Ο αντίπαλος ως ελπίδα

Φαίνεται ότι η λέξη «σύγκριση» θα εγκατασταθεί στην προεκλογική αντιπαράθεση, θα εκτοπίσει σλόγκαν και συνθήματα και θα γίνει ο οδηγός της σύγκρουσης. Αν τώρα φοβηθεί τέτοια απογυμνωτική έκθεση, η λέξη θα πλανάται πάνω από το πεδίο της μάχης, θα κατοικεί στις οθόνες, θα μπει στα διαφημιστικά, θα αναρτηθεί ως αφίσα. Σε όλη τη διάρκεια της κυβερνητικής θητείας – έχει πια αυτό ομολογηθεί από όλους – το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης στάθηκε ως επίμονος πολιτικός αρωγός του κυβερνητικού σχήματος και διευκόλυνε την κυβερνητική πράξη και πρακτική με την πολιτική της αδυναμία να εξελιχθεί σε κάτι άλλο και διαφορετικό από την κυβερνητική εμπειρία και τον αντίστοιχο λόγο της περιόδου 2015-2109.

Αυτή η επανάληψη του εαυτού του κατέστησε τον ΣΥΡΙΖΑ έναν εύκολο αντίπαλο για τη σημερινή κυβέρνηση, αφού η επίκλησή του ήταν πάντα το έσχατο επιχείρημα σε κάθε μικρή ή μεγάλη δυσκολία της. Μια διαρκής επίκληση του κακού αντιπάλου ήταν και είναι ο πολιτικός λόγος του κυβερνητικού σχήματος, τόσο που υπουργοί στηρίζουν καμιά φορά την απραξία τους στην απραξία του κυβερνητικού ΣΥΡΙΖΑ.

Ετσι κύλησε ο χρόνος. Με την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει με διαχειριστική επάρκεια πρωτόγνωρα προβλήματα, την αντιπολίτευση να την παρακολουθεί ανήμπορη για κάτι διαφορετικό, την κυβέρνηση να αδυνατεί να εργαστεί με ιδεολογικοπολιτικά κριτήρια, να επεξηγήσει την εποχή, να την ερμηνεύσει και να τη συνδέσει με τις αποφάσεις της, την αντιπολίτευση να ανακαλεί από το παρελθόν τον γνωστό εαυτό της, χωρίς τίποτα νέο, χωρίς καμιά, δειλή, έστω, άρνηση αυτού που υπήρξε και τελικά πραγματικά είναι. Μπροστά στις εκλογές, αυτό μοιάζει να είναι το όριο των δύο κύριων πολιτικών δυνάμεων. Μέσα σε αυτό το όριο θα εξελιχθεί η εκλογική αντιπαράθεση. Αναπόφευκτα λοιπόν η σημερινή κυβερνητική πλευρά καταφεύγει ήδη στη σύγκριση. Και τη σκηνοθετεί. Αυτός ο αντίπαλος είναι η ελπίδα μου, ψιθυρίζει ικανοποιημένη και δημόσια επικαλείται ήδη. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκτός από αντίπαλος γίνεται έτσι άρρητα και μέτρο.

Η προεκλογική αυτή τακτική κατά κανόνα αποδίδει. Οταν μάλιστα τα καθημερινά γεγονότα την επιβεβαιώνουν, δυναμώνει η αποτελεσματικότητά της. Είναι κατανοητό να επιλέγεται. Δεν έχει ιδιαίτερες πολιτικές απαιτήσεις, είναι ασφαλής , δεν τη συνοδεύουν εκλογικοί κίνδυνοι. Το έργο το «διεκπεραιώνει» ο αντίπαλος. Αυτός είναι ήδη μια προεκλογική εκστρατεία σε ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτής της αμυντικής τακτικής επικαλούνται κυβερνητικά στελέχη και τη μνήμη του «αντι-ΣΥΡΙΖΑ» μετώπου. Πρόκειται περί φαντασίας. Το «αντι-ΣΥΡΙζΑ» μέτωπο δεν μπορεί να ανασυσταθεί. Ο κύκλος εκείνης της μάχης για τη δημοκρατία έκλεισε, είμαστε σε άλλη φάση, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι στην αντιπολίτευση, την ευθύνη της διακυβέρνησης έχει η Νέα Δημοκρατία, αυτή καλείται σε απολογισμό, αυτή θα ζυγιστεί και θα κριθεί. Για το έργο της, τη συνολική στάση της, το ύφος της εξουσίας της.

Επιλογές αυτού του είδους, ο αντίπαλος ως καταφύγιο, αποτελούν συντηρητική προσέγγιση των πραγμάτων ακτιβιστικού τύπου, αφού μια πολιτική με στρατηγική διάσταση, μακράς πορείας και μεταβολών, απορρίπτεται γιατί εμπεριέχει κινδύνους, προϋποθέτει πολιτική δυνατότητα και ιδεολογικοπολιτική επάρκεια να σηκώσεις το βάρος και να αντέξεις τη δοκιμασία μιας μεταρρυθμιστικής πορείας.

Οταν καταφεύγεις στο παρελθόν του κάθε αντιπάλου, τότε έχεις επιλέξει τη στασιμότητα και ψάχνεις τους οπαδούς της. Θα συναντηθείς με αρκετούς στην κάλπη. Μόνο που το βράδυ των εκλογών θα ψάχνεις με απορία να βρεις τι σου στέρησε την αυτοδυναμία.

Ο Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας