Οι Πρέσπες της Ουκρανίας

Η ρωσοουκρανική επίθεση διανύει ήδη τον δεύτερο χρόνο της, διαψεύδοντας τα προγνωστικά. Οσοι προέβλεπαν κεραυνοβόλα προέλαση των ρωσικών στρατευμάτων και επικράτηση της Ρωσίας σε λίγες εβδομάδες, απατήθηκαν οικτρά. Η εισβολή κατέληξε σε φιάσκο και εξελίσσεται ήδη σε ένα είδος ατέρμονου ρωσικού Βιετνάμ.

Πώς πέτυχε η Ουκρανία να βραχυκυκλώσει τη Ρωσία; Πώς κατάφερε η Ρωσία, η μεγαλύτερη και μία από τις ισχυρότερες χώρες στον πλανήτη, που εκτείνεται από τη Βαλτική μέχρι την Αλάσκα, να προσαράξει στα αβαθή μιας πολιτισμικά και εθνοφυλετικά συγγενούς της χώρας; Το κλειδί βρίσκεται στο σθένος και στην αδιαλλαξία που επέδειξε η Ουκρανία έναντι της Ρωσίας. Στην επιθετικότητα και στις γεωπολιτικές διεκδικήσεις της Ρωσίας, ομόθυμη η ουκρανική ηγεσία και σύσσωμη η ουκρανική κοινωνία αντέταξαν αντίσταση μέχρις εσχάτων. Δεν επεχείρησαν να κατευνάσουν τον ρωσικό κολοσσό, δεν πτοήθηκαν από το μέγεθός του, δεν συζήτησαν καν οιαδήποτε διαδικασία διαπραγματεύσεων, διεθνούς διαιτησίας, διεθνούς δικαστηρίου, διεθνούς διαμεσολάβησης. Δεν υψώθηκαν στο εσωτερικό της χώρας φοβικές φωνές «σύνεσης» και «λογικής», δεν διατυπώθηκαν «αντιμιλιταριστικές» θέσεις, δεν καταγγέλθηκε η εθνική άμυνα ως «εθνικισμός». Εγινε απολύτως κατανοητό ότι τα έθνη επιβιώνουν όταν αντιστέκονται, ενώ εξαλείφονται από το ιστορικό προσκήνιο όταν συζητούν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.

Η αδιάλλακτη αντίσταση των Ουκρανών είναι αυτή που διεθνοποίησε το πρόβλημα, ενοχοποίησε τη ρωσική επίθεση, έσυρε τη διεθνή κοινή γνώμη προς το μέρος της Ουκρανίας, κινητοποίησε διεθνείς μηχανισμούς αρωγής, χρηματοδότησης και εφοδιασμού της ουκρανικής άμυνας. Ηθικά, οι Ουκρανοί κέρδισαν τις εντυπώσεις και εγκλώβισαν τη Ρωσία σε ένα ατέρμονο στρατηγικό αδιέξοδο. Που οδηγεί στην κατάρρευση και της εικόνας της Ρωσίας στον κόσμο και της αυτοεικόνας των Ρώσων στο εσωτερικό της χώρας τους.

Για τους Ελληνες, αυτή η μέθοδος εθνικής αντίστασης και επιβίωσης είναι διαχρονικά οικεία. Απέναντι στον περσικό, στον αραβικό, στον οθωμανικό, πιο πρόσφατα στον ιταλικό κολοσσό, οι Ελληνες αντέταξαν λυσσαλέα αντίσταση. Αν υπάρχει σήμερα Ελλάδα, αυτό οφείλεται στο αδιάλλακτο Μολών Λαβέ των αρχαίων, βυζαντινών και νεωτέρων Ελλήνων. Στον Μαραθώνα, στις Θερμοπύλες, στη Σαλαμίνα, στις αλλεπάλληλες πολιορκίες της Κωνσταντινούπολης από διάφορα βαρβαρικά στίφη, στην ηρωική αυτοθυσία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου που διασφάλισε τη μακροϊστορική επιβίωση του ελληνικού έθνους και τη μη εξάλειψή του από τον εισβολέα.

Στην Ελληνική Επανάσταση, οι Ελληνες δεν υποχώρησαν ούτε στη θηριώδη στρατιά του Δράμαλη ούτε στον τακτικό στρατό του Ιμπραήμ ούτε στις διαδοχικές αρμάδες του σουλτάνου. Επιμένοντας στην αδιάλλακτη άρνηση υποχώρησης, έσυραν την παγκόσμια κοινή γνώμη με το μέρος τους, υποχρέωσαν τις μεγάλες δυνάμεις να μεταβάλουν την πολιτική τους συμπεριλαμβάνοντας το ενδεχόμενο ίδρυσης ελληνικού κράτους στους σχεδιασμούς τους, εγκλώβισαν τους τραπεζίτες του Λονδίνου στην προοπτική μεγάλων κερδών στην περίπτωση επιτυχίας της Επανάστασης. Τελικώς συνέβη το πρωτοφανές: ένας ολιγάριθμος δούλος λαός να συντρίψει μια αχανή πολυεθνική αυτοκρατορία. Το 1940, ηγεσία και λαός χωρίς δευτερόλεπτο καθυστέρηση αρνήθηκαν κάθε συζήτηση με τον επίδοξο κατακτητή, παρά τα 3 εκατομμύρια λόγχες που διέθετε, με αποτέλεσμα τη γελοιοποίηση μιας ολόκληρης υπερδύναμης. Αυτή είναι η μόνη δοκιμασμένη τακτική επιβίωσης ενός έθνους. Ακόμα και όταν ο αντίπαλος είναι συντριπτικά υπέρτερος.

Σήμερα που η Τουρκία αμφισβητεί ανοιχτά την ελληνική κυριαρχία του Αιγαίου, πολιτική ηγεσία, κόμματα, διανόηση, μέσα ενημέρωσης, λαός, ομόθυμα, πρέπει να εκπέμψουν μήνυμα αδιαλλαξίας και άρνησης οιασδήποτε συζήτησης για ελληνικά εδάφη, νησιά και θάλασσες. Ακόμα και αν χρειαστεί να τα υπερασπιστούμε με τον τρόπο που προβλέπει το διεθνές δίκαιο, δηλαδή τη νόμιμη άμυνα που προβλέπει το άρθρο 51 του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Παπαζήση κυκλοφορεί το βιβλίο του «Το ζήτημα του Πατριωτισμού»