«Όταν κάνεις σοβαρά τη δουλειά σου, τίποτε δεν είναι ελαφρό»

Θεωρείται από τους καλύτερους γνώστες της επιθεώρησης, και όχι άδικα. Τη δεκαετία του 1970 με το Ελεύθερο Θέατρο κι αργότερα την Ελεύθερη Σκηνή αναζωογόνησε ένα υποβαθμισμένο είδος, το απάλλαξε από τα περιττά φτιασίδια του και δίνοντας βαρύτητα στον λόγο το μεταμόρφωσε σε δυνατή καλλιτεχνική πράξη. Τρεις δεκαετίες μετά την τελευταία του επιθεώρηση, ο Σταμάτης Φασουλής καταπιάνεται ξανά παρουσιάζοντας από τις 14 Ιουνίου στο Θέατρο Aλσος την παράσταση «Τότε, τώρα, πάντα». Γράφοντας ο ίδιος τα κείμενα μαζί με τους Μανίνα Ζουμπουλάκη, Βαγγέλη Νάση και Πέπη Ραγκούση, αναλαμβάνει να φέρει στο κοινό ένα θέαμα εναντίον όλων και υπέρ όλων, με σχόλιο, ανατροπές, χιούμορ, μουσική και χορό. Στο στόχαστρό του μπαίνουν η πολιτική και οικονομική πραγματικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη, τα πρόσωπα της σoουμπίζ, η κοινωνική μας ζωή και «όλα τα βάσανα του κόσμου». Τους κεντρικούς ρόλους αναλαμβάνουν οι Θοδωρής Αθερίδης, Δημήτρης Γκοτσόπουλος, Λευτέρης Ελευθερίου, Ελένη Καστάνη, Κώστας Κόκλας, Αντώνης Λουδάρος, Δήμητρα Ματσούκα, Ματίνα Νικολάου, Ντορέττα Παπαδημητρίου και ο ίδιος ο Σταμάτης Φασουλής. Σε guest εμφάνιση οι Μίρκα Παπακωνσταντίνου και Γιώργος Κωνσταντίνου.

Πώς γεννήθηκε η ανάγκη να επιστρέψετε στην επιθεώρηση ύστερα από τρεις δεκαετίες;

Απλώς έπιασα τον εαυτό μου να σκέφτεται διάφορα πράγματα που συμβαίνουν και τη «μετάφρασή» τους σε ένα επιθεωρησιακό νούμερο. Είχα καιρό να παίξω επιθεώρηση. Είχα παίξει το 2007, μια επιθεώρηση-μπουτίκ όμως, μόνο με ένα πιάνο και στο «Χορν», σε ένα μικρό θέατρο, χωρίς τη θεαματική πλευρά της. Ολο έλεγα δεν θα ξαναπαίξω, αλλά τα τελευταία χρόνια μετά τον κορωνοϊό ό,τι έκανα το μετέφραζα σε νούμερο. Ετσι σιγά σιγά μού γεννήθηκε αυτή η ιδέα. Πέρυσι είχα μια πρόταση να κάνω ένα σόου και σκέφτηκα την επιθεώρηση. Την έφτιαξα όλη στο κεφάλι μου και άρχισα από τον τίτλο: το «Τότε, τώρα, πάντα», γιατί ήθελα να δώσω μια συνέχεια σε αυτό το είδος, το οποίο έχει τραβήξει πάρα πολλά. Ηταν ένα είδος που γεννήθηκε στην Ελλάδα, είναι ιθαγενές. Εδώ ανθεί μόνο, εδώ φύεται. Εχει μια μακρινή σχέση με τη ρεβί, τη γαλλική, χωρίς όμως να είναι το ίδιο. Αυτό το πολιτικοκοινωνικό και το διασκεδαστικό μαζί και μια λαϊκή αίσθηση για τα πράγματα και ένα λαϊκό θέαμα όπως στην Ελλάδα δεν υπάρχει αλλού. Είναι ένα θέαμα που εξαφανιζόταν στις δύσκολες στιγμές και σε άλλες δύσκολες στιγμές εμφανιζόταν εκρηκτικά. Εγώ, αν και δεν έκανα τόσα χρόνια επιθεώρηση, είχα μια επιθεωρησιακή ματιά στα πράγματα. Ηταν ευκαιρία να επιστρέψω. Είναι και το Αλσος που θυμίζει χιλιάδες πράγματα. Από ένα άλσος είχα αρχίσει την επιθεώρηση (Παγκρατίου) και σε ένα άλσος έρχομαι τώρα.

Τι προκλήσεις αντιμετωπίσατε;

Είναι πολύ δύσκολο να γράψεις επιθεώρηση σήμερα. Γιατί η επικαιρότητα σπαταλιέται σε τρεις ημέρες στην τηλεόραση και μετά παύει να μας αφορά. Η πολλή προβολή βγάζει την οξύτητα ενός θέματος και το μαλακώνει. Εξαντλεί την επικαιρότητα. Παλιά γράφαμε ένα νούμερο τον Οκτώβριο και παιζόταν μέχρι τον Μάιο, διότι αυτό που σατίριζε δεν άλλαζε και πολύ. Τώρα πρέπει να γίνει κάτι άλλο. Να φύγουμε από την άμεση επικαιρότητα και να πάμε στην επικαιρότητα των τύπων. Δηλαδή πράγματα που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, εξαρτήσεις που έγιναν τρόποι ζωής, όπως η καινούργια ομιλία των παιδιών, η ομιλία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι influencers, το μπούλινγκ, το woke, η πολιτική ορθότητα. Εχει ψωμί από τη στιγμή που δεν κυνηγάς την επικαιρότητα αλλά το επίκαιρο ως ανθρώπινο τύπο ή στάση ζωής. Μπορείς να σατιρίσεις το θέαμα, το ελληνικό τραγούδι, το γεγονός πως δεν υπάρχουν μεγάλοι συνθέτες γιατί τα τραγούδια καταναλώνονται σε τρεις-τέσσερις μήνες. Κάνουμε κι ένα αφιέρωμα «50 χρόνια Μεταπολίτευση, μισός αιώνας ελληνικό τραγούδι». Αυτή η μετατόπιση από την επικαιρότητα είναι το καινούργιο ψωμί για την επιθεώρηση. Δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει όμως κάθε χρόνο, αλλά αυτή τη στιγμή για μένα είναι μια καλή στιγμή.

Τι σας ενέπνευσε γράφοντας;

Ολα αυτά που είπα. Υπάρχει ένα νούμερο για το μπούλινγκ και το πώς αντιμετωπίζεται. Ενα άλλο νούμερο για το πώς οι πρωινές εκπομπές μπαίνουν  στη ζωή των ανθρώπων τόσο πολύ ώστε να τους κάνουν να ενδιαφέρονται περισσότερο για ένα κουτσομπολιό παρά για την υγεία του συζύγου τους ή της κόρης τους. Υπάρχει ένα νούμερο της Μπάρμπι και τι σημαίνει κούκλα, ομορφιά και πλαστική ομορφιά. Υπάρχει ένα νούμερο για τους αστέγους. Υπάρχει ο κομπέρ, δηλαδή αυτός που παρουσιάζει το θέαμα ως ενδιάμεσος ανάμεσα στο κοινό και στο θέαμα. Είναι ένας ρόλος που θα κάνω εγώ. Και υπάρχει ένα νούμερο πάνω στην ασυνεννοησία – έτσι όπως γίνεται, όμως, είναι σαν να ακούς στο μετρό ή στο ταξί δύο ανθρώπους να μιλάνε παράλληλα και να μην ακούει ο ένας τον άλλον. Και υπάρχει ο κυρ Παντελής από την καινούργια τάξη που άκουσε τα μύρια όσα τα τελευταία χρόνια. Ο κυρ Παντελής εξομολογείται, απολογείται και επιτίθεται λέγοντας ότι είναι ένας από αυτούς που οι άλλοι υποτιμούν, που τους αποκαλούν πλειοψηφία, αλλά χωρίς αυτούς δεν μπορεί να εκλεγεί κυβέρνηση. Είναι γύρω στα δέκα θέματα και δεκαπέντε νούμερα. Για το φινάλε του πρώτου μέρους υπάρχει το νούμερο με όλα τα τραγούδια μετά τη Μεταπολίτευση και υπάρχει και ένα νούμερο με όλους τους ήρωες, τους παλιούς της επιθεώρησης σε σχέση με τους καινούργιους και τι έχει αλλάξει στο θέαμα το τηλεοπτικό.

Σας έλειψε όλα αυτά τα χρόνια η επιθεώρηση;

Τώρα το κατάλαβα ότι μου έλειψε. Οταν ανέβηκα στη σκηνή στις πρόβες και λέω «αυτό μ’ αρέσει πάρα πολύ, γιατί δεν το έχω κάνει τόσο καιρό;». Μ’ αρέσει αυτή η άνεση του να περνάς από το προσωπικό στο δημόσιο, ο τρόπος που φέρεσαι με το κοινό σαν να είναι συμπαίκτης σου, που είσαι τόσο άμεσα συνδεδεμένος μαζί του και ότι πιστοποιείται αυτή η σχέση εκείνη την ώρα. Μου είχε λείψει αυτό το πέρασμα από την πρόζα στο μουσικό και από το μουσικό πάλι στην πρόζα. Μ’ αρέσει φοβερά. Δεν έχει καμία σχέση με το μιούζικαλ. Είναι εντελώς διαφορετικό. Εχουμε καταφέρει να είναι πολιτικά τα νούμερα χωρίς να εξαντλούνται στην ονοματολογία. Εντάξει, μπορεί να αναφέρονται οι πολιτικοί και να καυτηριάζονται, αλλά η πολιτική τους καυτηριάζεται περισσότερο από τους ίδιους. Ασχολούμαστε περισσότερο με τα αποτελέσματα που έχει η πολιτική τους. Προσπαθούμε μα σχολιάσουμε αυτό που αντιπροσωπεύουν και αυτό που επηρεάζει με την πολιτική τους την κοινωνία.

Πιστεύετε ότι η επιθεώρηση είναι ακόμη ένα είδος που εσφαλμένα το θεωρούμε ελαφρό;

Μπορεί από τον τρόπο που πολλές φορές χρησιμοποιείται ή εκτελείται να το πάρεις και ελαφρά. Το θέμα είναι να κάνεις σοβαρά τη δουλειά σου. Αν κάνεις σοβαρά τη δουλειά σου, τίποτα δεν είναι ελαφρό. Είναι ο στίχος του Καβάφη που μου αρέσει «οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρό». Ισως έτσι μπορεί να απαντήσει η επιθεώρηση σε αυτούς που την κατακρίνουν. Ελαφρό είδος δεν είναι. Εχει και μια ελαφράδα που πολλές φορές, και ειδικά το καλοκαίρι, μπορεί να θέλεις να τη ζήσεις, να μην είσαι μόνο σ’ αυτή τη σκοτεινιά. Το ρεπερτόριό μας τον χειμώνα είναι από τα πιο δυσοίωνα. Είναι σπάνιο να παιχτεί μια κωμωδία. Αυτό δεν ξέρω πού θα οδηγήσει, τόσο πολλή μαυρίλα δεν τη θέλω. Η επιθεώρηση δεν είναι ελαφρή. Εχει μια ανθρώπινη ελαφράδα, απαραίτητη στον άνθρωπο. Δεν σου λέει να ξεχάσεις τα προβλήματα αλλά να τα δεις αλλιώς, γελώντας. Δεν μπορούμε άλλωστε να κάνουμε τίποτα κλαίγοντας, δεν πάμε μπροστά έτσι.

Εχουμε σήμερα καλή επιθεώρηση; Γιατί όταν λέμε επιθεώρηση έρχεται στο μυαλό μας μόνο ο Σεφερλής πια.

Δεν είναι μόνο αυτό. Μπορεί να γίνει και κάτι άλλο. Ο Σεφερλής είναι ένα πολύ ταλαντούχο πλάσμα. Απλώς η θεματολογία του και ο τρόπος που ίσως βλέπει τα πράγματα μπορεί να μην αρμόζουν και να μην αρέσουν σε μερικούς ή σε πολλούς. Αλλά σε άλλους αρέσει. Μου έκανε εντύπωση ότι η Ρούλα Πατεράκη μίλησε με τόσο καλά λόγια για εκείνον ως ηθοποιό. Αν απαλλαγούμε λίγο από το περιτύλιγμα, το οποίο όντως είναι ένα πράγμα προβληματικό, θα δούμε ότι είναι πολύ ταλαντούχος. Το ταλέντο του είναι πολύ καλύτερο από τη θεματολογία του και από τα πράγματα που κάνει.

Το politically correct επηρεάζει την επιθεώρηση;

Είναι δύο νούμερα βασισμένα εκεί. Βεβαίως και την επηρεάζει. Το θέμα δεν είναι ότι επηρεάζει την επιθεώρηση αλλά μας κάνει να αυτολογοκρινόμαστε. Αυτό είναι το χειρότερο. Πιάνω τον εαυτό μου να λέω «Ωχ, αυτό μήπως είναι κακό;». Δεν μπορείς να πεις για παράδειγμα τη λέξη «πουτάνα» και πρέπει να πεις η «σεξεργάτρια». Εμένα μου φαίνεται τόσο ιατρικό αυτό το σεξεργάτρια -ούτε έρωτα περιέχει ούτε πόθο.

Από την εποχή του Ελεύθερου Θεάτρου και της Ελεύθερης Σκηνής μέχρι σήμερα έχει αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζετε την επιθεώρηση;

Ε, ναι, αλλάζει όπως η εποχή αλλά κρατάει το κουκούτσι, κρατάει η ματιά. Απλώς αλλάζει η έκφραση. Γιατί πράγματα που απασχολούσαν τότε τον κόσμο δεν τον απασχολούν τώρα. Ή ακόμα έχει αλλάξει και η ιδεολογία, η αισθητική και ο τρόπος που μεγαλώνουν τα νέα παιδιά, ο τρόπος που μεγαλώσαμε εμείς. Η κοινωνία αλλάζει. Η ηλεκτρονική εποχή μας δηλαδή είναι σε έξαρση. Ολα αυτά τα τηλέφωνα, τα κομπιούτερ, τα τάμπλετ, η Google, όλοι αυτοί οι ιστότοποι που μπορείς να μπεις και να δεις τα πάντα ή η τεχνητή νοημοσύνη.