Η ευρωζώνη ανακάμπτει ή εισέρχεται σε νέα προβλήματα

Ανακάμπτοντας από την πανδημία Covid-19, η οικονομία της ευρωζώνης επεκτάθηκε με ρυθμό πολύ πάνω από τη μακροπρόθεσμη τάση του 1,3% σε ετήσια βάση μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού του 2022. H έναρξη του πολέμου του Πούτιν κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022 και η σχετική άνοδος των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων έβλαψαν. Τα λουκέτα στα λιμάνια της Σαγκάης τον Απρίλιο και τον Μάιο του περασμένου έτους επιβάρυναν επίσης τη βιομηχανία. Αλλά η εγχώρια ζήτηση αποδείχθηκε τόσο ανθεκτική που κανένα από αυτά τα σοκ δεν εκτροχίασε την ανάκαμψη. Αντίθετα, χρειάστηκε το σοκ Πούτιν, δηλαδή η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για ελλείψεις φυσικού αερίου μετά το κλείσιμο του αγωγού Nord Stream 1 από τη Ρωσία τον περασμένο Αύγουστο, για να ωθήσει την ευρωζώνη σε χειμερινή στασιμότητα.

Θα αλλάξει στάση η ΕΚΤ; Μάλλον όχι. Από τον Ιούλιο του 2022, η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων κατά 350 μονάδες βάσης στο 3%. Αναμένουμε ότι η ΕΚΤ θα φθάσει στο 3,5% μέχρι τον Ιούνιο του 2023, εκτός αν κλιμακωθεί η πρόσφατη χρηματοπιστωτική αναταραχή. Εάν οι πιστωτικές συνθήκες περιοριστούν περισσότερο από το αναμενόμενο ως απάντηση στα τραπεζικά προβλήματα, η ΕΚΤ πιθανότατα θα το αντισταθμίσει αυτό με μια χαμηλότερη κορύφωση των επιτοκίων. Οι απαισιόδοξοι υποστηρίζουν ότι η επιθετική στροφή στη νομισματική πολιτική θα πρέπει να συμπιέσει πολύ την αύξηση της ζήτησης. Σε κανονικούς καιρούς, θα συμφωνούσαμε. Αλλά βλέπουμε δύο συναφείς λόγους για να αναμένουμε πιο περιορισμένες επιπτώσεις. Πρώτον, με το τέλος της πανδημίας, οι παγκόσμιες κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να μειώσουν την έκτακτη αντίδρασή τους στην Covid-19 χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τις οικονομικές προοπτικές μετά την πανδημία. Δεύτερον, τα επιτόκια της αγοράς χρήματος της ευρωζώνης πιθανότατα θα κορυφωθούν στο μόλις 3,5%, ελάχιστα δηλαδή πάνω από το επιτόκιο 3% που θεωρείται ουδέτερο ή επιτόκιο ισορροπίας. Αυτό θα περιορίσει τη συνολική ζήτηση μόνο σε μέτριο βαθμό.

Η πλεονάζουσα ρευστότητα μέσω των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών που αντιστοιχούν στο 14% των ετήσιων καταναλωτικών δαπανών, η ανεκπλήρωτη ανάγκη των επιχειρήσεων να επενδύσουν περισσότερο στις αλυσίδες εφοδιασμού, στην αυτοματοποίηση και στην ενεργειακή απόδοση, καθώς και η συνεχιζόμενη επέκταση των δημόσιων επενδύσεων θα στηρίξουν την εγχώρια ζήτηση. Σε αυτό το πλαίσιο, μια ελαφρώς περιοριστική νομισματική πολιτική θα διατηρήσει πιθανότατα την ανάπτυξη κάτω από τον μέσο ετήσιο ρυθμό του 2,5% των τριών πρώτων τριμήνων του 2022. Αλλά δεν χρειάζεται να τη συμπιέσει κάτω από το 1,6% το 2024 μετά το 0,7% το 2023, όπως προβλέπεται.

Ο Holger Schmieding είναι επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Chief Economist