Τα δύσκολα

Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα. Μετά τις εκλογές τα μεγάλα θέματα απαιτούν αντιμετώπιση: το Μεταναστευτικό, η οικονομία, η διαφθορά και βέβαια το Κυπριακό. Σε αυτό μένει να δούμε ποιον δρόμο θα ακολουθήσει ο Νίκος Χριστοδουλίδης, δεδομένης της προσωπικής του στάσης και της επιλογής των ανθρώπων που θα συνεργαστεί από το – μάλλον ενδιαφέρον φάσμα – που τον υποστήριξε.

Παρά την έλλειψη αισιοδοξίας και την πολύ δύσκολη κατάσταση, είναι πολύ πιθανό να υπάρξει ανανέωση των προσπαθειών αντιμετώπισης του αδιεξόδου. Γι’ αυτό υπάρχουν πολλοί λόγοι, από τη διαχρονική έγνοια για το παιχνίδι των ευθυνών και μια μάλλον πιο συνεννοήσιμη Τουρκία μετά τις εκλογές, μέχρι τον περιορισμό της ρωσικής επιρροής και το ανανεωμένο ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την περιοχή, για ενεργειακούς και άλλους λόγους.

Θα ήταν, επομένως, πολύ σημαντικό ένα τέτοιο ενδεχόμενο άνοιγμα να υποστηριχθεί με αντίστοιχες προσπάθειες σε κοινωνικό επίπεδο. Ενας από τους κύριους λόγους έλλειψης αληθινής προοπτικής στο παρελθόν υπήρξε η σχεδόν παντελής απουσία πραγματικής προετοιμασίας του κόσμου. Οποια και αν είναι τα επόμενα βήματα και η συνολική κατεύθυνση που θα πάρει το Κυπριακό, είναι επιτακτική ανάγκη να καταβληθούν συντονισμένες, εστιασμένες και πραγματικές προσπάθειες για τη γεφύρωση του βαθύτερου και διευρυνόμενου χάσματος μεταξύ των δύο κοινοτήτων: Εάν υπάρξει κίνηση προς την επανάληψη των προσπαθειών λύσης, οι πολίτες πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένοι και αυτό πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των πολιτικών προσπαθειών. Εάν, από την άλλη πλευρά, δεν υπάρξουν συγκεκριμένα βήματα για την επανέναρξη των προσπαθειών λύσης και δεν διαφανούν άμεσες προοπτικές, τότε οι δύο κοινότητες πρέπει να συνεργαστούν για να αντιμετωπίσουν κοινές προκλήσεις που υπερβαίνουν το Κυπριακό και να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες ανεξαρτήτως της πιθανότητας για λύση του πολιτικού προβλήματος.

Στη βάση όλων αυτών βρίσκεται η διασύνδεση μεταξύ των δύο πλευρών επί πραγματικών δεδομένων και προσδοκιών αλλά και αντικειμενικής πληροφόρησης. Αυτό που χρειάζεται είναι ρεαλισμός∙ αίσθηση του επείγοντος∙ συνειδητοποίηση ότι τίποτα δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο και ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ κανενός∙ αξιόπιστη, αντικειμενική ενημέρωση, συμπεριλαμβανομένης της ουσίας των επιλογών και του πραγματικού περιεχομένου και σημασίας των εναλλακτικών επιλογών∙ ουσιαστική ιδιοκτησία επί οποιασδήποτε διαδικασίας∙ και όραμα για δράση εκτός της πεπατημένης και του ως τώρα πλαισίου που δεν οδήγησε πουθενά. Για να είναι καρποφόρα οποιαδήποτε πολιτική διαδικασία, ο νέος Πρόεδρος κι η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να δημιουργήσουν τις συνθήκες για γνήσιο διάλογο, σε μια εποχή απουσίας οποιασδήποτε διαδικασίας. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να θεμελιώσουν αξιοπιστία στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και να αποκαταστήσουν τη βαθιά λαβωμένη διεθνή εικόνα της χώρας. Κι έτσι να πείσουν ότι αποτελούν αληθινά υπεύθυνη πολιτική ηγεσία και ούτε είναι κατ’ ουσία συνέχεια αυτού που καταψηφίστηκε, ούτε ότι τελικά απλώς πρόκειται για μια από τα ίδια…

Ο Χάρης Τζήμητρας είναι αναπλ. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου – διευθυντής Κυπριακού Κέντρου, Ινστιτούτο του Οσλο για την Ειρήνη (PRIO) – senior fellow του Atlantic Council, Ουάσιγκτον.