η εταιρεία το κάλυψε. Στην εκπομπή Today του Radio 4, μία από αυτές τις γυναίκες, η Τζέμα, έδωσε μια συγκλονιστική περιγραφή της περιόδου που εργαζόταν ως προσωπική βοηθός του Φαγιέντ, τέλη της δεκαετίας του 2000. Αρχισε να δέχεται παρενόχληση από την πρώτη μέρα, είπε, με τον Φαγιέντ να κάνει χυδαία σχόλια και να της πιάνει το στήθος και τον καβάλο μπροστά σε συναδέλφους. Αργότερα, κατά τη διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού στο Παρίσι, λέει, τη βίασε. (Ο Φαγιέντ πούλησε τα Harrods το 2010. Οι σημερινοί ιδιοκτήτες δήλωσαν «συγκλονισμένοι» και ζήτησαν συγγνώμη από τα θύματα).

Ακούγοντας τη μαρτυρία της Τζέμα, στενοχωρήθηκα, αλλά δεν εξεπλάγην. Η συμπεριφορά αρπακτικού του Φαγιέντ ήταν κοινό μυστικό στα Harrods – λεγόταν μεταξύ των γυναικών υπαλλήλων ότι έπρεπε να κάνουμε το παν ώστε να αποφύγουμε να μας προσέξει. Αυτό ήταν δύσκολο, καθώς έκανε τακτικά περιηγήσεις μαζί με ανδρική συνοδεία, επισημαίνοντας τις γυναίκες υπαλλήλους με τις οποίες ήθελε μια ιδιωτική ακρόαση. Ηταν ευρέως γνωστό ότι ο Φαγιέντ προτιμούσε τις γυναίκες στα τμήματα αρωμάτων και μακιγιάζ και φέρεται ότι προσέφερε προαγωγές και μετρητά σε όσες τραβούσαν την προσοχή του. Η δική μου κοντινότερη επαφή μαζί του ήταν στην αίθουσα τροφίμων, όπου ήμουν για λίγο τοποθετημένη στον πάγκο με τα τυριά. Θέλω να πιστεύω ότι η έντονη μυρωδιά του καμαμπέρ μού προσέφερε ένα τείχος προστασίας.

Ωστόσο, τίποτα δεν μπορούσε να με προστατεύσει από την ευρύτερη κουλτούρα της απειλής και του μισογυνισμού στα Harrods. Ηταν ένα μέρος όπου οι άνδρες εργαζόμενοι αισθάνονταν ελεύθεροι να παρενοχλούν τις γυναίκες συναδέλφους τους. Η ατμόσφαιρα έμοιαζε περισσότερο με δεκαετία του 1960 παρά με δεκαετία του 1990: μας κοίταζαν λάγνα, μας πείραζαν λεκτικά και μας χούφτωναν. Εγώ και οι γυναίκες συνάδελφοί μου μάθαμε γρήγορα να μπαίνουμε στους χώρους της κουζίνας γυρισμένες στο πλάι, προχωρώντας με την πλάτη στον τοίχο για να αποφύγουμε τους άνδρες που προσπαθούσαν να μας χουφτώσουν ενώ είχαμε τα χέρια μας γεμάτα. Αυτή η συμπεριφορά ήταν ευρέως διαδεδομένη και φυσιολογική, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπήρχε κανείς στον οποίο μπορούσαμε να παραπονεθούμε. Και έτσι σφίγγαμε τα δόντια, κρατούσαμε τα μάτια μας ανοιχτά και συνεχίζαμε.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την κουλτούρα που επιτρέπει στους άνδρες να κάνουν τερατώδη πράγματα και να συνεχίζουν να τη γλιτώνουν.