Να επανέλθουν οι νομάρχες

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει καταστεί μέρος του συνολικού προβλήματος και δεν μπορεί να προβεί σε αυτό που οι Αγγλοσάξονες αποκαλούν «thinking out of the box». Δηλαδή να συλλάβει, να σχεδιάσει και να πραγματοποιήσει ριζοσπαστικές αλλά εξόφθαλμα απαιτούμενες λύσεις, που θα διαταράξουν συμφέροντα, ισορροπίες και εθισμούς δεκαετιών. Ομως η εξαιρετικά επικίνδυνη κρίση που διέρχεται η χώρα δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές πολιτικές, ιδεοληπτικές προσεγγίσεις και ωραιοποίηση της αδήριτης πραγματικότητας.

Είναι ολοφάνερο στον εξωτερικό παρατηρητή, ιδίως μετά τις (εθνικής εμβέλειας) οικολογικές καταστροφές των τελευταίων ετών, ότι οι δυσλειτουργικές διοικητικές περιφέρειες και οι χαοτικοί καλλικρατικοί δήμοι απέτυχαν παταγωδώς. Κατέστησαν εστίες κομματισμού, πελατειακών δικτύων, ψηφοθηρίας, λαϊκισμού, αναποτελεσματικότητας και τραγικής ανεπάρκειας. Στις πρόσφατες πυρκαγιές αποδείχθηκε ότι το τάδε ρέμα ανήκει στην αρμοδιότητα της τάδε υπηρεσίας, ο διερχόμενος δρόμος στην αρμοδιότητα άλλης, το διπλανό αλσύλλιο σε άλλης κ.λπ. Οργανισμοί, τοπική αυτοδιοίκηση και διάφορα υπουργεία ενεπλάκησαν στην πρόληψη και πυρόσβεση με αποτέλεσμα τη διοικητική παραλυσία, την αποτυχία λήψης μέτρων πρόληψης και τελικά την καταστροφή 110.000 στρεμμάτων στην Αττική, την πυρπόληση εκατοντάδων οικιών (σύμφωνα με τη δορυφορική υπηρεσία «Κοπέρνικος» της ΕΕ) και τον τραγικό θάνατο μίας γυναίκας. Αντίστοιχα φαινόμενα οδήγησαν στο παρελθόν και σε άλλες εθνικές τραγωδίες.

Δεν είναι μόνον οι πυρκαγιές ο μόνος τομέας στον οποίο οι (αλληλοδιαπλεκόμενοι και αλληλοσυγκρουόμενοι σε διάφορα επίπεδα) δημόσιοι φορείς απέτυχαν παταγωδώς να προστατεύσουν το δημόσιο συμφέρον, την ασφάλεια και τη ζωή των πολιτών. Η άναρχη και παράνομη δόμηση, η διάχυτη πλέον βία, παραβατικότητα και ανομία, το κυκλοφοριακό χάος και γενικά όλο το εύρος της κοινωνικής και οικονομικής ζωής απαιτούν ισχυρό συντονισμό των κρατικών υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο και απεγκλωβισμό της δημόσιας διοίκησης από πελατειακά και ψηφοθηρικά κριτήρια.

Ο μόνος τρόπος να συνέλθει το αναποτελεσματικό και δυσλειτουργικό ελληνικό κράτος είναι να καταργηθούν άμεσα και ολοκληρωτικά οι περιφέρειες και οι καλλικρατικοί δήμοι και να επανέλθουν οι νομάρχες, με πλήρεις αρμοδιότητες πρόληψης, πυρόσβεσης, δημόσιας τάξης, ασφάλειας, πολεοδομίας κ.λπ. Να διορίζονται ως νομάρχες (είτε από την κυβέρνηση είτε από τη Βουλή είτε και με διαγωνισμό ΑΣΕΠ) έμπειρες υπερκομματικές προσωπικότητες με τεχνοκρατικά χαρακτηριστικά και με αυστηρή απαγόρευση εμπλοκής στην πολιτική. Η αρνητική εμπειρία των κομματικών νομαρχών του παρελθόντος δεν απαξιώνει έναν κορυφαίο θεσμό δοκιμασμένο με απόλυτη επιτυχία στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.

Παράλληλα, επείγει η άμεση επανίδρυση σύγχρονης δασοφυλακής, στελεχωμένης με επιστήμονες δασολόγους, γεωπόνους, τοπογράφους κ.λπ. και δυνατότητα να υπηρετούν σε αυτήν στρατεύσιμοι με συναφείς ειδικότητες. Αυτά πρέπει να γίνουν σε συνδυασμό με την ανασύσταση των παραδοσιακών κοινοτήτων με αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς (εξαιρετικά αποτελεσματικούς, αφού οι τοπικές κοινωνίες έχουν άμεσο συμφέρον στη λήψη ορθών αποφάσεων) και έλεγχο νομιμότητας από τον νομάρχη. Ετσι θα ανασυγκροτηθεί το διοικητικό δίκτυο της χώρας σε μία βάση συνοχής, ταχύτητας, αποτελεσματικότητας και αξιοκρατίας.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης