Προτροπή

Για την πρώτη φορά που το είπε, στα τέλη Αυγούστου, υπήρχε εύκολη εξήγηση. Την ημέρα που ο Ερντογάν υποστήριζε στη Δεύτερη Πλατφόρμα της Κριμαίας – μια διπλωματική πρωτοβουλία με στόχο να ανατραπεί το τετελεσμένο του 2014 – ότι η επιστροφή της χερσονήσου στην Ουκρανία επιβάλλεται απ’ το Διεθνές Δίκαιο, ο Λαβρόφ προειδοποιούσε την Αγκυρα πως οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρησή της στη Συρία θα κριθεί απαράδεκτη. Ψυχολογικά μιλώντας, λοιπόν, ο τούρκος πρόεδρος ακολούθησε μια τακτική συνηθισμένη στο μυαλό ηγετών όπως εκείνος ή ο ρώσος ομόλογός του: άσκησε διπλωματία σαν να παίζει τα παιχνίδια εξουσίας στα οποία μπλέκονται οι συμμορίες ανηλίκων – εκείνα, δηλαδή, που οι μεν προκαλούν τους δε, οι δε φροντίζουν να ερεθίσουν τους μεν, και τελικά νιώθει ότι κερδίζει όποιος δείχνει τη μεγαλύτερη σκληρότητα. Βέβαια, ούτε ένα μήνα αργότερα επανήλθε. Από το βήμα αμερικανικού δικτύου δεν ενημέρωσε την υφήλιο μόνο για την προτροπή του στον «αγαπητό» του «φίλο» να δώσει την Κριμαία πίσω στους «νόμιμους ιδιοκτήτες της», δήλωσε κιόλας ότι είναι ζητούμενο η αποχώρηση απ’ όλα τα εδάφη στα οποία εισέβαλαν τα τανκς του.

Ευκαιρίες

Στα περισσότερα δυτικά αφτιά τα ερντογανικά λεγόμενα ακούστηκαν περίπου σαν προδοσία του Πούτιν – δεδομένης της άρνησης της Τουρκίας να στηρίξει τις κυρώσεις στη Μόσχα. Οι μυημένοι, ωστόσο, στις ρωσοτουρκικές σχέσεις δεν εξεπλάγησαν. Δεν ξαφνιάστηκαν γιατί το περίεργο θα ήταν να μη βλέπει η τουρκική πρωτεύουσα ευκαιρίες για την ίδια μέσα στον βάλτο που έχει κολλήσει μαζί με τη στρατιωτική του μηχανή ο ηγεμόνας του Κρεμλίνου. Το κενό που ίσως δημιουργηθεί στη Συρία ή τον Νότιο Καύκασο – όπου η επιρροή της Ρωσίας ενδέχεται να μειωθεί – είναι ένα που θα επιθυμούσε να καλύψει. Ταυτόχρονα, η σταδιακή ρωσική επέκταση στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία έχει ξεκινήσει με τον πόλεμο στη Γεωργία το 2008, εκλαμβάνεται ως διαρκής απειλή – εξού κι έχουν αναπτυχθεί συμμαχίες με κράτη σαν το Αζερμπαϊτζάν, τη Μολδαβία, τη Ρουμανία, την Ουκρανία ή τη Γεωργία, με τα οποία την ενώνουν οι μικρές ή μεγάλες ανησυχίες για τις μελλοντικές πουτινικές κινήσεις. Ο Ερντογάν, επομένως, θέλει να γίνει Πούτιν στη θέση του Πούτιν – αυτοσυστηνόμενος στη Δύση σαν κάτι διαφορετικό απ’ τον τσάρο – παρακινούμενος από ένα κράμα μεγαλομανίας και φόβου.