Λάθη

Η Ευρώπη δεν κατέχει πλέον τη δύναμη που είχε κάποτε στις παγκόσμιες υποθέσεις, όταν υπήρχε μια φιλελεύθερη διεθνής τάξη πραγμάτων που εξαρτιόταν από την ισχύ των ΗΠΑ και στην οποία άνθισε η διεθνής συνεργασία. Σε αυτόν τον κόσμο, η Ευρώπη δεν ήταν υπερδύναμη, αλλά τα χαρακτηριστικά της μεταψυχροπολεμικής εποχής – πολυμερισμός, περιφερειακή συνεργασία, αλληλεξάρτηση, άνθηση της δημοκρατίας, ήπιας δύναμης και ελεύθερου εμπορίου – ήταν στοιχεία και της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια μετα-μετα-ψυχροπολεμική εποχή και ο κόσμος έχει αλλάξει κατεύθυνση. Ορισμένα χαρακτηριστικά του παλιού συστήματος συνεχίζουν να ισχύουν. Ομως, αντίθετες δυνάμεις όπως ο εθνικισμός, ο προστατευτισμός και η μονομερής στάση βρίσκονται σε άνοδο. Η Ευρώπη προσπαθεί να προσαρμοστεί σε αυτόν τον νέο κόσμο, αλλά η άσκηση ισχύος απαιτεί τώρα ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό της και λειτουργεί. Οπως παραδέχτηκε ο γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, αν δεν προσαρμοστεί η Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί να μην επιβιώσει. Η ΕΕ είναι, τόνισε, «θνητή».

Αυτή η συνειδητοποίηση πυροδοτεί βαθιά ανησυχία στην Ευρώπη, αν όχι ξεκάθαρο φόβο. Και αυτός ο φόβος είναι που διαμορφώνει τις κακές επιλογές που κάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές χώρες και η ΕΕ. Ας δούμε την ασυνεπή προσέγγιση της Ευρώπης έναντι της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Στις ΗΠΑ κάθε επιτυχία της Ουκρανίας αύξανε την υποστήριξη προς το Κίεβο. Σχεδόν, το αντίθετο φαίνεται να ισχύει στην Ευρώπη. Οταν η Ουκρανία βρίσκεται στα άκρα ή εμφανίζεται στο κατώφλι της ήττας, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι πιο διατεθειμένες να επιταχύνουν τη βοήθειά τους. Η ανησυχία για την ήττα του Κιέβου και τις επιπτώσεις της για την ασφάλεια της ηπείρου ωθεί την Ευρώπη να κινηθεί, να παράσχει λίγο περισσότερη στρατιωτική βοήθεια, να συμφωνήσει να χρησιμοποιήσει τα κέρδη που προκύπτουν από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να στηρίξει την Ουκρανία και ακόμη και να εξετάσει την ανάπτυξη στρατευμάτων στην Ουκρανία, όπως ο Μακρόν προτείνει διαρκώς.

Ο φόβος εξηγεί την προσέγγιση της Ευρώπης τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή. Το να αναγνωρίσουμε ανοιχτά ότι η ΕΕ μπορεί να μη διαρκέσει για πάντα, όπως έκανε ο Μακρόν, θα πρέπει να προκαλέσει μια υγιή και επείγουσα επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη συνεργάζεται με τον υπόλοιπο κόσμο. Για να παραφράσουμε τον Φραγκλίνο Ρούζβελτ, το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος. Ενδίδοντας σε έναν φόβο ο οποίος, όπως έλεγε ο FDR «παραλύει τις απαραίτητες προσπάθειες για τη μετατροπή της υποχώρησης σε πρόοδο», η Ευρώπη κινδυνεύει να καταστήσει τη θνησιμότητά της αυτοεκπληρούμενη προφητεία.