«Εντελώς συνηθισμένοι»

Στο καταπράσινο προάστιο της Στοκχόλμης Νάκα, οι κάτοικοι ξύπνησαν από ασυνήθιστη φασαρία πριν από την αυγή: σειρήνες, δύο ελικόπτερα BlackHawk που πετούσαν χαμηλά και ειδικές δυνάμεις με πολεμικό εξοπλισμό που έμπαιναν γρήγορα μέσα από τα παράθυρα σε μια επιβλητική λευκή βίλα.

Η επιδρομή στα τέλη του περασμένου μήνα από την υπηρεσία ασφαλείας της Σουηδίας, τις επίλεκτες μονάδες της αστυνομίας και τον στρατό είχε ως στόχο ένα ζευγάρι Ρώσων ύποπτο για «παράνομες δραστηριότητες παροχής πληροφοριών» εναντίον της Σουηδίας και των ΗΠΑ για περισσότερο από μία δεκαετία.

Πραγματοποιήθηκε κοντά στην έναρξη της δίκης στη Στοκχόλμη δύο αδελφών από τη Σουηδία που συνελήφθησαν το περασμένο φθινόπωρο και κατηγορούνται για πώληση μυστικών στις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Το ζευγάρι έφτασε στη Σουηδία το 1997, αποκτώντας τη σουηδική υπηκοότητα περίπου 15 χρόνια αργότερα.

Περιγράφονται ως «εντελώς συνηθισμένοι» από τους γείτονές τους και αναφέρονται ως διαχειριστές πολλών μικρών εταιρειών που εισάγουν και εξάγουν εξοπλισμό πληροφορικής, ηλεκτρονικά για πλοία και αεροσκάφη και χρηματοδοτούν έργα, με κύκλο εργασιών περίπου 2,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Ο 20χρονος γιος τους είναι φοιτητής στη Στοκχόλμη.

Κάποτε ενθουσιώδεις χρήστες των ρωσικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης – δημοσιεύοντας φωτογραφίες από την όπερα La Scala στο Μιλάνο και οικογενειακές διακοπές για σκι στη Νορβηγία -, το ζευγάρι χάθηκε από τα social media το 2013, περίπου την εποχή που, όπως υποστηρίζουν τα δικαστικά έγγραφα, άρχισαν να κατασκοπεύουν κατά των ΗΠΑ και της Σουηδίας.

Σύμφωνα με τα σουηδικά μέσα ενημέρωσης, το ζευγάρι έπεσε για πρώτη φορά στην αντίληψη των σουηδικών Αρχών το 2016, για απλήρωτους φόρους σε μία από τις εταιρείες του – το όνομα της οποίας, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, τυχαίνει επίσης να εμφανίζεται σε έκθεση της υπηρεσίας άμυνας του Ιουνίου του 2022, στην οποία εντοπίζονται 75 «ρωσικά οικονομικά συμφέροντα» στη Σουηδία μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η εταιρεία προκάλεσε το ενδιαφέρον των ερευνητών επειδή τελικά ελεγχόταν από μια εταιρεία με έδρα την Κύπρο, η οποία ανήκε σε έναν συνταξιούχο σοβιετικό διπλωμάτη και ύποπτο συνταγματάρχη της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU, ο οποίος είχε κάποτε απελαθεί από τη Γαλλία για κατασκοπεία.

Αφού έψαξε το ιστορικό του ζευγαριού στη Ρωσία, η διαδικτυακή ομάδα ερευνητικής δημοσιογραφίας Bellingcat διαπίστωσε ότι είχαν καταχωριστεί ως ιδιοκτήτες ενός διαμερίσματος στη Μόσχα, στην οδό Ζορτζ 36, από τον Οκτώβριο του 1999, αν και μπορεί να μην έζησαν ποτέ στην πραγματικότητα εκεί. Χωρίς να κατονομάσει επίσημα το ζευγάρι, δικαστήριο της Στοκχόλμης διέταξε την προφυλάκιση του άνδρα ως ύποπτου για «επιβαρυμένες παράνομες δραστηριότητες πληροφοριών κατά της Σουηδίας και ξένης δύναμης», αλλά άφησε ελεύθερη τη σύζυγό του – που θεωρείται ύποπτη ως συνεργός του – εν αναμονή των ερευνών. Και οι δύο αρνούνται όλους τους ισχυρισμούς.

Ο εισαγγελέας Χένρικ Ολιν δήλωσε ότι ο σύζυγος «συνδέεται με την GRU», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, και πρόσθεσε ότι οι πιθανές κατηγορίες αφορούν «την απόκτηση τεχνικών στοιχείων για τη ρωσική στρατιωτική βιομηχανία».

Ο Τόνι Ινγκεσον, λέκτορας στην ανάλυση πληροφοριών στο Πανεπιστήμιο Lund, δήλωσε ότι εάν το ζευγάρι ήταν πράγματι κατάσκοποι, θα μπορούσαν να έχουν σταλεί από τη Μόσχα ή να έχουν στρατολογηθεί στη Σουηδία. «Είτε έτσι είτε αλλιώς, δεν είναι κλασικοί μυστικοί πράκτορες που κρύβονται, με την έννοια ότι χρησιμοποιούσαν τα δικά τους ονόματα», είπε. «Μοιάζει πολύ με αυτό που έκαναν οι Σοβιετικοί και οι Ανατολικογερμανοί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου».