«Οι κλιματικοί μετανάστες θα αυξάνονται συνεχώς»

«Η δημοκρατία μπορεί να μην είναι τέλεια, αλλά είναι αναμφίβολα το λιγότερο κακό σύστημα διακυβέρνησης που υπάρχει και αυτό που έχει τη δυνατότητα να προσφέρει το μεγαλύτερο καλό στον μεγαλύτερο αριθμό πολιτών», λέει στα «Πρόσωπα» η Μέλανι Κάμετ, λίγο πριν προσγειωθεί στην Ελλάδα για να δώσει το «παρών» στους Δελφικούς Διαλόγους, που στη φετινή, δεύτερη, διοργάνωσή τους από το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα κινηθούν γύρω από τον κεντρικό θεματικό άξονα «Δημοκρατία και Πολιτισμός στην Εποχή του Μετα-Ανθρώπινου».

«Η Μέση Ανατολή σήμερα φιλοξενεί τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αυταρχικών καθεστώτων σε όλο τον κόσμο, ενώ μέχρι σχετικά πρόσφατα στην ανθρώπινη Ιστορία, ολόκληρος ο πλανήτης κυβερνούνταν από αυταρχικά καθεστώτα. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί ο αυταρχισμός επιμένει στη Μέση Ανατολή; Οι λόγοι είναι περίπλοκοι, και κατά την άποψή μου δεν έχουν να κάνουν με πολιτιστικούς παράγοντες», υποστηρίζει η αμερικανίδα καθηγήτρια στην έδρα Διεθνών Υποθέσεων Κλάρενς Ντίλον στο Τμήμα Κυβερνητικών Σπουδών και διευθύντρια του Κέντρου Γουέδερχεντ για τις Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

ΞΕΝΟΙ ΚΑΙ ΕΓΧΩΡΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ. «Η υποστήριξη προς τους δικτάτορες από ξένες κυβερνήσεις, με γνώμονα τα γεωστρατηγικά συμφέροντα, είναι αναμφίβολα ένας βασικός παράγοντας που συντηρεί τον αυταρχισμό της Μέσης Ανατολής, ο οποίος επί του παρόντος βιώνει μια παγκόσμια αναζωπύρωση σε όλες σχεδόν τις παγκόσμιες περιοχές. Οι εγχώριοι παράγοντες, επίσης, βοηθούν να εξηγηθεί πώς οι αυταρχικοί ηγεμόνες στις χώρες της Μέσης Ανατολής εδραιώνουν την εξουσία τους. Για παράδειγμα, είναι καλά τεκμηριωμένο ότι τα αυταρχικά καθεστώτα παρενοχλούν, φυλακίζουν, ακόμη και δολοφονούν πολιτικούς αντιπάλους, παραβιάζουν την ελευθερία του λόγου και του συνέρχεσθαι, περιορίζουν ή κλείνουν ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, περιορίζουν τη δικαστική ανεξαρτησία, εμποδίζουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης να εμφανιστούν ή να κερδίσουν υποστήριξη, αναστέλλουν ελεύθερες εκλογές και ούτω καθεξής. Τέτοιες τακτικές δεν είναι τόσο φανερές ή κραυγαλέες στις δημοκρατίες. Οι πολιτικοί, όμως, και οι ηγέτες στις δημοκρατίες καταφεύγουν ολοένα και περισσότερο σε αυτές την τρέχουσα περίοδο. Σε χώρες που έχουν βιώσει δημοκρατική οπισθοδρόμηση, όπως η Ουγγαρία, η Ινδία, το Ισραήλ, η Πολωνία και η Τουρκία, οι κυβερνήσεις έχουν εφαρμόσει ορισμένες από αυτές τις τακτικές. Ακόμη και στις θεωρούμενες ως πιο εδραιωμένες δημοκρατίες, οι απειλές για τη δημοκρατική διακυβέρνηση αυξάνονται. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μεταξύ 2016 και 2020, η κυβέρνηση Τραμπ πραγματοποίησε μεγάλο αριθμό δικαστικών διορισμών, ιδιαίτερα στα ομοσπονδιακά δικαστήρια, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον βαθμό στον οποίο το δικαστικό σώμα μπορεί να είναι αξιόπιστος υπερασπιστής της δημοκρατίας απέναντι στις αυξανόμενες απειλές. Είναι ζωτικής σημασίας τόσο οι πολιτικοί όσο και οι πολίτες να παραμείνουν σε εγρήγορση εμποδίζοντας τις θεσμικές αλλαγές που ενισχύουν τη δημοκρατία και κινητοποιούμενοι ενάντια στην υποβάθμιση της δημοκρατίας με όλα τα διαθέσιμα ειρηνικά μέσα», συνεχίζει. Η Μέλανι Κάμετ μεταξύ άλλων διεξάγει έρευνα για το βιβλίο της σχετικά με τη συμβίωση κοινοτήτων έπειτα από περιόδους έντονης βίας, εστιάζοντας στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τον Λίβανο και τη Βόρεια Ιρλανδία υπό τον τίτλο εργασίας «Ζώντας μαζί έπειτα από εθνοτική βία», ενώ παράλληλα έχει εντρυφήσει στο ζήτημα της πολιτικής στον μουσουλμανικό κόσμο, θέμα στο οποίο εστιάζει και η έκδοση «Εγχειρίδιο της Οξφόρδης για την πολιτική στις μουσουλμανικές κοινωνίες» που συνεπιμελήθηκε με την καθηγήτρια πολιτικών επιστημών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, Πολίν Τζόουνς.

ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ποια πιστεύει ότι είναι τα πιο πιεστικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι μουσουλμανικές κοινότητες στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, και πώς μπορούν οι ιθύνοντες που χαράσσουν πολιτικές να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις; «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη σχετίζονται με τις προκαταλήψεις και την κοινωνικοοικονομική ένταξη. Μουσουλμάνοι από όλη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, για να μην αναφέρουμε άλλες περιοχές, ζουν στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες. Οι ευρωπαϊκές χώρες φιλοξενούν πλέον μουσουλμάνους δεύτερης και τρίτης γενιάς που θεωρούν τους εαυτούς τους κυρίως Γάλλους ή Ιταλούς ή Γερμανούς κ.ο.κ και η συντριπτική πλειονότητά τους αποκηρύσσει την πολιτική βία, είναι αρκετά αφομοιωμένοι και μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες με οποιονδήποτε άλλον Ευρωπαίο για να χτίσουν μια καλή ζωή για τις οικογένειές τους. Ωστόσο, κατά μέσο όρο, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν διακρίσεις, άνιση πρόσβαση στην αγορά εργασίας και λιγότερες προοπτικές κοινωνικής κινητικότητας. Οι εντάσεις σχετικά με τη μετανάστευση έχουν επιδεινώσει την περιθωριοποίηση των μουσουλμάνων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ειδικά για όσους βρίσκονται εκτός της οικονομικής ελίτ. Αν υποθέσουμε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν τη βούληση να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, θα πρέπει να εργαστούν σκληρά για να καταπολεμήσουν τις προκαταλήψεις στον γενικό πληθυσμό και να τονίσουν τα τεκμηριωμένα οικονομικά οφέλη της μετανάστευσης και της πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Το αν έχουν τη βούληση και τα κίνητρα να το κάνουν δεν είναι ξεκάθαρο, ειδικά από τη στιγμή που οι ξενοφοβικές εκκλήσεις έχουν εκλογικά αποτελέσματα στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία».

ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ. Με αυξανόμενο τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής, πώς βλέπει τις επιπτώσεις της στα μεταναστευτικά ρεύματα και την κοινωνική σταθερότητα σε ευάλωτες περιοχές; «Ακόμα κι αν τερματιστούν οι πόλεμοι και οι βίαιες συγκρούσεις που προκάλεσαν τόσο πολλές ροές προσφύγων – κάτι που είναι πολύ απίθανο – οι κλιματικοί μετανάστες θα αποτελέσουν μια ολοένα και πιο σημαντική πηγή παγκόσμιων ροών ανθρώπων που φεύγουν οδηγούμενοι από την απόγνωση. Είναι πολύ αργά για να αντιστραφούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά μπορούν να επιβραδυνθούν, και αυτό αποτελεί παγκόσμια ευθύνη. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι στους ανθρώπους αρέσει να μένουν στα σπίτια τους. Οι παγκόσμιες μεταναστευτικές οδοί είναι επικίνδυνες. Φεύγουν μόνο όταν αισθάνονται ότι δεν έχουν άλλη επιλογή. Οι πολιτικές μετανάστευσης θα πρέπει επίσης να γίνουν λιγότερο περιοριστικές, ώστε οι κλιματικοί μετανάστες να μπορούν να μετακινηθούν σε πιο ασφαλή μέρη με περισσότερες ευκαιρίες. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο και η πολιτική αποτελεί το πιο σημαντικό εμπόδιο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και για την άμβλυνση των εμποδίων στην κινητικότητα των κλιματικών μεταναστών», καταλήγει.