«Το κλίμα της εποχής είναι τα μαχαιρώματα»

Υπάρχει ένας αστικός μύθος – ανάμεσα στους πολλούς που κυκλοφορούν – που θέλει δυο-τρεις τύπους να ψάχνουν ένα βαρέλι, ανά την Αθήνα, κοντά στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Και να είναι και σε καλή κατάσταση για να το χρησιμοποιήσουν στη συναυλία των Savage Republic, στο κλαμπ Κύτταρο. Το γκρουπ το ήθελε δηλαδή. Επεσε σύρμα σε όλη την παρέα, ξαμολήθηκαν και το ανακάλυψαν σε κάποια οικοδομή στην Πανόρμου, στους Αμπελοκήπους. Αυτοκίνητο δεν υπήρχε, λεφτά για φορτηγό δεν υπήρχαν και η παρέα αποφάσισε να το… απαλλοτριώσει. Και όχι μόνο αυτό, αλλά το μετέφερε τσουλώντας το από την οικοδομή της Πανόρμου στο Κύτταρο. Ενδεχομένως το βαρέλι να υπάρχει ακόμη εκεί, αλλά ποτέ δεν επιστράφηκε. Κατέβηκε εύκολα, επειδή ήταν κατηφόρα έως το κλαμπ. «Για ανέβασέ το εσύ μέχρι τους Αμπελοκήπους, με όλη αυτή την ανηφόρα» ήταν η αποστομωτική απάντηση του ενός εκ της παρέας. Τελικά η διήγηση του promoter (Rockwave και εκατοντάδων άλλων συναυλιών) Νίκου Λώρη δεν είναι αστικός μύθος.

Ο τότε νεανίας δεν είναι άλλος από τον Νίκο Λώρη, τον άνθρωπο πίσω από το Rockwave Festival (αλλά και ιδρυτή της DiDi Music και παλαιότερα της εταιρείας Δικαίωμα Διάβασης) με περίπου 40 χρόνια πείρα αλλά και άποψη στη διοργάνωση συναυλιών στην Ελλάδα. Λίγες ημέρες πριν ανοίξει ξανά τις πύλες του για να υποδεχθεί τους φαν της μουσικής αλλά και των φεστιβάλ – και όχι μόνο των συναυλιών, ξεφυλλίζουμε μαζί τη ζωή του όχι μόνο τη συναυλιακή / μουσική αλλά και αυτήν που… κρύβει επιμελώς όλα αυτά τα χρόνια.

Ο Νίκος Λώρης, όπως μας λέει στο καφέ της Τεχνόπολης, όπου και συναντηθήκαμε, γεννήθηκε στην Καστανιά Ευρυτανίας, αλλά δεν θυμάται πολλά από το χωριό του, στον βαθμό που έφυγε με τους γονείς τους σε ηλικία 3-4 ετών. «Θυμάμαι όμως, όπως μπορεί να θυμάται ένα παιδάκι σε αυτή την ηλικία, το βουνό από χιόνι που είχαμε να αντιμετωπίσουμε κάθε χειμώνα. Οι μεγάλοι άνοιγαν διαδρόμους μέσα στο χιόνι για να περπατάμε. Οταν όμως έλιωνε από την άνοιξη, δεν μπορώ να ξεχάσω τη λάσπη. Λάσπη αδιανόητη, λάσπη που ακόμα και σήμερα έχω απέναντί της αντιπάθεια».

Οι γονείς του, πιτσιρικάδες τον έκαναν κάπου στα 20 τους χρόνια και από αγρότες αποφάσισαν να αφήσουν πίσω τους την ιδιαίτερη πατρίδα τους και να αναζητήσουν την τύχη τους αλλού. Τρεις οι προορισμοί που έπεσαν στο τραπέζι. Αθήνα, Γερμανία και Αμερική.

Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΑΦΗ. Τελικά κέρδισε η Αθήνα και ο Νίκος Λώρης έγινε Εξαρχιώτης. Δημοτικό στη Μεθώνης και γυμνάσιο στην Αραχώβης. «Οπαδός» του τελευταίου θρανίου – ένας εκ των διπλανών του ο εκδότης Ηλίας Λιβάνης – στις τάξεις των 70 μαθητών, αν και δεν ήταν ο καλύτερος μαθητής, «εν τούτοις ήμουν έξυπνος και λάτρευα τα μαθηματικά, πέρασα με υποτροφία στο Οικονομικό της Νομικής στη Θεσσαλονίκη. Εκεί ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τις συναυλίες. Η πρώτη που θυμάμαι ήταν του Νίκου Παπάζογλου το 1980, στο μικρό αμφιθέατρο της Νομικής».

Το πτυχίο το πήρε, άρχισε να ασχολείται με βιβλία, δίσκους και κασέτες, έπαιζε μουσική σε μπαρ, γνωρίστηκε με τον Γιάννη Αγγελάκα πριν από τις Τρύπες και παράλληλα δούλευε σε συναυλίες. Οπως μας εξηγεί «πριν τελειώσω το Πανεπιστήμιο, είχα και μια άλλη δουλειά. Επειδή εκείνη την εποχή η εισαγωγή δίσκων κόστιζε πανάκριβα με τους φόρους στα τελωνεία, μας έστελνε το Happening, το δισκάδικο, στο Λονδίνο, αγοράζαμε δίσκους και τους φέρναμε εδώ. Και μιλάμε για βάρος, όχι αστεία. Σαν να κουβαλούσα τσιμεντόλιθους. Πήγαινα αυθημερόν, χωρίς αποσκευές, και γυρνούσα με όσα μπορούσα να κουβαλήσω. Η αμοιβή μου ήταν 500 δραχμές».

Το 1984 ίδρυσε την εταιρεία Δικαίωμα Διάβασης, μετέπειτα Didi Music. Ηταν δισκογραφική εταιρεία και παράλληλα εταιρεία διοργάνωσης συναυλιών. «Κάναμε συνεννοήσεις μέσω αλληλογραφίας τότε και κυκλοφορήσαμε τους δίσκους των Sonic Youth, των Butthole Surfers, του Jello Biafra και πολλών άλλων. Μερικοί από αυτούς τους δίσκους ήταν δικές μας, ελληνικές κυκλοφορίες. Είχαμε, ας πούμε, έναν συλλεκτικό δίσκο των Savage Republic, ο οποίος είχε δυο διασκευές σε κομμάτια του Θεοδωράκη. Τώρα τον ψάχνουν μανιωδώς οι συλλέκτες, αλλά ούτε εγώ δεν τον έχω. Κάποια στιγμή μεγάλωσε πολύ η Didi».

ΟΛΑ ΣΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ. Και ενώ όλα πήγαιναν καλά, ο Νίκος Λώρης ανακάλυψε προς τα τέλη των nineties ότι έλειπε η φρεσκάδα και παράλληλα έκανε ένα βήμα μπροστά. Διαπίστωσε ότι «το βινύλιο υποχωρούσε λόγω της έλευσης του CD, κι ένα βράδυ αποφάσισα ότι θα σταματήσουμε το δισκογραφικό κομμάτι και θα κάνουμε μόνο συναυλίες. Αυτό έκρινα ότι είναι το μέλλον. Η ζωντανή μουσική». Εκεί παίρνει τη σκληρή απόφαση να συγκεντρώσει όλο το υλικό από δίσκους-στοκ και όχι να το πουλήσει. «Αυτό δεν το ήθελα, θα ήταν πολύ ευτελές να σκοτώσω όλο αυτό το υλικό για 100 δραχμές (τότε). Και έτσι όλους αυτούς τους δίσκους τούς πέταξα. Σε έναν κάδο σκουπιδιών κάτω από τα γραφεία της εταιρείας. Ηθελα να τελειώνει όλο αυτό. Να μη μείνει τίποτα πίσω. Η μητέρα μου συχνά έλεγε “πώς μπορεί να γέννησα ένα τόσο σκληρό παιδί”. Πραγματικά, ήταν πολύ σκληρή απόφαση».

Εμειναν όμως ο τρόπος που μεγάλωσε στα Εξάρχεια, οι παραστάσεις, «το αστικό περιβάλλον και η αστική κουλτούρα. Ο πατέρας μου δούλευε ως εργάτης οικοδόμος και ήταν από αυτούς που γκρέμισε την Αθήνα – σχήμα λόγου φυσικά για να δημιουργηθεί αρχιτεκτονική που έμοιαζε περισσότερο με τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό των ανατολικών χωρών. Περίεργο σύμπλεγμα αρχιτεκτονικής, που ήταν κυρίαρχο στην περίοδο της χούντας» σημειώνει ο ίδιος. Φανατικός οπαδός της «απλής μεθόδου των τριών» έτσι έλυνε και τις ασκήσεις / προβλήματα στο Πανεπιστήμιο, με αποτέλεσμα καθηγητής του να του προτείνει να γίνει βοηθός στην έδρα του Πανεπιστημίου. Αρνήθηκε. Και μάλλον σε καλό τού βγήκε.

ΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ. Μεγάλωσε και αυτός όπως πολλοί της γενιάς του με τον Γιάννη Πετρίδη, άκουγε μανιωδώς Φράγκο και Ζήλο και άλλους από την κρατική ραδιοφωνία, σημείωνε ποιο δίσκο βινυλίου θα αγόραζε το Σάββατο. Αλλά το μεγάλο σχολείο για να εισχωρήσει στον κόσμο των προμότερ ήταν τα συνεχή ταξίδια στα δισκοπωλεία του Λονδίνου. «Εκεί έγιναν οι πρώτες γνωριμίες που συνέχισαν και αργότερα. Εκεί γνώρισα και τον σημερινό ατζέντη του Nick Cave, του Robbie Williams, που έχουμε ακόμη φιλία. Σαράντα χρόνια τώρα».

Παρότι για να διοργανώνεις συναυλίες ή φεστιβάλ σαν το Rockwave δεν αρκούν μόνο ο ρομαντισμός και η αγάπη για τη μουσική αλλά και η οικονομική γνώση των πραγμάτων, για αγορά πρόκειται άλλωστε, ο Νίκος Λώρης έχει και τα τυχερά του, όπου και αυτά τα αντιμετωπίζει με τρόπο καθαρά sui generis. Χρόνια πριν η Kim Gordon, αμερικανίδα μουσικός, τραγουδίστρια και τραγουδοποιός, περισσότερο γνωστή ως μπασίστρια, κιθαρίστρια και τραγουδίστρια του εναλλακτικού ροκ συγκροτήματος Sonic Youth, του έκανε ως δώρο γενεθλίων τα δικαιώματα των τραγουδιών της. «Μου τα παραχώρησε διά λόγου, δεν έχει ξαναγίνει αυτό. Και παρ’ όλο που αυτό κυκλοφόρησε, δεν το εκμεταλλεύτηκα ποτέ».

Μπορεί να ξεκίνησε να διοργανώνει συναυλία με trade mark την… αφραγκία, όπως σημειώνει ο ίδιος, αλλά κινήθηκε με θάρρος και τόλμη. «Στην αρχή η μία δουλειά χρηματοδοτούσε την άλλη. Μέσα σε όλα υπήρχε όμως και η άγνοια ή αν θέλεις και η τύχη. Ακου. Τη δεκαετία του ’80 οι Dead Kennedys είχαν κυκλοφορήσει το άλμπουμ “Frankenchrist” και είχε ένα πόστερ αποκρουστικό, δίσκος που απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία. Με διάφορες σεξουαλικές στάσεις. Ακραία ανωμαλία. Εμείς βγάλαμε τον δίσκο με το πόστερ, τη στιγμή που σταματά ο νόμος περί λογοκρισίας. Και η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που κυκλοφόρησε με το πόστερ. Και όταν ρωτήσαμε τον leader του punk rock συγκροτήματος γιατί βγάλατε αυτό το άλμπουμ, η απάντησή του ήταν α λα Dead Kennedys: “Θέλω να δείξω ότι στον καπιταλισμό ο ένας @#$% τον άλλο”».

«Δεν μετανιώνω, ακόμη και για τις λάθος αποφάσεις»

Μπορεί να μην οδηγεί ακόμη μοτοσικλέτα για να πηγαίνει «με τα χίλια» όπως έκανε μικρότερος ο Νίκος Λώρης, αλλά όταν θέλει να απαντήσει μπαίνει όντως με τα χίλια και βάλε. Οπως σημειώνει «σήμερα το κλίμα ανάμεσα στους promoters χαρακτηρίζεται από το κλίμα της εποχής. Μαχαιρώματα. Θεωρώ ότι είναι άσχετοι με τη μουσική. Δεν έχουν καμία σχέση μαζί της. Αυτά που λέω δεν είναι σκληρά είναι αληθινά. Την αλήθεια δεν πρέπει να έχουμε πρόβλημα να τη λέμε. Εχω χάσει το νούμερο από το 1988 πόσοι εμφανίστηκαν και πόσοι χάθηκαν. Ετσι θα γίνει και σήμερα. Βάζουν απλώς χρήματα και κάνουν κάποιες συναυλίες. Δεν μπορεί να είσαι μόνο καλός επιχειρηματίας. Πρέπει να έχεις και γνώση του αντικειμένου σου. Παζάρι μεταγραφικό υπάρχει. Ποιος δίνει τα πιο πολλά χρήματα για να έρθει ένας καλλιτέχνης ή ένα συγκρότημα. Η έμπνευση όμως τα ξεπερνάει όλα αυτά. Κάνω για παράδειγμα φέτος τον Ιούλιο τον Andrea Bocelli που κανείς δεν τον σκέφτηκε. Αυτό έχει να κάνει με τη διεισδυτική γνώση στη μουσική. Επίσης, μου έχουν γίνει προτάσεις να δώσω το Τerra Vibe με καλά λεφτά αλλά δεν το προχώρησα. Δεν μετανιώνω για τις αποφάσεις που έχω πάρει ακόμη και για τις λάθος αποφάσεις. Δεν μπορεί να είναι όλα σωστά. Θα ήταν αφύσικο. Μπορεί, όμως, να σε βοηθά η τύχη μαζί με τη νόηση. Δεν έχω απωθημένο να φέρω κάποιον – αν και κάτι ετοιμάζω – αλλά γενικώς δεν δένομαι ιδιαιτέρως. Διαφορετικά όμως αισθάνομαι με το καλύβι που με γέννησε η μάνα μου στα 1924 μέτρα ύψος. Αν αυτό χαθεί, τότε ναι θα έχω αποτύχει. Αλλωστε συχνά πυκνά ανεβαίνω με φίλους εκεί και περνάμε όμορφα».

ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ. Εχει ζήσει πολλά, τουλάχιστον όσον αφορά τη μουσική και τις συναυλίες. Λεύκωμα δεν υπάρχει περίπτωση να κυκλοφορήσει, επειδή δεν κρατά αρχειακό υλικό αλλά στο μυαλό του έχει τον τίτλο του βιβλίου που θα ήθελε να γράψει. «”Αντιροκ μυθιστόρημα”. Αλλά ακόμη έχω πολλή δουλειά να κάνω. Αισθάνομαι και… μικρός άλλωστε». Παρόλο που όταν μιλούσε για τη καλύβα που τον γέννησε η μάνα του, τα μάτια του κοκκίνισαν από τη συγκίνηση, δεν φαίνεται και ο πιο ρομαντικός άνθρωπος του κόσμου. Παρ’ όλα αυτά, από όλα όσα έχει δει, κρατά την εικόνα του φωτισμένου καραβιού να μπαίνει στο λιμάνι του Πειραιά, το βράδυ του φεστιβάλ Rock of Gods, το μακρινό 1996, στη Δραπετσώνα. «Κρίμα, δεν αποτυπώθηκε σε καμιά φωτογραφία». Και δεν έχει ξεκαθαρίσει κάτι ακόμη. Αν έπρεπε ή όχι να ακολουθήσει πανεπιστημιακή καριέρα. Για να εξελίξει ίσως την αγαπημένη του «απλή μέθοδο των τριών».