Επιστροφή

Σαν σήμερα πριν από έναν χρόνο, πολύ λίγοι άνθρωποι πίστευαν στο πολιτικό μέλλον του τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ενας επίμονος υπερπληθωρισμός διέλυε την τουρκική οικονομία και η χώρα φιλοξενούσε εκατομμύρια σύρους πρόσφυγες χωρίς πραγματικές πιθανότητες επαναπατρισμού. Επειτα ήρθε ο καταστροφικός σεισμός του Φεβρουαρίου, που σκότωσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, παραλύοντας ολοκληρωτικά τους τοπικούς θεσμούς, και αποκάλυψε την ενδημική διαφθορά. Πολλοί Δυτικοί περίμεναν πως ο Ερντογάν θα υφίστατο επιτέλους ήττα στις πρόσφατες εθνικές εκλογές – και στο μεταξύ, οι σχέσεις της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ και τη Δύση δοκιμάζονταν.

Τον τελευταίο χρόνο, ωστόσο, ο Ερντογάν είχε ήδη αρχίσει να επανασυνδέεται ήσυχα με τη Δύση, και να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία στην (πρόσφατα ανασταλείσα) συμφωνία που επέτρεπε στην Ουκρανία να εξάγει σιτηρά μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Μπορεί να υποθέσει κανείς πως η συμφωνία αυτή ανάμεσα στα αντιμαχόμενα μέρη δεν προέκυψε χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον.

Κατόπιν, στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους, ο Ερντογάν απέσυρε επιτέλους το βέτο του στην ένταξη της Σουηδίας, σε αντάλλαγμα κατά τα φαινόμενα με μία αμερικανική υπόσχεση πώλησης μαχητικών F-16 στην κυβέρνησή του. Επιπλέον, ένωσε τη φωνή του με την υπόλοιπη Συμμαχία στηρίζοντας μια μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας.

Με αυτές τις κινήσεις, ο Ερντογάν επέστρεψε πλήρως στο δυτικό κομβόι, προς απογοήτευση του Κρεμλίνου. Η Τουρκία έχει έκτοτε επιδιώξει ακόμα και να ηρεμήσει τις τεταμένες σχέσεις της με την Ελλάδα. Αντί να οξύνει τις εντάσεις με τη γείτονά της (και μέλος του ΝΑΤΟ) στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκει την προσέγγιση και τη συνεργασία.

Η κρίση στην Ουκρανία και οι πρόσφατες εκλογές στην Τουρκία μοιάζει να έκαναν τον Ερντογάν και τους συμβούλους του να επαναξιολογήσουν τη γεωπολιτική θέση της χώρας. Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια, είναι σαφές ότι δεν βλέπουν καμία σοβαρή εναλλακτική επιλογή έναντι του ΝΑΤΟ και της σχέσης με την Αμερική. Αντιστοίχως, έναντι των επίμονων οικονομικών κρίσεων και του πληθωρισμού, οι ισχυρότεροι δεσμοί με την ΕΕ έχουν πολλά να προσφέρουν. Θα ήταν, ωστόσο, λάθος να πιστέψει κανείς πως ο Ερντογάν ή το καθεστώς του άλλαξαν. Οι πολιτικοί στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στις Βρυξέλλες δεν πρέπει ποτέ να ξεχνούν με ποιον έχουν να κάνουν. Παρότι ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέστησε σαφές πως η Τουρκία και η Ευρώπη δεν μπορούν να κάνουν η μία χωρίς την άλλη, η συμπεριφορά του Ερντογάν επιβεβαίωσε πόσο, ακριβώς, διαφορετικές είναι.

Ούτε όμως μπορούν οι ευρωπαίοι ιθύνοντες να αγνοήσουν τη γεωγραφική θέση και τη γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, η αναδιαμόρφωση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας θα διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στην αναπροσαρμογή της ευρωπαϊκής τάξης μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας μεταξύ 1998-2005, υπήρξε ηγέτης των γερμανών Πράσινων για σχεδόν 20 χρόνια