Προσεισμικός έλεγχος κτιρίων

Η εξελισσόμενη γεωδυναμική δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο που περιλαμβάνει μεγάλα σεισμικά γεγονότα, τσουνάμι, κατολισθήσεις και ηφαιστειακή δράση και παράλληλα η εξελισσόμενη κλιματική κρίση που περιλαμβάνει καύσωνες, παγετούς, μεγάλες πυρκαγιές, εκτεταμένα πλημμυρικά φαινόμενα και ερημοποίηση, θέτουν σε υψηλή διακινδύνευση όλα τα επιμέρους συστήματα που συνθέτουν τη σύγχρονη κοινωνία.

Τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, κοινωνικές κρίσεις, δυσβάσταχτες οικονομικές επιπτώσεις, επιπτώσεις στο περιβάλλον και κύματα μεταναστεύσεων κυριαρχούν πολύ πιο νωρίς από ό,τι τα αναμέναμε.

Η αύξηση του επιπέδου κάθε είδους κινδύνου είναι δεδομένη, ενώ παράλληλα η θεαματική αύξηση της τρωτότητας των συστημάτων (υποδομές, κατασκευές, γραμμές ζωής, μεταφορές, οικονομία, εκπαίδευση, περίθαλψη, εμπόριο, ενέργεια κ.ά.) αυξάνουν εκθετικά τη διακινδύνευση των συστημάτων, δηλαδή τις κάθε είδους αναμενόμενες επιπτώσεις.

Οι δύο αυτοί παράγοντες, δηλαδή οι κίνδυνοι αφενός και η τρωτότητα αφετέρου, αποτελούν τα βασικά στοιχεία της εξίσωσης που συνθέτουν τη διακινδύνευση, δηλαδή το επίπεδο των κάθε είδους απωλειών που θα υποστούν τα συστήματα.

Είναι γεγονός ότι ενώ στη χώρα μας παράγεται τις τελευταίες δεκαετίες ένας δομημένος ιστός πολύ ανθεκτικός, κυρίως λόγω του Αντισεισμικού Κανονισμού, των Ευρωκωδικών και των συναφών κανονιστικών διατάξεων του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, εντούτοις τα κτίρια και οι υποδομές αφήνονται στη συνέχεια στην τύχη τους, δεδομένου ότι απουσιάζει παντελώς η κουλτούρα συντήρησης.

Κτίρια και υποδομές είναι εκτεθειμένα στα γεωδυναμικά και υδρομετεωρολογικά φαινόμενα, εμβληματικές και βασικές υποδομές όπως το Ολυμπιακό Στάδιο, μεγάλες γέφυρες, κτίρια υγείας και περίθαλψης, κτίρια εκπαίδευσης και πολιτισμού, οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα εγκαταλείπονται, χάνουν σιγά σιγά με τον χρόνο όχι μόνο τη λάμψη τους αλλά και τη δομική και μη δομική επάρκειά τους.

Μέσα σε όλη την κατάσταση παρακμής, έπειτα από εντολή του Πρωθυπουργού, αναδύεται μια κυρίαρχη δράση, οδηγός για καθεμιά υποδομή, να είναι υποχρεωτικός πλέον ο προσεισμικός πρωτοβάθμιος έλεγχος των δημόσιων κτιρίων της χώρας, αρχής γενομένης από τις κρίσιμες υπηρεσίες, δηλαδή σχολεία, νοσοκομεία και κομβικές υπηρεσίες.

Η δράση αυτή έχει ως στόχο να αποκτηθεί επιτέλους μια ολοκληρωμένη εικόνα της στατικής επάρκειας και της μη δομικής τρωτότητας και αφορά πάνω από 45.000 κτίρια, όπου θα καταδείξει για πρώτη φορά το επίπεδο ασφάλειας. Το τελευταίο είναι μια σημαντική πληροφορία για τον σχεδιασμό δράσεων και επεμβάσεων που θα μειώσουν την ολική τρωτότητα των κατασκευών και θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα.

Η δράση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, το υπουργείο Παιδείας, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και την Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδος. Θα απορροφήσει περίπου 32 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2024.

Είναι αυτονόητο ότι η βελτίωση της ανθεκτικότητας δεν αφορά μόνο τον σεισμικό κίνδυνο αλλά και όλους τους άλλους γεωδυναμικούς και υδρομετεωρολογικούς κινδύνους, δίνοντας ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας στον δομημένο ιστό της χώρας.

Ο δρ Ευθύμης Λέκκας είναι καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και

Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας