Αποτυχίες

Hμουν πάντα δύσπιστος με τις έρευνες της κοινής γνώμης. Οχι επειδή θεωρώ ότι τα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων παίζουν παιχνίδια, όπως λέει ο ΣΥΡΙΖΑ όταν δεν τον βολεύει το αποτέλεσμα μιας έρευνας, αλλά επειδή πιστεύω ότι μια απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες άσχετους με την ουσία του θέματος, όπως είναι ο τρόπος που διατυπώνεται η ερώτηση, η διάθεση που έχει εκείνη τη στιγμή ο ερωτώμενος ή η γενικότερη προσέγγισή του για τα κοινά.

Το ότι οκτώ στους δέκα νέους θεωρούν λοιπόν ότι το ρουσφέτι είναι μονόδρομος για να διεκπεραιώσουν κάποια υπόθεσή τους στο Δημόσιο, όπως προέκυψε από πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO για την τηλεόραση του ALPHA, μπορεί να είναι υπερβολικό. Ακόμη όμως κι αν το πραγματικό ποσοστό είναι 60%, ή έστω 40%, είναι πολύ. Είναι πάρα πολύ. H πρώτη μεγάλη αποτυχία των ελλήνων boomers, αλλά και της Γενιάς Χ που ακολούθησε, είναι ότι δεν κατάφεραν να ξεριζώσουν όχι τη διαφθορά – αυτό είναι ένα τεράστιο πρόβλημα σε όλο τον κόσμο -, αλλά τη νοοτροπία ότι η διαφθορά είναι κάτι περίπου φυσιολογικό, αναπόφευκτο, «κανονικό».

Η δεύτερη αποτυχία τους είναι ότι δεν μπόρεσαν να εμφυσήσουν στους νέους αυτοπεποίθηση, ελπίδα, αισιοδοξία. Σύμφωνα με την ίδια δημοσκόπηση, ένας στους δύο θεωρεί ότι δεν έχει τον έλεγχο της ζωής του και μόνο ένας στους τέσσερις ελπίζει στο καλύτερο. Και πάλι, μπορεί η πραγματική εικόνα να μην είναι τόσο ζοφερή. Ευθύνονται επίσης σε μεγάλο βαθμό οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών, τις οποίες η ελληνική κοινωνία βιώνει ιδιαίτερα έντονα: η χρηματοπιστωτική κρίση, η πανδημία, ο πόλεμος. Αλλά πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να καταπολεμηθεί αυτή η γενικευμένη απαισιοδοξία, που δεν είναι μόνο αντιπαραγωγική, είναι και μεταδοτική. Πρέπει κάπως να πειστούν οι νέοι ότι είναι τυχεροί που γεύονται τα αγαθά της δημοκρατίας, έστω κι αν είναι αλήθεια ότι δεν τρώγονται. Που ανήκουν στην Ευρώπη, έστω κι αν είναι μια Ευρώπη εν πολλοίς άνιση και άδικη. Που βλέπουν τον πόλεμο στην τηλεόραση, έστω κι αν είναι διάχυτη – και λανθασμένη – η πεποίθηση ότι ο πόλεμος αυτός θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί.

Θα ήταν άδικο να κατηγορηθεί αυτή η γενιά για αδιαφορία. Το ανθεκτικότερο κλισέ είναι αυτό που ξεκινάει με το «εμείς στα χρόνια τους…». Απόδειξη της ευαισθησίας των νέων είναι η στάση τους απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Στις παρέες κάτω των 30-35 ετών, η μεγαλύτερη ανησυχία είναι η καταστροφή του περιβάλλοντος. Το ότι οι μεγαλύτερες γενιές δεν λαμβάνουν ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης αποτελεί την αποθέωση του εγωισμού τους – και την τρίτη μεγάλη τους αποτυχία.

Ευτυχώς που η έρευνα δεν περιλάμβανε ερώτηση για το συνταξιοδοτικό. Γιατί η οργή και η πίκρα θα έπιαναν ταβάνι κι άντε μετά να δικαιολογηθείς.